Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2014/5381 K.2014/8165

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlu aleyhine başlatılan genel haciz yolu ile ilamsız takipte, alacaklının, itirazın kaldırılması istemi ile icra mahkemesine başvurduğu, mahkemece istemin kabulü ile takibin devamına karar verildiği görülmektedir.

Somut olayda, Altınözü İcra Müdürlüğü'nün 2013/46 esas sayılı takip dosyasında borçlunun, 31.05.2013 günü süresinde icra müdürlüğüne gelerek öncelikle yetkiye ve ardından da borca ve faize itiraz ettiği görülmektedir.

İİK.nun 50.maddesi göndermesiyle, borçlunun ikametgahının bulunduğu yerdeki genel yetkili icra dairesinde (HMK. 6.md.), icra takibi yapılabilir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile yürürlükten kaldırılan 1086 Sayılı HUMK.nun 22. maddesinde, tarafların yetki sözleşmesi yapmak suretiyle yetkili olmayan bir mahkemenin yetkisini kabul edebilecekleri, buna göre, tüzel kişilerin yanında gerçek kişilerin de yetki sözleşmesi yapabilecekleri düzenlenmiş bulunmaktaydı.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetki sözleşmesini düzenleyen 17.maddesinde ise; "Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır" düzenlemesine yer verilmiştir. Görüldüğü üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile getirilen yeniliklerden bir tanesi de yetki sözleşmelerine ilişkin olup, yetki sözleşmesi düzenleyebilecek şahıslar sadece tacirler veya kamu tüzel kişileri olarak belirlenmiştir.

Yetki sözleşmesine ilişkin olarak yapılan bu düzenlemede, tacirler veya kamu tüzel kişileri ile diğer kişiler, yetki sözleşmesi yapmak açısından birbirinden ayırt edilmiştir. Tacirler veya kamu tüzel kişileri, kendi aralarındaki hukuki ilişkilerde hukuken eşit konumda sayılabilirler. Buna karşılık, tacirler veya kamu tüzel kişileri, gerçek kişiye göre, daha güçlü konumda bulunmaktadır.

Daha zayıf konumda olan kişilerin daha güçlü olan tacir veya kamu tüzel kişilerine karşı korunma ihtiyacının ortaya çıkması nedeniyle kanun koyucu böyle bir düzenlemeye gitmiştir. Ayrıca belirtmek gerekir ki, yeni düzenlemeye bakıldığında, tacirler veya kamu tüzel kişileri dışındaki diğer kişilerin, kendi aralarında yetki sözleşmesi yapmaları da kabul edilmemiştir.

Söz konusu düzenleme ile ilgili olarak belirtilmesi gereken bir başka husus da, yetki sözleşmesi yapılmasında, tarafların tacir veya kamu tüzel kişisi olması aranmıştır. Diğer bir anlatımla, maddedeki tacirden anlaşılması gereken, işin ticari nitelikte olması değil, tarafların kanunlarda tacir olarak tanımlanan kişiler olmasıdır. Sözleşmenin konusunun ticari iş olması gerçek kişilere yetki sözleşmesi yapma imkanı vermemektedir.

Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında;

Alacaklının tanzim yeri bulunmayana bonoya dayalı olarak 22.05.2013 tarihinde genel haciz yoluyla takip başlattığı borçlunun yetki itirazı ile birlikte borca itirazda bulunulduğu, alacaklının itirazın kaldırılması isteminin mahkemece kabul edildiği görülmektedir. Bu durumda, HMK.nun 448.maddesi gereğince, bu kanun hükümlerinin tamamlanmış işleri etkilememek kaydıyla, (olayımızda tamamlanmış bir iş bulunmadığından) derhal uygulanacağı ilkesi de dikkate alınarak, takip tarihi itibariyle yürürlükte olan HMK.nun 17.maddesi muvacehesinde itirazın değerlendirilmesi gerekmektedir.

Takip dayanağı belgede tarafların tacir olduklarına dair bir ibare bulunmadığı gibi, alacaklı tarafından tarafların tacir olduğuna ilişkin bir belge sunulmadığı,görülmektedir.

O halde, mahkemece, takip tarihi itibariyle uygulanması gereken HMK.nun 17.maddesi gereğince, takip dayanağı belgedeki yetki şartının geçerli olmadığı, ayrıca borçlunun yerleşim yerinin Altınözü olmadığı ,yetkili icra müdürlüğünün, borçluya ödeme emrinin de tebliğ edildiği İstanbul icra müdürlüğü olduğu hususları göz önüne alınarak yetki itirazının kaldırılması talebin reddine karar verilmesi gerekirken 6100 Sayılı HMK'nun 117.ve 164.maddesine aykırı olarak yetki itirazının kaldırılması talebi konusunda olumlu olumsuz karar verilmeksizin işin esasının incelenmesi isabetsizdir.