Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/12797 K.2023/5018

Taraflar arasındaki kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takipte borca itiraz üzerine yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddi ile takibin devamına, asıl alacağın %20'si oranında hesaplanacak olan tazminatın alacaklıya verilmesine, davalı ... Aliev hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararın borçlular tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı borçlular tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Borçlular; senet lehtarı ile 23.01.2017 tarihli “sözleşme” başlıklı belgenin imzalandığını, söz konusu belgede 20.12.2017 ve 20.12.2018 tarihli iki adet teminat senedi verildiğini, vade tarihi 20.12.2017 olan teminat senedinin daha önce Maçka İcra Müdürlüğünün 2018/8 İcra dosyası ile işleme konulduğunu ve taraflarınca yapılan itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiğini, ayrıca sözleşme yapıldıktan sonra lehtarın devredeceği depoları 16.08.2017 tarihinde yaptığı başvurular ile üçüncü kişi şirketlere devrettiğini, davalı lehtar Omar Aliev hakkında bedelsiz senedi işleme koymak ve dolandırıcılıktan suç duyurusunda bulunulduğunu,

soruşturmanın devam ettiğini, davalı ... Aliev'in, zarar vermek ve haksız kazanç elde etmek adına hareket ettiğini, sözleşmeye konu teminat senetlerinin ilki olan 20.12.2017 vade tarihli teminat senedi için başlattığı icra takibinden netice elde edemeyen davalı ...

Aliev'in ikinci teminat senedi olan 20.12.2018 tarihli senedi haksız ve kötü niyetli olarak alacaklı Vugar Valiev'e ciroladığını, davalıların kötü niyetle hareket ederek teminat senedini işleme koyduklarını, teminat senedinin miktarı da düşünüldüğünde uğrayacakları mağduriyetlerin telafisinin imkansız olacağını, senet teminat senedi niteliğinde olduğundan, sözleşmeye dayalı bir işin teminatı olarak verildiğinden ve alacağın varlığı yargılamayı gerektirdiğini ileri sürerek takibin durdurulmasına ve iptaline, alacaklı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatı hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Alacaklı; İcra Hukuk Mahkemelerinin yargı yetkisinin dar anlamda kabul edildiğini ve senede konu borçla alakalı başkaca her türlü iddianın Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, borca konu bononun teminat senedi olmadığını, savcılık soruşturmalarının kendisini ilgilendiren bir durum olmadığını tamamen keşideciler ve lehtar arasındaki mesele olduğunu, geniş görevli hukuk mahkemelerinin görevine giren konular olduğunu, senedin ciro edilmiş olmasının kötüniyete delaletmiş gibi bir algı yaratılmaya çalışıldığını, bu durumları bilmesinin mümkün olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... Aliev; ticari ilişkileri sonucu, 3. kişiye devrettiği ancak borçlular tarafından ödenmeyen senet nedeniyle kendisinin de mağdur olduğunu, alacağını alamadığı gibi borcunu da ödeyemediğini, depolardan, devirlerden ve savcılık dosyalarından bahsedilmesinin de dava konusu dışında olduğunu, bahsi geçen hususların 3. kişinin alacaklı sıfatını haiz olduğu bir olayda icra hukuk mahkemesinde ileri sürülebilecek hususlar olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile teminat iddiasının dayanağı olan 20.12.2018 tarihli sözleşmenin lehtar Omar Aliev ile davacı borçlular arasında imzalandığı, sözleşme ile takibe konu senedin uyumlu olduğu, borçlularının lehtar ile kendi aralarındaki ilişkiden doğan ve senet metninden anlaşılamayan kişisel def'ileri iyi niyetli yetkili hamil olan alacaklıya karşı ileri süremeyeceği, takibe dayanak senet üzerinde teminat senedi olduğuna dair veya sözleşmeye atıf yapılarak sözleşmenin teminatı olarak verildiğine dair bir ibare bulunmadığı,

