Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/7904 K.2023/1638

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 28.02.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; "müvekkilinin suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmak,nitelikli dolandırıcılık,suç uydurma ve ruhsatsız tabanca bulundurma suçlarından 27.07.2007 gözaltına alınarak tutuklandığını, 16.05.2008 tarihinde tahliye edildiğini, yapılan yargılama neticesinde atılı suçlardan beraat ettiğini, hükümlerin 17.02.2017 tarihinde kesinleştiğini, haksız tutuklama ve evinde yapılan arama neticesinde haksız el konulan silahlarının davacının üzerine atılı ruhsatsız tabanca bulundurma suçundan beraat etmesine rağmen müsaderesine karar verildiğini belirterek 100.000 TL maddi ve 200.000 TL manevi tazminatın dava tarihi itibariyle işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsilini" talep etmiştir.

2. Davalı vekili 14.03.2017 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "Davanın süresinde açılıp açılmadığı, mahkemenin yetkili olup olmadığı, davacı vekilinin tazminat davası açma yetkisinin olup olmadığı, ceza davasının kesinleşip kesinleşmediği hususlarının araştırılması gerektiğini. maddi ve manevi tazminat talebinin yüksek olduğunu, davanın öncelikle zamanaşımı yönünden, daha sonra esastan reddine karar verilmesi gerektiğini" beyan etmiştir.

3. ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin, 14.12.2018 tarihli ve 2017/479 Esas 2018/835 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin, 19.06.2019 tarihli ve 2019/348 E. 2019/1736 Karar sayılı kararı ile düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 26.10.2021 tarihli, davacı vekilinin temyiz isteminin esastan reddi hükmün onanması görüşünü içerir tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; davacının tutuklandığı tarihte geçici işçi statüsünde çalıştığı ... yerindeki diğer işçilerin kadro atamalarının yapıldığını, ancak müvekkilin haksız bir şekilde tutuklanmasından ötürü bu kadro atamasından yararlanamadığını,maddi tazminat talebinin tutuklandığı tarihte yürürlükte bulunan asgari ücret üzerinden hesaplanmasının, kıdem tazminatı, el konulan ve müsadere edilen silahın bedeline yönünden taleplerinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğuna, hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Davacının ... 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/347 esas sayılı ceza dosyasında üzerine atılı eylem nedeniyle 27.07.2007 tarihinde gözaltına alındığı, 27.07.2007 tarihinde tutuklandığı, 16.05.2008 tarihinde tahliye edildiği ve bahse konu ceza dosyasında 10.01.2017 tarihinde sanık hakkında beraat kararı verildiği, kararın 17.02.2017 tarihinde kesinleştiği, kesinleşme işleminin 17.02.2017 tarihinde yapıldığı, tazminat davasının 28.02.2018 tarihinde açıldığı, dolayısıyla davanın CMK’nın 142/1. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye açıldığı, gözaltında ve tutuklulukta kalınan sürenin mahsup edildiğine dair bir bilgiye ulaşılamadığı, tutuklama müzekkeresinin infaz gördüğü ve davacının mükerrer nitelikte açmış olduğu başkaca tazminat davasının bulunmadığı anlaşılmıştır.

Davacının maddi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede; her ne kadar davacı vekili asgari ücret üzerinden hesaplanmasına rızalarının olmadığını beyan etmişlerse de, müvekkili olan davacının Temsan'da dair maaş bordrosu ibraz edemediği, ayrıca kıdem tazminatını da istemiş ise de bu talebin ... mahkemelerinden istenilmesi gerektiği, mahkememizin görev alanına girmediğinden reddine karar verilmiştir.

Asgari ücret açısından yapılan değerlendirilmede, insanca yaşamasına imkân tanıyan asgari ücret üzerinden belirlenecek bir miktarın maddi tazminat olarak belirlenmesi gerektiği kanaatine varıldığından, asgari ücret temel alınarak mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi raporunda, davacının gözaltında ve tutuklulukta kaldığı 294 gün için 4183,34 TL maddi tazminat ödenmesi gerektiği tespiti nazara alınarak davanın kısmen kabulü ile;

şahsın gözaltında geçirdiği sürelere göre takdir edilen 4.183,34 TL maddi, 6.300 TL manevi tazminatın dava tarihi olan 28.02.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Hazine'den alınarak davacıya verilmesine, el konulan 1 adet 7,62 mm çaplı 56-127038776 seri numaralı kalaşnikof marka tüfek için 2.000 TL ücret takdirine, bu bedelin hazineden alınarak davacıya ödenmesine,davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince; davacının suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmak suçundan 27.07.2007 tarihinde gözaltına alındığı, ... 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 30.07.2007 tarih ve 2007/327 sayılı kararı ile tutuklandığı, ... 1. Ağır Ceza Mahkemesince 16.05.2008 tarihinde tahliye edildiği, ...

7. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/347 esas sayılı dosyasında yapılan yargılama neticesinde 10.01.2017 tarih ve 2017/8 sayılı kararıyla davacının üzerine atılı suçtan beraatine karar verildiği, beraat kararının 17.02.2017 tarihinde kesinleştiği, tutuklu kalınan sürenin infaz gördüğü, gözaltında ve tutuklu kalınan sürenin bir başka cezasından mahsup edilmediği, tazminat davasının 28.02.2017 tarihinde, CMK’nın 142/1. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye açıldığı,

kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmış İlk derece mahkemesince yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere göre, davalı hazine vekili ve davacı vekilinin sair istinaf nedenlerinin reddine, ancak; maddi tazminat miktarına yönelik istinaf taleplerinin değerlendirilmesinde; tazminat davasına dayanak olan dava dosyasında davacının 294 gün süreyle gözaltında ve tutuklu kaldığı,

davacının gözaltında ve tutuklu kaldığı döneme ait net asgari ücret üzerinden kesinti yapılmadan hesaplama yapıldığında davacının maddi zararının 4.390,33 TL olmasına rağmen, hesap hatası yapılması suretiyle 4.183,34 TL olarak maddi tazminatın eksik belirlenmesi kanuna aykırı olup, davacı vekilinin istinaf başvurusu bu yönüyle yerinde ise de; bu aykırılık yeniden yargılama yapmayı gerektirmeyen düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan hükümde 4.183,34 TL olarak belirlenen maddi tazminat miktarının 4.390,33 TL'ye yükseltilmesi, manevi tazminat miktarına yönelik istinaf taleplerinin değerlendirilmesinde;

manevi tazminat miktarının güncel koşullara göre az miktarda tespit edilmesi kanuna aykırı olup, davacı vekilinin istinaf başvurusu bu yönüyle yerinde ise de; bu aykırılık yeniden yargılama yapmayı gerektirmeyen HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan, hükümde 6.300 TL olarak belirlenen manevi tazminat miktarının 10.000 TL'ye yükseltilmesi, el konulan eşya ile ilgili davalı hazine vekilinin istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde; davacıda ele geçirilen kalaşnikof marka tüfeğe ve tabancaya ilişkin olarak TCK'nın 54. maddesi gereğince müsadere kararı verildiği,

verilen hükmünde yasa yoluna başvurulmadan kesinleştiği, bu nedenle el konulan kalaşnikof marka tüfek için ücret takdir edilmesi usul ve yasaya aykırı olup, davalı hazine vekilinin istinaf başvurusu bu yönüyle yerinde görülmekle, bu aykırılık yeniden yargılama yapmayı gerektirmeyen düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan, hükümde "El konulan 1 adet 7,62 mm çaplı 56-127038776 seri numaralı kalaşnikof marka tüfek için 2.000 TL ücret takdirine, bu bedelin hazineden alınarak davacıya ödenmesine," şeklinde geçen bendin hükümden çıkartılması suretiyle düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan ... 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/347 Esas - 2017/8 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmak suçundan 27.07.2007 - 16.05.2008 tarihleri arasında 294 gün gözaltı/tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 17.02.2017 tarihinde kesinleştiği, gözaltı/tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin temyiz sebeplerine yönelik olarak

Maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

a. Davacının tutuklandığında işçi olarak çalıştığı ve dosya içerisindeki SGK hizmet bilgisi evrakı ve Türkiye Elektromekanik Sanayi Genel Müdürlüğü ... İşletme Müdürlüğünün 14.02.2017 tarihli cevabı yazısına göre davacının çalışmakta iken en son ödenen brüt ücretinin 820,53 TL olduğunun bildirildiğinin anlaşılması karşısında; davacının net maaşının belirlenerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari üzerinde olduğunun tespit edilmesi halinde bu miktar üzerinden hesaplanacak miktarın gelir kaybı olarak tayini gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi hukuka aykırı görülmüştür.

b. Davacının kıdem tazminatı, kadro atamasından yararlanamamasından kaynaklanan benzeri işçi alacaklarının 5271 sayılı Kanunun 141 ve devamı maddelerine göre belirlenmesi gereken maddi zarar kapsamında hüküm altına alınamayacağı dikkate alındığında, maddi tazminat hesabına dahil edilmemesinde isabetsizlik görülmemiştir.

c. Bölge Adliye Mahkemesince davacıda ele geçirilen kalaşnikof marka tüfeğe ve tabancaya ilişkin olarak TCK'nın 54. maddesi gereğince müsadere kararı verildiği, verilen hükmün yasa yoluna başvurulmadan kesinleştiği, bu nedenle el konulan kalaşnikof marka tüfek için ilk derece mahkemesince ücret takdir edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle davacının bu hususa yönelik talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

d. Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, nedeniyle hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin, 19.06.2019 tarihli ve 2019/348 E. 2019/1736 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,