Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2016/24745 K.2017/15353

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı tarafından bonoya dayalı olarak başlatılan, kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibine karşı borçlunun; sair itirazı yanında takibe konu senette Karadeniz Ereğli İcra Müdürlüklerinin yetkili kılındığını ileri sürerek, Kocaeli İcra Müdürlüğünün yetkisine itirazda bulunduğu, mahkemece; takibe konu senette Ereğli Mahkemelerinin (İcra Müdürlüklerinin) yetkili kılındığı, takibin yetki sözleşmesinde öngörülen yerde yapılması gerektiğinden bahisle yetki itirazının kabulüne hükmedildiği anlaşılmaktadır.

2004 sayılı İİK’nun 50. ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 447/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken HMK'nun 6. maddesi, "Genel yetkili mahkeme, dava açıldığı tarihte davalı gerçek ve tüzel kişinin yerleşim yeri mahkemesidir. Yerleşim yeri, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre belirlenir" hükmünü içermektedir.

İİK'nun 50/1. maddesine göre, para ve teminat borçlarına ilişkin icra takiplerinde yetkili icra dairesi, HMK'nun 447/2. maddesi atfıyla aynı Kanun'un yetkiye dair hükümleri kıyas yoluyla uygulanmak suretiyle belirlenir. Ayrıca, takip dayanağı akdin yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir.

Buna göre, bonoya dayalı takip, genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesinde (HMK. 6. md.), bonoda öngörülen ödeme yerinde (6102 sayılı TTK'nun 777/3. maddesine göre ödeme yeri gösterilmeyen bonoda, ödeme yeri olarak tanzim yeri kabul edilir) (HMK. 10. md.) ve ayrıca İİK'nun 50/1. maddesi uyarınca bononun tanzim edildiği yerdeki icra dairesinde yapılabilir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetki sözleşmesini düzenleyen 17.maddesinde ise; "Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır" hükmüne yer verilmiştir. Görüldüğü üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile getirilen yeniliklerden bir tanesi de yetki sözleşmelerine ilişkin olup yetki sözleşmesi düzenleyebilecek şahıslar sadece tacirler veya kamu tüzel kişileri olarak belirlenmiştir.

Söz konusu hüküm ile yetki sözleşmesi yapılmasında, tarafların tacir veya kamu tüzel kişisi olması aranmıştır. Diğer bir anlatımla, maddedeki tacirden anlaşılması gereken, işin ticari nitelikte olması değil, tarafların kanunlarda tacir olarak tanımlanan kişiler olmasıdır. Ticari işten kaynaklanan sözleşme olsa dahi bu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarla ilgili olarak yapılan yetki sözleşmesinin bir tarafının tacir olmayan gerçek kişi olması mümkün değildir.

Somut olayda; takip dayanağı bonoda bonoyu tanzim eden gerçek kişi olup dosyada tacir olduğuna ilişkin belge bulunmadığına göre Ereğli İcra Müdürlüklerinin yetkili kılındığına ilişkin bonoda yazılı bulunan yetki kaydı geçersizdir. Kaldı ki; Türkiye’de Ereğli isminde birden fazla ilçe bulunduğundan söz konusu yetki kaydı ile hangi ilçenin belirlendiği anlaşılamayacağından geçerli bir yetki kaydının varlığından da bahsedilemez.

Bununla birlikte; 6100 sayılı HMK'nun 19/2. maddesine göre yetki itirazında bulunanın, yetkili icra dairesini doğru olarak göstermesi gerekir. Aksi halde geçerli bir yetki itirazının varlığından söz edilemez.

Somut olayda; icra takibinin Kocaeli İcra Müdürlüğü’nde başlatıldığı, muteriz borçlu vekilinin icra mahkemesine verdiği dilekçede, Karadeniz Ereğli İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğunu ileri sürdüğü görülmüştür. Bononun tanzim yeri ve borçlunun ikametgah adresinin Etimesgut/Ankara olması nedeniyle (Etimesgut ilçesinin bağlı olduğu) Batı Ankara İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğu kabul edilebilir ise de; borçlunun itiraz dilekçesinde yetkili yeri HMK'nun 19/2. maddesi uyarınca usulüne uygun olarak göstermemiş olması sebebi ile itirazı dikkate alınamaz.

O halde mahkemece, yetki itirazının açıklanan nedenlerle reddi gerekirken, yasal ve yerinde olmayan gerekçeyle yetki itirazının kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.