Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2012/25838 K.2012/36674

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:Taşınmaz rehni 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 850 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Kanunun 850.maddesine göre taşınmaz rehninin ipotek veya ipotekli borç senedi ve irat senedi şeklinde kurulabileceği, başka herhangi bir şekilde kurulamayacağı açıkça ifade edilmiştir. Bu ifadeden de anlaşılacağı üzere ipotek taşınmaz rehninin bir türüdür ve bir borcun ödenmesinin taşınmazla teminat altına alınması hukuki ilişkisine dayanır. İpotek, taşınmaza taalluk eden haklardandır. Birden fazla taşınmazın bir alacağın teminine tahsis edilmesi mümkündür.

Bu durum toplu rehin kurulması veya rehin yükünün paylaştırılması yoluyla sağlanabilir.Konuyla ilgili, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunun 855. maddesinde. “Birden çok taşınmazın aynı borç için rehnedilmesi, taşınmazların aynı malike veya borçtan müteselsilen sorumlu olan maliklere ait olmalarına bağlıdır. Aynı alacak için birden çok taşınmazın rehnedildiği diğer hâllerde, her taşınmazın alacağın ne miktarı için güvence oluşturduğu rehin kurulurken belirtilir.

Aksine bir anlaşma bulunmadıkça, tapu idaresi, re'sen güvenceyi taşınmazların her birine değeri oranında dağıtır.” denilmektedir.Uygulama ve öğretide yer alan tanımlamaya göre bir tek alacak için birden fazla taşınmaz üzerinde her biri alacağın tamamına teminat (güvence) teşkil etmek üzere rehin yükü taşınmazlar arasında paylaşılmadan) kurulan rehine toplu rehin (kollektif rehin - müşterek rehin, birlikte rehin=Gesaptpfand) denilmektedir.

(Köprülü-sınırlı-haklar-İstanbul 1982- 1983,2.bası sh.291 vd.)Yasa metninde de açıkça ifade edildiği gibi bu rehin türü "üzerinde kurulmak istenen taşınmazlarının mülkiyetinin aynı kişiye ait olması" ya da "taşınmazların ayrı kişilerin mülkiyetinde yani taşınmazların malikleri farklı kimseler ise, bu kişilerin güvence altına alınmak istenen borçtan müteselsil olarak sorumlu bulunmaları" hallerinde kurulabilmektedir.

Bu şartlar yoksa toplu rehin kurulamaz.Toplu rehinde amaç, tek bir alacağın tamamının ,birden fazla taşınmaz ile teminata alınmış olup birden fazla taşınmaz üzerinde kurulu rehinler arasında hukuki bağlılık vardır ve bu bağ içerisinde alacaklının alacağın tahsil etmesi asıldır. Rehinli alacaklının teminatı ne denli fazla olursa olsun temelde alacağını ancak bir kere elde edebileceğinin de unutulmaması gerekir.

Böylece rehinli taşnmazlardan birisinin paraya çevrilmesi halinde rehinli alacaklı alacağını tahsil etmişse artık diğer taşınmaz üzerindeki rehnin konusu kalmayacak ve sona erecektir. Kısacası alacaklı alacağının tutarını bir kez isteyebilir.

Alacağı tümüyle karşılandığında bütün taşınmazlar hakkındaki rehin hakkının sona ermesi gerekir.4721 sayılı TMK'nın 873/3.maddesine göre "Aynı alacak için birden fazla gayrimenkul üzerinde rehin tesis edilmiş ise alacaklı bunların aynı zamanda satılmasını talep etmeye mecburdur. Bununla beraber icra memuru ancak gerektiği kadarını satar" hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre, toplu rehin durumunda, ipotek alacaklısı alacağı gününde ödenmemişse açıklanan yasa hükmü gereği üzerinde toplu (birlikte rehin) kurulmuş olan taşınmazların her birini aynı zamanda satılmasını talep etmek zorundadır. Bu zorunluluk alacaklının istediği taşınmazı sattırarak keyfi davranmayı önlemeye yöneliktir. (HGK.27.11.2002.

T, 12-823/1020 K.)Somut olayda ipoteklerin bu kapsamda olmadığı anlaşıldığından borçluya ait taşınmazların tamamının satılarak paraya çevrilmesinde bir usulsüzlük yoktur.

Öte yandan, Karahallı İcra Müdürünce 30.11.2010 tarihli satış kararında takdir edildi üzere ilanın Türkiye'de yayın yapan tirajı 50.000 üzerinde olan gazetede yapılmasına karar verildiği ve bu doğrultuda satış ilanının usulüne uygun olarak Posta gazetesinde yayınlandığı, icra müdürü satış kararında yerel gazetede yayınlanmasına ilişkin bir karar olmadığı halde aksine düşünce ile ilanın yerel gazete de yayınlanması gerektiği gerekçesi ile ihalenin feshine karar verilmesi de isabetsizdir.İİK'nun 134/7. fıkrasına göre.

“İhalenin feshini şikâyet yolu ile talep eden ilgili, vaki yolsuzluk neticesinde kendi menfaatlerinin muhtel (ihlal edilmiş) olduğunu ispata mecburdur”.

Somut olayda taşınmazların tespit edilen değerleri ve satış fiyatınlarına göre, şikayetçinin ihalenin feshi davasını açmakta “ihlal edilmiş" menfaati olduğu hususu da kanıtlanamadığından ve dolayısıyla zarar unsuru gerçekleşmediğinden başkaca ihalenin feshini gerektiren re'sen bakılması gereken bir durum da bulunmadığından ihalenin feshi isteminin reddi yerine kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.