Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2015/5475 K.2015/11900

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:Şikayetçi vekilinin;

kesinleşen ihale ve sonrasında düzenlenerek itiraz sonucu kesinleşmiş sıra cetveline göre payına düşen ve haciz alacaklısı müvekkiline ödenen paranın icra takip dosyasına iadesi için gönderilen muhtıranın vekil olarak kendisine değil, asıla tebliği gerektiğini, ödemeyi yapan ... 4. İcra Müdürlüğü yerine sıra cetvelini yapan ...

31. İcra Müdürlüğü tarafından muhtıra gönderilmesinin de doğru olmadığını, muhtıra ile iadesi istenen tutarın gerçeği yansıtmadığını, haksız ödenen bir para da olmadığını ileri sürerek muhtıra tebliği ve paranın iadesi işleminin iptaline karar verilmesi istemi ile icra mahkemesine başvurduğu; mahkemece şikayetin kısmen kabulü ile muhtıranın asıla tebliği gerektiğinden bahisle şikayetçi vekiline çıkarılan muhtıranın iptali ile icra müdürlüğünce İİK’nun 40. maddesi gereğince yeniden asıl ...’a muhtıra çıkarılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

İİK’nun 40/2 maddesi gereğince; ”Bir ilâm hükmü icra edildikten sonra bölge adliye mahkemesince kaldırılır veya yeniden esas hakkında karar verilir ya da Yargıtayca bozulup da aleyhine icra takibi yapılmış olan kimsenin hiç veya o kadar borcu olmadığı kesin bir ilâmla tahakkuk ederse, ayrıca hükme hacet kalmaksızın icra tamamen veya kısmen eski hâline iade olunur.” Bu madde hükmü, ilamlı takiplerde uygulanabilen bir hüküm olup, uyuşmazlık konusu olayda takip, kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile başlatıldığından bu takip bakımından anılan maddenin uygulama yeri bulunmamaktadır.

İİK’nun 361. maddesi ise; ”İcra dairelerince borçludan fazla para tahsil olunarak alacaklıya verildiği yahut yanlışlıkla bir tarafa para tediye olunduğu hesap neticesinde anlaşılırsa verilen para ayrıca hükme hacet kalmaksızın o kimseden geri alınır.” şeklinde emredici bir düzenlemeyi içermektedir.Belirtilmelidir ki.

361. madde hükmü, ilamlı veya ilamsız tüm icra takiplerinde, her ne sebeple olursa olsun, borçludan fazla para tahsil edilen her durumda uygulama yeri ve alanı bulunan, özel bir hükümdür. Buna göre, icra daireleri, hesaplama sonucunda fazladan tahsil edildiği ortaya çıkan tutarları, ayrı bir mahkeme hükmüne gerek olmaksızın, borçluya geri vermekle yükümlüdürler.

Açıktır ki, burada, icra müdürüne kanun tarafından verilmiş, özel bir görev ve daha da önemlisi cebri icra gücünün kullanılması kapsamındaki bir yetki söz konusudur: İcra Müdürü, dayanağı ve şekli ne olursa olsun, girişilmiş bir icra takibinde, borçludan tahsil edilen paranın, tahsili gerekenden daha fazla olduğunun ( veya yanlışlıkla bir tarafa para tediye olunduğunun) hesap sonucunda belirlediği durumlarda, cebri icra gücünü kullanarak, fazla tahsilatı borçluya geri verecektir (HGK’nun 2009/17-242 E., 2009/290 K. ve 24.06.2009 tarihli kararı) .

Mahkeme ve İcra dosyalarının incelenmesinde, ihalenin feshi davasının ...İcra Hukuk Mahkemesi’nin 11.07.2006 Tarih 2005/490 E., 2006/637 K. Sayılı kararı ile reddedilerek kesinleştiği anlaşılmaktadır. Sıra cetveline itiraz davası da ...1. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 2008/650 E., 2008/1035 K. Sayılı karar ile kabul edilmiş bu karar 19. Hukuk Dairesi tarafından onanarak kesinleşmiştir. Bu aşamadan sonra, şikayetçinin satılan taşınmazdaki haczi sebebi ile kesinleşen ilam gereğince payına düşen tutar olan 9.910,28 TL şikayetçiye ... 4. İcra Müdürlüğü’nün 2001/4974 Esas No’lu takip dosyasından ödenmiştir.

... 31. İcra Müdürlüğü’nün 1999/7437 Esas no’lu icra takip dosyasından düzenlenen ve iptali istenen 03.07.2014 tarihli muhtırada; satılarak paraya çevrilen taşınmazın ... 6.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/512 Esas 2013/13 Karar sayılı ve 20.09.2013 günü kesinleşen ilamı ile borçlu adına olan 30/393 payının iptaline karar verildiği; ihalesi yapılan taşınmaz için satışı yapan ...

10.İcra Müdürlüğü tarafından tescil belgesi verilmediğinden ve satışı yapılan borçluya ait taşınmazın borçluya ait hissesi iptal edildiğinden İİK.nu 40. Madde gereğince sıra cetveli sonunda ödenen bu bedelin muhtıranın tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde takip dosyasına ödenmesinin istendiği görülmektedir.

Bu durumda, paranın iadesi talebinin gerekçesi, mahkemece taşınmazın borçlu adına olan hissesinin tapusunun iptaline karar verilmesi ve bu nedenle de icra dairesinin ihalesi yapılan taşınmaz hakkında ihale alıcısına taşınmazın tapuya tescili hususunda belge vermemesi olup, İİK’nun 361. maddesi koşullarının oluşmadığı açıktır.

Dolayısı ile bu madde gereğince de şikayetçiye ödenen paranın geri alınması imkanı yoktur.İhalenin feshi kararının kesinleşmesi ile alıcının ihale ile iktisap ettiği mülkiyet hakkı geçmişe etkili olarak son bulur ve hissedarlara geri döner.

(Prof Dr. Baki Kuru İcra ve İflas Hukuku El Kitabı 2013 Basım s. 723.) Ne var ki, somut olayda ihale kesinleştiğine ve ihalenin feshine karar verilmedikçe ihalenin sonuçları ortadan kalkmayacağına göre; kesinleşen sıra cetveli uyarınca şikayetçiye ödenen paranın iadesi istenemez.

O halde mahkemece; açıklanan bu maddi ve hukuki olgular ile yasal düzenlemeler karşısında şikayetin kabulü ile muhtıranın iptaline karar verilmesi gerekirken şikayetçinin bu husustaki isteminin reddine ve somut olayda uygulanması mümkün olmayan İİK’nun 40. maddesi uyarınca yeniden muhtıra çıkarılmasına yönelik hüküm tesisi isabetsizdir.