Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2016/5808 K.2016/7399

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Bonoya dayalı olarak başlatılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takipte, borçlular takibe konu bonolarda lehtar cirosunun olmadığı, ciro silsilesinin bozuk olduğu, borçlu ....'nin alacaklı şirketten alacağı olduğu için takas def'inde bulunduklarını ve alacaklı şirkete borçlu olmadıklarını ileri sürerek borca, faize ve takibe itiraz ederek takibin iptalini talep ettikleri, mahkemece taleplerin reddine karar verildiği görülmüştür.

Borçluların sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Borçluların icra mahkemesine yaptıkları taleplerden biri İİK'nun 71/1. maddesine dayalı takibin kesinleşmesinden sonraki döneme ilişkin takas/mahsuba dayalı itfa itirazıdır.

Takas hakkı, doğduğu tarihten itibaren kullanılabilen ve karşı tarafa ulaştığı anda geriye yönelik olarak hukuksal sonuç meydana getiren ve yenilik doğuran, alacağı ve borcu küçük alacak oranında karşılıklı olarak ortadan kaldıran bir haktır.HGK'nun 12.10.1994 tarih ve 1994/251-593 sayılı kararında da benimsendiği üzere dar yetkili icra mahkemesinin yargılama usulü göz önünde tutulduğunda takip hukuku bakımından takas ve mahsup iddiası kural olarak;

1- Takasa konu alacağın İİK'nun 68. maddesindeki belgelere dayalı bulunması,

2- Bu alacakla ilgili olarak icra takibinin yapılmış ve takibin kesinleşmiş olması,

3- Alacağın ilama bağlanması hallerinde nazara alınabilir.

Bir alacağın ilama bağlanmış olması halinde takas ve mahsuba konu edileceği tartışmasız olup takas ve mahsup yapılabilmesi için ilamın kesinleşmesi de zorunlu değildir. İlama dayalı takas itirazı icra mahkemesinde her zaman ileri sürülebilir.

O halde mahkemece takas def'inin incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken takas talebinin icra hukuk mahkemesinde incelenemeyeceği gerekçesiyle istemin reddi doğru değildir.

Borçluların ciro silsilesine yönelik itirazlarına gelince; lehdarın cirosundan sonra senedi devralan hamiller yetkili hamil olurlar. Borçluya karşı müracaat borçlusu durumunda olan lehtarın ciro yoluyla bonoyu eline geçirmesi halinde TTK'nun 681/3. maddesi gereğince yeniden tedavüle koyarak başkasına ciro etmesi mümkün ise de, bu şekilde ciro yoluyla bonoyu devraldıktan sonra sorumlu olduğu kişiye karşı başvurması mümkün değildir. Zira, geriye dönüş cirosuyla bonoyu devralan lehtarın durumu, bonoyu devretmeden önceki durumda olup bu durumda kendisinden önceki cirantaya başvurma imkanı yoktur.

Somut olayda takip dayanağı bonoların borçlular ...., tarafından düzenlendiği, ... ve ... nın düzenleyene aval verdikleri, lehtarın ... olduğu, lehtarın senedi ...'ne , onun da ... 'ne, onun da lehtara ciro ettiği ve lehtar tarafından takibe konulduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda lehtar alacaklının .... ile ... aleyhine söz konusu bonolarla ilgili olarak takipte bulunma hakkı bulunmamaktadır. Bu borçlular yönünden itirazın kabulüne karar verilmesi gerekirken talebin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.