Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2012/3512 K.2012/10433

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının onanmasını mutazammın 02.12.2011 tarih, 2011/15554-26052 Karar sayılı daire ilamının müddeti içinde tashihen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

TTK.nun 689. maddesi gereğince; vadesi gösterilmemiş olan bono, görüldüğünde ödenmesi şart olan bir bono sayılır. TTK.nun 690. maddesindeki yollamalar nedeni ile bonolar hakkında da uygulanacak olan, TTK.nun 616. maddesi gereğince, görüldüğünde ödenecek bononun tanzim tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenmek üzere ibrazı gerekir, TTK.nun 642. maddesi gereğince görüldüğünde ödenecek bonoyu TTK.nun 616. maddesinde belirtilen süre içerisinde ibraz etmeyen veya ibraz etmesine rağmen, ödenmemesi halinde, bu durumu tevsik mahiyetindeki ödemerne protestosunu düzenlettirmeyen hamil müracaat borçlularına (poliçelere ilişkin düzenleme yönünde kabul eden kimse hariç olmak üzere cirantalara, keşideciye ve diğer borçlulara karşı ) başvurmak hakkını kaybeder.

Bir bono tanzim edip veren kimse, poliçenin keşidecisinde farklı olarak, vadede, bizzat ödeme taahhüdü altına girmektedir (TTK 688/2). İşte bu sebeple de, bonoyu tanzim eden, poliçenin keşidecisinin aksine, senedin "asıl borçlusudur". Bunun sonucu olarak da tıpkı poliçenin asıl borçlusu durumunda olan "kabul eden muhatap" gibi sorumluluk taşır.

Hamilin, müracaat hakkını kaybettiği hallerde dahi, bonoyu tanzim eden, asıl borçlu sıfatıyla, tıpkı üzerine çekilen poliçeyi kabul eden muhatap gibi, borçlu kalmakta devam eder (TTK 642/1/2). Bonoyu düzenleyip veren, senedin ödenmek üzere kendisine ibrazı anından itibaren mütemerrit hale düşer. Bonoyu tanzim edene karşı yöneltilebilecek talep hakları, vadeden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (Prf.Dr.fırat Öztan Kıymetli Evrak Hukuku, 2. Bası sayfa 208).

Hamil, görüldüğünde ödenecek bonoyu tanzim tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenmek üzere ibraz etmez ve ödememe protestosu keşide etmez ise, tanzim eden dışında cirantalara ve diğer borçlulara karşı müracaat hakkını yitirir.

Somut olayda, 22.04.2008 tanzim tarihli görüldüğünde ödenecek 33.280,00 Euro bedelli bonoya dayalı olarak örnek 10 takip yapıldığı, takip dayanağı bononun, tanzim edeninin davacı borçlu P.. M. P. San. İml. Ve Tic. A.Ş., lehtarının R. (Wagon) A.ve San. Ve Tic. A.Ş. olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu bononun bir yıl içinde ibraz edilmemiş olması hamilin bononun asıl borçlusu olan tanzim edene karşı yöneltebileceği haklarını ortadan kaldırmaz. Bonoyu tanzim edene karşı yöneltilebilecek talep hakları, vadeden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

O halde mahkemece, açıklanan nedenlerle şikayetin reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile istemin kabulü isabetsiz olup, hükmün bu nedenle bozulması gerekirken onandığı anlaşılmakla alacaklının karar düzeltme isteminin kabulü gerekmiştir.