Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/8836 K.2023/4082

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, gerekçeli kararın ve davacı vekilinin temyiz dilekçesinin davalı vekiline 14.02.2020 tarihinde tebliğ edilmesinin ardından, davalı vekilinin sunduğu 14.02.2020 tarihli dilekçesinin katılma yoluyla temyiz niteliğinde olduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu,

294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 28.05.2019 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan 27.07.2016-21.09.2017 tarihleri arasında gözaltında ve tutuklu kalan davacı hakkında yapılan yargılama sonunda beraat kararı verildiğinden bahisle davacının maddi ve manevi zararlarının tazmini için 750.000,00 TL maddi, 750.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden işleyecek faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 02.07.2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın yasal süre içerisinde açılmadığı, talep edilen maddi ve manevi tazminatın fahiş olduğunu ayrıca davacının kendi kusurlu ve ihmali hareketleri sonucu tutuklanmasına sebebiyet verdiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

3. Yalvaç Ağır Ceza Mahkemesinin, 09.10.2019 tarihli ve 2019/89 Esas, 2019/154 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 23.01.2020 tarihli ve 2019/3765 Esas, 2020/257 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı ve davacı vekillerinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.11.2021 tarih, 2020/28757 sayılı tebliğnamesi ile karara karşı başvurulan temyiz isteminin esastan reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Davacı vekilinin temyiz istemi; maddi tazminatın davacının maaşı üzerinden hesaplanması gerektiğine ve hükmedilen manevi tazminat miktarının yetersiz olduğuna ilişkindir.

2.Davalı vekilinin temyiz istemi; davanın süre yönünden reddi gerektiğine, tazminat koşullarının oluşmadığına, maddi ve manevi tazminat miktarlarının fazla olduğuna, davalı lehine de vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Mahkeme gerekçesinde "... göreve iade edilen kişilerin idari işlem niteliğindeki kararlarla mahrum kaldıkları geliri ilgili bakanlık ve kurumdan isteyebileceği, davacının kamu görevinden ihraç edildiği 01.09.2017 tarihine kadar olan maddi kayıplarının CMK 141. maddede düzenlenen 'koruma tedbirleri nedeniyle tazminat' konulu davamızın konusu olmadığı ancak ihraç edildiği tarihten sonra kamu görevi dışında herhangi bir işte çalışma imkanı bulunan davacının bu tarihte tutuklu bulunduğundan dolayı çalışamadığı ve tutuklu bulunduğu dönemde başka bir gelir elde ettiğine ilişkin somut herhangi bir belge ve bilgi ibraz etmediği,

mahkememizce yapılan araştırma neticesinde de davacının sürekli gelir getiren faaliyetinin tespit edilemediği anlaşılmış, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında belirttiği üzere geliri ve tutuklu kaldığı döneme ilişkin kazanç kaybı miktarı konusunda itibar edilebilecek herhangi bir belge ibraz edemeyen davacının, bahse konu döneme ilişkin olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari ücret miktarları üzerinden hesaplanacak gelir kaybının ödenmesine karar verilmesi gerektiği (Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/5160E, 2017/10804K., Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2017/3933E,

2017/10392K.) görüşü ve mahkememizce tüm dosya kapsamı dikkate alınarak yapılan hesaplama üzerine (davacının kamu görevinden ihraç edildiği 01.09.2016 tarihinden, 31.12.2016 tarihine kadar olan 4 aylık maddi kazanç kaybı 2016 yılı için belirlenen aylık net asgari ücret miktarı 1.300,99 TL üzerinden 4x1300,99=5.203,96 TL,

01.01.2017 tarihinden tahliye tarihi olan 21/09/2017 tarihine kadar olan 8 ay 21 günlük maddi kazanç kaybı 2017 yılı için belirlenen aylık net asgari ücret miktarı 1.404,06 TL üzerinden 8x1.404,06=11.232,48 TL ve eylül ayına ilişkin 21 günlük maddi kazanç kaybı ise günlük net asgari ücret miktarı 1.404,06/30=46.8 TL den 21x46,8=982,80 TL olmak üzere toplam 5.203,96 + 11.232,48 + 982,80= 17.419,24 TL olmak üzere davacının maddi tazminat konusundaki davasının kısmen kabulü ile kamu görevinden ihraç edildiği 01/09/2016 tarihinden,

tahliye edildiği 24/07/2017 tarihine kadar olan 12 ay 21 günlük kazanç kaybına karşılık olarak toplam 17.419,24 TL maddi tazminatın taleple bağlılık ilkesi gereğince dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiştir...

Davacı hakkında beraat kararı verilen dosyada, davacının üzerine atılı suçun niteliği, haksız olarak tutuklu kaldığı sürede hürriyetinin kısıtlanması sonucunun doğurduğu tüm sorunlar, tespit edilen sosyo-ekonomik durumu hep birlikte değerlendirildiğinde, hak ve nesafet kuralları uyarınca manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği ancak manevi tazminatın şahsın çektiği elem ve sıkıntıları kısmen de olsa dindirmeyi amaçlayıp zenginleşme sonucunu doğurmaması gerektiği nazara alındığında yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, davacının manevi tazminat konusundaki davasının kısmen kabulü ile gözaltına alındığı 27/07/2016 tarihinden,

tahliye edildiği 21/09/2017 tarihine kadar olan 421 günlük süreye ilişkin manevi zararlarına karşılık olarak takdiren 43.000,00 TL manevi tazminatın taleple bağlılık ilkesi gereğince dava tarihi olan 28/05/2019 itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmesi gerektiği vicdani kanaatine ulaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." denilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından hükmedilen maddi tazminat miktarı 16.768,88 TL şeklinde, değiştirilmek suretiyle düzeltilerek esastan ret kararı verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat davasının dayanağını oluşturan Isparta 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/117-2018/170 sayılı ceza dava dosyası kapsamında davacının silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan 27.07.2016-21.09.2017 tarihleri arasında 421 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonucunda davacının beraatine hükmedildiği, hükmün 02.05.2019 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma ve tutuklama tarihi itibariyle davanın 5271 sayılı Kanunun 142 nci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı, kanunda öngörülen yasal koşulların gerçekleştiği anlaşılmıştır.

A.Davacı ve davalı vekillerinin maddi ve manevi tazminat miktarlarına ilişkin temyiz sebepleri yönünden; 1.UYAP'tan yapılan SGK sorgusunda halen kamuda aktif çalışan olarak görünen davacının görevine iade edilip edilmediği araştırılarak sonucuna göre davacının maddi tazminat talebinin değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hukuka aykırı bulunmuştur.

2.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına ve tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

B.Davalı vekilinin diğer temyiz sebepleri yönünden; 1.Davacının tutuklu kaldığı suçtan, yapılan yargılama neticesinde beraat ettiği, davanın, kesinleşme tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde açıldığı, dolayısıyla süresinde olduğu, mükerrer dava bulunmadığı, davacının tutuklama müzekkeresinin infaz gördüğü ve davacının tazminat isteyemeyecek kişilerden olmadığı gözetildiğinde tazminat isteme koşullarının oluştuğu anlaşılmakla, davalı vekilinin süre yönünden ve tazminat koşulları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğine ilişkin temyiz istemi yerinde görülmemiştir.

2.Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13.03.2007 gün ve 2 Esas, 63 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere; koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davalarında, ancak davanın tamamen reddi halinde davalı lehine vekalet ücretine hükmolunabileceğinden, davanın kısmen kabulü halinde davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (A-1-2) bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı ve davacı vekillerinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 23.01.2020 tarihli ve 2019/3765 Esas, 2020/257 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,