Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2013/29290 K.2013/37080

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklı tarafından borçlu aleyhine genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatıldığı, örnek 7 ödeme emrinin tebliği üzerine borçlunun Bodrum İcra Dairesinin yetkili olduğunu belirterek yetki itirazı ile birlikte borca itiraz etmesi üzerine, alacaklının İcra Mahkemesi'ne yaptığı başvuruda yetki itirazın kaldırılmasını istediği ve Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Konusu mal varlığı olan Borçlar Hukukuna ilişkin sözleşmelerden doğan davalarda yetki HMK.nun 10. maddesinde belirtilen kurallara göre çözümlenir. Bu kanun hükmüne göre; “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.” HMK'nun 17. maddesinde ise; “Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Sözleşmenin yerine getirileceği yer (aktin icra, ifa edileceği yer) mahkemesinin yetkisi öncelikle tarafların açık veya zımni isteğine göre tesbit edilir. Sözleşmede karşılıklı olarak değişik yerlerde yerine getirilecek borçlar varsa (malın teslim edileceği yer-borcun ödeneceği yer) mal teslimi için açılacak dava teslim yeri mahkemesinde- borcun ödenmesi için açılacak dava ise borcun ödeneceği yer mahkemesinde açılabilir.

Ancak sözleşmede açık ve zımni olarak sözleşmenin yerine getirileceği yerin anlaşılamadığı hallerde yetkili yer 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 89. maddesine göre belirlenir. Yani davanın konusu sözleşme den doğan bir para borcu olup da sözleşmede aksi kararlaştırılmadı ise, borç alacaklının ödeme zamanındaki ikametgahında ödenir. Ancak aranacak ya da aldırılacak borçlar da Borçlar Kanununun 89/l. maddesi uygulanmaz.

Ne varki HMK.nun 10. maddesi hükmü yalnız hukuken geçerli olan sözleşmelerden doğan davalar hakkında uygulanacağından, geçersiz olan sözleşmelerden doğan davalarda, sözleşmenin ifa yerinde dava açılamaz, (sebepsiz iktisap gibi) genel yetkili yer olan yani davalının ikametgahında dava açılır.

Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 2001/12-1162-1191 sayılı kararında da yukarıda açıklanan kurallar benimsenerek “HUMK.nun 10. maddesine göre sözleşmeden doğan davalarda tarafların sözleşmenin yerine getirileceği yer hakkında açık veya zımni isteklerinin anlaşılamadığı hallerde sözleşmenin yerine getirileceği yerin Borçlar Kanununun 73.maddesine (6098 sayılı BK 89.md) göre belirleneceği” açıklanmıştır. Ancak bu gibi hallerde Borçlar Kanunun 89. maddesinin uygulanabilmesi içinde akdi ilişkinin kabul edilmesi gerekmektedir.

Somut olayda iki adet faturaya dayalı olarak genel haciz yolu ile takip başlatılmıştır. Borçlu yasal sürede icra dairesine başvurusunda yetkili icra dairesinin Bodrum İcra Dairesi olduğunu, takibin yetkisiz icra dairesinde başlatıldığını ileri sürmüştür. Alacaklı sadece kendi şirket merkezinin Sapanca olduğu gerekçesi ile yetki itirazının kaldırılmasını istemiştir.

Mahkemece, akdin icra olunacağı yerin öncelikle (varsa) taraflar arasındaki yazılı sözleşme istenerek belirlenmesi zorunlu olup, taraflar arasında sözleşme olup olmadığı irdelenmelidir. Sözleşme var ise taraflarca sözleşmede yetkili kılınan yer icra dairesi yetkilidir. Sözleşmede yetkili yer belirlenmemiş ise; alacak faturaların ödenmemesine ilişkin olduğundan faturada belirtilen malların nerede teslim edildiği belirlenmelidir, malların teslim edildiği yer akdin ifa edildiği yer olduğundan bu yer takipte yetkili olacaktır ve bu durumda BK 89. maddesi hükmü uygulanamaz. Aksi halde, yani sözleşme yok ve de faturadaki malların teslim edildiği yer belirlenemiyor ise genel hükümler dikkate alınarak HMK 7 uyarınca borçlu şirketin ikametgah adresi olan yerde takip yapılabilir.

Alacaklı ile borçlu arasında imzalandığı belirtilen ve dava dosyası içerisinde bulunun 28.04.2012 tarihli “Paslanmaz Çelik İmalatı ve Montajı Taşeron Sözleşmesi” başlıkla sözleşmenin 13. maddesinde sözleşmeden kaynaklanan ihtilaflarda Bodrum İcra Dairelerinin yetkili kılındığı, görülmektedir.

O halde mahkemece yukarıda açıklanan kurallar ışığında taraflar arasında yapıldığı belirtilen sözleşmenin geçerli bir sözleşme olup olmadığının ve takip dayanağı faturalardaki işlerin sözleşme kapsamında yapılan işler olup olmadığının ve faturalardaki işlerin teslim yerinin tespit edilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

Ayrıca hüküm kısmında, İİK'nun 68/2. maddesi uyarınca itirazın kaldırılması yerine, borçlunun Sapanca İcra Müdürlüğü'nün 2012/942E sayılı dosyasına yaptığı yetki itirazının reddine şeklinde hüküm tesisi doğru değildir.