Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2012/25968 K.2013/1452

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Hisse senedi, sermayesi paylara bölünmüş ortaklıklar tarafından çıkarılan ve ortaklık sermayesine katılma payını temsil eden, kanuni şekil şartlarına uygun olarak düzenlenen kıymetli evraktır. Diğer bir ifade ile menkul kıymettir. Hisse senetlerinin ne şekilde düzenleneceği Türk Ticaret Kanunu'nun 413. maddesinde belirlenmiştir. Geçici ilmühaberler, anonim şirketler tarafından hisse senetlerinin yerini tutmak amacıyla çıkartılan menkul kıymetlerdir (232 Seri No.1u Gelir Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin "Geçici ilmühaberler" başlıklı 5. bölümü).

TTK'nın "ilmühaberler" başlıklı 411. maddesinde "Nama yazılı hisse senetleri yerini tutmak üzere çıkarılan ilmühaberlerin nama yazılı olması lazımdır. Bunların devri nama yazılı hisse senetlerinin devrine ait hükümlere tabidir. Hamiline yazılı hisse senetleri yerine tanzim olunan nama yazılı ilmühaberler ancak alacağın devri hakkındaki hükümlere göre devrolunabilirler. Şu kadar ki; devir, şirkete karşı ancak ihbar tarihinden itibaren hüküm ifade eder." Madde hükmünden, ilmühaberlerin, hisse senedinin yerini tuttuğu anlaşılmaktadır.

İİK'nun 94/1. maddesinde açıkça; "Anonim şirketlerde paylar için pay senedi veya pay ilmuhaberi çıkarılmamışsa, borçlunun şirketteki payı icra dairesi tarafından şirkete tebliğ olunarak haczedilir ... " hükmü getirilmiş bulunmaktadır.

Anonim şirketlerde hisse senedi çıkarılması zorunluluğu yoktur. Hisse senedi çıkarılmış ise, bu hisse senetleri İİK'nun menkul mallarla ilgili haciz ve muhafaza hükümlerini düzenleyen 88. maddesi uyarınca icra müdürlüğünce haczedilebilir ve muhafaza altına alınabilir.

Hisse senedi çıkarılmamış ise, borçlunun 3. kişi nezdinde bulunan ve henüz kıymetli evraka bağlanmamış hisse hakları İİK'nun 94. maddesi gereğince icra müdürlüğü tarafından mahalline bizzat gidilerek ve pay defterine işlenmek suretiyle haciz işlemi yapılabilir. Haciz keyfiyeti de borçlunun hissesini elinde bulunduran 3. şahıslara ihbar edilir.

Anonim ve Hisseli Komandit Şirketlerin henüz kıymetli evrak niteliğinde senede bağlanmamış hisselerinin haczinde, İİK'nun 94. maddesi doğrultusunda yapılan tebliğden sonra, şirket idaresi itirazda bulunmamış veya itiraz reddedilmiş ise hisselerin borçlu adına ve hesabına şirket nezdinde ve mamelekinde bulunduğu kesinleşir.

İİK'nun 88. maddesinin birinci fıkrasına göre, haczolunan paraları, banknotları, hamiline ait senetleri, poliçeler ve sair cirosu kabil senetlerle altın ve gümüş ve kıymetli şeyleri icra dairesi muhafaza eder. Bu fıkrada yazılan şeylere icra dairesi tarafından el konulması, bunların haczi için geçerlik şartıdır. Anonim şirket hisselerini temsil etmek üzere çıkarılan geçici pay senedi ilmuhaberlerinin, Türk Ticaret Kanunu'nun 557 ve 559. maddeleri uyarınca kıymetli evraktan sayılması nedeniyle bu evrakın haczi için İİK'nun 88. maddesinin yukarıda belirtilen hükmü uyarınca, evraka fiilen el konulması zorunludur.

Somut olayda, borçlunun hissedar olduğu ......End.A.Ş.'nce hisse senedi ve ilmühaber çıkarıldığı, alacaklının talebi üzerine hisse senetleri ve ilmühaberlerin bulunduğu İstanbul 29.Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 29.03.2012 tarihinde haciz işlemi yapıldığı görülmüştür. Yukarıda açıklandığı üzere şirket tarafından payları gösteren hisse senedi ve ilmühaber çıkarıldığından haczin İİK'nun 88.maddesine göre yapılması gerekirken ayrıca haczin pay defterlerine işlenmesi için yediemin olan şikayetçiye muhtıra gönderilmesi doğru değildir. Mahkemece istemin kabulüne karar vermek gerekirken pay defterinin davacıda olduğundan bahisle reddi isabetsizdir.