Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2012/3970 K.2012/22412

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Borçlu A.. A..’ın icra mahkemesine başvurusunda meskeniyet ve çiftçi olması nedeniyle taşınmazlarının haczedilemeyeceğini ileri sürerek hacizlerin kaldırılmasını istediği anlaşılmıştır.

İİK. nun 82/12 maddesi gereğince, borçlunun “haline münasip” evi haczedilemez. Bir meskenin borçlunun haline uygun olup olmadığı adı geçenin haciz anındaki sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. Buradaki “aile” terimi, geniş anlamda olup, borçlu ile birlikte aynı çatı altında yaşayan, bakmakla yükümlü olduğu kişileri kapsar. İcra mahkemesince, borçlunun sözü edilenlerle birlikte barınması için zorunlu olan haline münasip meskeni temin etmesi için gerekli bedel bilirkişilere tesbit ettirildikten sonra, haczedilen yerin kıymeti bundan fazla ise satılmasına karar verilmeli ve satış bedelinden yukarıda nitelikleri belirlenen mesken için gerekli olan miktar borçluya bırakılmalı, kalanı alacaklıya ödenmelidir.

Bu kıstasları aşan nitelik ve evsaftaki yerlerle, makul ölçüleri geçen oda ve salonu kapsayan ve ikamet için zorunlu öğeleri içeren bir meskenin dışındaki yerler, maddede öngörülen amaca aykırıdır. Borçlunun görev ve sıfatı, kendisinin yukarıda belirlenenden daha görkemli bir meskende ikamet etmesini gerektirmez.

Somut olayda, mahkemece keşif yapılmadan meskeniyet şikayeti açısından tapu kayıtları getirtilerek tapuda meskeniyet iddiasında bulunulan yerin işyeri, diğerinin tarla olarak kayıtlı olduğu, zabıta araştırması yaptırılarak meskeniyet iddia edilen yerin işyeri olduğu, borçlunun kışın balık satarak, yaz aylarında meyve sebze satışı ve besicilik yaparak geçimini sağladığı gerekçesiyle haczedilmezlik şikayetinin reddine karar verildiği görülmektedir.

Borçlunun meskeniyet iddia ettiği taşınmazın fiili durumu önemli olup, tapuda işyeri olarak kayıtlı olması sonuca etkili değildir. Bu nedenle mahkemece mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle meskeniyet şikayetinin sonuçlandırılması zorunludur.

Öte yandan, İİK. nun 82/4.maddesi uyarınca borçlunun kendisi ve ailesinin geçimi için zaruri olan tarım arazisi haczedilemez. Borçlunun bu maddeden yararlanabilmesi için asıl uğraşısının çiftçilik olması gerekir. Yani geçimini çiftçilik ile temin etmelidir. Bunun için borçlunun bizzat kendisinin ziraat yapması zorunlu olmayıp tarım arazisini ortakçıya(yarıcıya) vermek suretiyle işletmesi halinde de bu madde uyarınca haczedilmezlik şikâyetinde bulunabilir.

Asıl işi çiftçilik olan borçlunun yan gelir elde etmek amacıyla yan işler yapması çiftçilik sıfatını ortadan kaldırmaz. Buna göre mahkemece borçlunun tüm delillerinin sorularak toplanması ve mahallinde keşif yapılıp fiili durumun tespit edilmesi ile borçlunun asıl uğraşının çiftçilik olup olmadığı belirlenerek oluşacak göre bir karar verilmesi gerekir.

O halde mahkemece eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.