Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2022/5878 K.2023/1645

Davacının tazminat talebi hakkında dairemizce verilen bozma kararı üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 14.09.2015 tarihli dava dilekçesinde özetle. Kamuoyunda 'Balyoz Darbe Planı' olarak isimlendirilen tamamı imzasız olan ve CD ortamda kayıtlı bulunan bu dijital verilere dayanılarak müvekkili ... ve diğer asker kişiler hakkında soruşturma başlatıldığı, soruşturma kapsamında müvekkilinin 24.02.2010 tarihinde verdiği ifade sonrasında ... Cumhuriyet Savcılığınca derhal serbest bırakıldığı, dosyaya aleyhe hiçbir yeni delil girmemesine rağmen ...

Cumhuriyet Savcılığı 06.07.2010 tarih ve 2010/420 No.lu iddianameyle, müvekkili ile birlikte 196 muvazzaf veya emekli subay hakkında 765 sayılı TCK'nun 147. maddesi uyarınca " hükümeti cebren ıskat veya vazife görmekten men etmeye teşebbüs etme " suçundan dava açıldığı, ...

10. Ağır Ceza Mahkemesinin, 19.07.2010 tarihinde iddianameyi kabul ettiği, 23.07.2010 tarihinde ise sanıkların 102'si hakkında yakalama emri düzenlenmesine karar verildiği, bu karara karşı yapılan itirazları inceleyen ... 11. Ağır Ceza Mahkemesi 06.08.2010 tarih ve 2010/623 D.... sayılı kararıyla itirazların kabul edildiği ve yakalama kararlarının kaldırıldığı, mahkemece tutuklama kararı verildiği, ...

10. Ağır Ceza Mahkemesince yürütülen yargılama neticesinde müvekkilinin müebbet hapis cezasına çarptırıldığı ve sonrasında eksik teşebbüs hükümleri uygulanarak 16 yıl mahkumiyet aldığı, Yargıtay'ın kararı onadığı, Anayasa Mahkemesi 18 Haziran 2014 tarihli kararıyla müvekkilinin ve tüm başvurucuların başvurularını kabul ederek söz konusu davada Adil Yargılanma Hakkının ihlal edildiğine büyük genel kurulda oybirliği ile karar verildiği, ...

Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesinde yeniden yargılama yapıldığı ve 19 Haziran 2014 tarihinde müvekkilinin tahliye olduğunu, davacı ve diğer 235 sanık hakkında Beraat Kararı verildiği, 128.060,24 TL maddi (Oyak Bedelleri Hariç) ve 1.500.000 TL manevi tazminata hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

Davacının 05.11.2015 tarihli duruşmadaki beyanında maddi tazminat talebinden vazgeçtiği anlaşılmıştır.

2. Davalı vekili 16.10.2015 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacının yasaya uygun olarak yakalanıp tutuklandığını, tutuklu kaldığı sürenin soruşturmanın tamamlanması için gerekli ve yasalara uygun bir süre olduğunu, maddi tazminat talebinin dayanağını oluşturan giderlerin belgelenmesi gerektiğini, manevi tazminat talebinin fahiş miktarda olduğunu belirterek, davacının haksız talebinin öncelikle süre ve kesinleşme yönünden incelenerek davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

3. ... 9. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.01.2016 tarihli ve 2015/365 Esas, 2016/13 Karar sayılı kararı ile tazminat talebinin kısmen kabulü ile 650.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

4. ... 9. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.01.2016 tarihli ve 2015/365 Esas, 2016/13 Karar sayılı kararının davalı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 27.09.2021 tarihli ve 2020/1982 Esas, 2021/6245 Karar sayılı kararıyla;

"Davacı ile ilgili tutuklama müzekkerelerinin infaz edilip edilmediği, infaz edilmiş olması halinde, infaz tarihleri ile infazı yapılan tutuklama müzekkeresi suç bilgisinin ilgili ceza infaz kurumundan sorulması suretiyle infaz edilen sürenin tereddüde mahal vermeyecek şekilde tespit edilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi, Kabul ve uygulamaya göre de;

Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da üzerinde olacak şekilde fazla manevi tazminata hükmolunması," Nedenleriyle bozulmasına karar verilmiştir.

5. Hukukî Süreç başlığı altında (4) numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen Yargıtay bozma ilâmına uyulmasına karar verilerek gereklerinin yerine getirildiği anlaşılmıştır.

6. ... 9. Ağır Ceza Mahkemesinin, 21.04.2022 tarihli ve 2021/414 Esas, 2022/242 Karar sayılı kararı ile tazminat talebinin kısmen kabulü ile 450.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

7. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 23.07.2022 tarihli, davalı vekilinin temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davalı vekilinin temyiz sebepleri 1. Davanın reddi gerektiğine,

2. Hükmedilen manevi tazminat miktarının fazla olduğuna,

3. Reddedilen miktar üzerinden davalı lehine vekâlet ücreti ödenmesi gerektiğine, İlişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre; Yerel Mahkemenin Kabulü

Davacının kamuoyunda 'balyoz' olarak bilinen dava kapsamında ...

10. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 11.02.2011 tarihli duruşması sırasında tutuklandığını, kamuoyunda 'balyoz' olarak bilinen dava kapsamında ... (kapatılan) 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 21.09.2012 tarih ve 2010/283 Esas, 2012/245 Karar sayılı kararı ile "üzerine atılı Türkiye Cumhuriyeti İcra Vekilleri Heyetini Cebren Iskat veya Vazife Görmekten Cebren Men Etmek Suçundan" önce ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edildiği, "eylemleri eksik teşebbüs aşamasında kalmış bulunduğu" gerekçesiyle neticeten 16 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği,

mahkumiyet kararının Yargıtay 9. Ceza Dairesi tarafından 09 Ekim 2013 tarihinde onandığı, Anayasa Mahkemesine, 2013/7800 E. sayılı bireysel başvuru davasında dosyayı inceleyen Yüksek Mahkemenin 18.06.2014 tarihinde "ihlal kararı" verdiği, ihlal kararından sonra 19.06.2014 günü tahliye edildiği, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı sonrasında yargılamanın yenilenme yoluyla davaya bakan ...

Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/188 E. sayılı dosyası kapsamında 31.03.2015 tarihinde beraatine karar verdiği, dijital sahtekârlıkları yapan şahıslar hakkında ayrıca suç duyurusunda bulunduğunu, beraat kararının temyiz edilmeksizin 08.06.2015 günü kesinleştiği, böylelikle 24.09.2012 tarihi ile 19.06.2014 tarihleri arasında 3 yıl, 4 ay, 24 gün (toplam 634 gün) haksız yere tutuklu kaldığı belirtilmiştir.

Maddi tazminat yönünden yapılan incelemede; Davacının 05.11.2015 tarihli duruşmada maddi tazminat taleplerinden vazgeçtiği görülmekle, davacı tarafından açılmış bulunan maddi tazminat talebinin vazgeçme nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Manevi tazminat yönünden yapılan incelemede; Tüm dosya kapsamına göre; davacının üzerine atılı suçun niteliği, davacının haksız olarak tutuklu kaldığı 634 günlük süre, hak ve nesafet kuralları, olaydan dolayı yaşadığı üzüntü dikkate alınarak sebepsiz zenginleşmeye de yol açmayacak şekilde manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 450.000,00 TL manevi tazminata tutuklama tarihi olan 11.02.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile hükmedilmesine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat davasının dayanağı olan ... Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 31.03.2015 tarihli ve 2014/188 esas 2015/143 karar sayılı dava dosyasının incelenmesinde; sanığın (davacının) Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini cebren iskat veya vazife görmekten men etmeye teşebbüs suçundan 11.02.2011-19.06.2014 tarihleri arasında 1224 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 08.06.2015 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

1.Davanın Reddi Gerektiğine İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden; 5271 sayılı Kanun’un "Tazminat istemi" kenar başlıklı 141 inci maddesinin ilgili kısmı şöyledir: "(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında; ... e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen, ... Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler. ... Bu itibarla kanunda öngörülen yasal şartlar oluştuğundan davanın kısmen kabulünde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2. Hükmedilen Manevi Tazminat Miktarının Fazla Olduğuna İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden; Yargıtayın görevi ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması ve benzer olaylarda aynı çözüm tarzının oluşturulmasıdır. Bu görev yerine getirilirken hukukun genel ilkeleri, ülkedeki pozitif hukuk normları ve uluslararası temel insan haklarına ilişkin kural ve kabullere uygun bir yorum ve uygulama benimsenmelidir.

Bu ilke yalnızca denetim mahkemeleri için değil, hüküm mahkemeleri için de geçerlidir. Hukuk devletinin en belirgin özelliği hiçbir kurum ve makam ayrımı gözetilmeden herkesin hukuk kurallarına uymasıdır.

Dairemizin yerleşik kararlarında da vurguladığı üzere, nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da üzerinde olacak şekilde fazla manevi tazminata hükmolunması bozmayı gerektirmiştir.

3.Reddedilen Miktar Üzerinden Davalı Lehine Vekâlet Ücreti Ödenmesi Gerektiğine İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden; Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13.03.2007 tarih, 2007/8-2 Esas, 2007/63 Karar sayılı kararında da belirtildiği gibi haksız tutuklamadan kaynaklanan tazminat davalarında, tazminat miktarının davacı tarafça kesin bilinmesi mümkün olmadığından, davalı lehine avukatlık ücreti ödenebilmesi ancak davanın tamamen reddi halinde mümkün olduğundan davalı lehine vekâlet ücreti ödenmemesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün 2. paragrafında açıklanan nedenle ... 9. Ağır Ceza Mahkemesinin, 21.04.2022 tarihli ve 2021/414 Esas, 2022/242 Karar sayılı kararına yönelik davalı vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

Y.İşl.Md.