borçlular tarafından davalı lehtar arasında yapılan sözleşmeyi veya senedin sözleşmenin teminatı olarak verildiğini alacaklının bilebilecek durumda olduğunun İİK'nın 169/a maddesinde öngörülen delillerden herhangi biri ile ispatlanamadığı, takip durdurulduğu için asıl alacağın %20'si oranında hesaplanacak olan tazminatın davacılardan alınarak davalıya verilmesi gerektiği, her ne kadar Omar Aliev hakkında da dava açılmış ise de; icra takibinde davacılar ile birlikte borçlu sıfatının bulunduğu,

bonoda lehtar ciranta olduğu ve davada pasif husumeti bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddi ile takibin devamına, asıl alacağın %20'si oranında hesaplanacak olan tazminatın alacaklıya verilmesine, davalı ... Aliev hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuran

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde borçlular istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Borçlular; dava dilekçesindeki beyanlarını aynen tekrarla, davalı ... hakkında bedelsiz senedi işleme koymak ve dolandırıcılıktan kamu davası açıldığını, yargılamanın devam ettiğini, davalı ...'in yurt dışından yalnızca bu işlem için Türkiye'ye getirtmiş olduğu akrabası olduğu düşünülen ... isimli şahsa vade tarihine yakın bir tarihte cirolayarak işleme koydurduğunu, her ikisi hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, alacaklının işleme konulan senedin vade tarihinden 2 gün önce Türkiye'ye gelerek vekaletname çıkarttığını, Türkiye'ye de başka girişi olmadığını ve yurt dışına çıktığını,

Gelir İdaresi Başkanlığının yazısı ekinde gönderilen belgeden de açıkça görüleceği üzere vekaletname verdiği, vergi açılışı yaptığını ve sonrasında da herhangi bir işlem yapmadığını, Türkiye'de herhangi bir yerleşik adresinin ve ticari faaliyetinin olmadığının tespit edildiğini, davalılar Vugar Veliev ve ...'in ortak hareket ettiklerini ve kötü niyetli olduklarını, söz konusu senedin protesto edilmeden işleme konulduğunun açıkça görüldüğünü, takibe dayanak senet üzerine açıkça "malen" yazmasına rağmen bu kadar yüksek bedelli bir senedin alacağa karşılık alınması ve alınan senedin protesto edilmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu,

ayrıca her iki davalının Türk vatandaşı olmayıp uğrayacağı zararları tazmin etme olasılıklarının bulunmadığını, yerel mahkeme tarafından ceza dosyasının ve soruşturma dosyasının neticesi beklenmeden hakkaniyete aykırı bir şekilde karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Gürcistan vatandaşlarının ülkemizde açtıkları davalarda teminattan muaf tutuldukları, buna göre davalıların ülkemizde takip başlatırken MÖHUK 48/1. maddesi gereği teminat yatırmasına gerek olmadığı kanaatine varıldığı, sözkonusu sözleşmenin davacı borçlulardan ... ve Soytaş Deri..Ltd.Şti. ile lehtar arasında düzenlendiği, diğer takip borçlusu ...'ın imzasının olmadığı, takip alacaklısının bu sözleşmeye göre 3. kişi olduğu,

şahsi definin bonoyu temlik cirosu ile devralan alacaklı iyiniyetli hamile (takip alacaklısına) karşı ileri sürülemeyeceği, senet lehtarının usulüne uygun cirosundan sonra hamilin senet üzerinde isim ve imzasının dahi bulunmasının zorunlu olmadığı gibi ciro silsilesinde kopukluk olmadığı, takip yapan alacaklının yetkili hamil olduğu, icra mahkemesinin dar yetkili olması nedeniyle alacaklının kötü niyetinin ispatı yönünden tanık dinlenmesi mümkün olmadığı gibi, ceza mahkemesindeki davanın sonucunun da beklenmesinin mümkün olmadığı, borçlular tarafından alacaklının yurt dışından bu iş için getirildiği,

yakın akraba olduklarını düşündükleri iddia edilmiş ise de, bu iddiaları ispata elverişli delil sunulmadığı, hamilin kötüniyetli olduğunun dar yetkili icra mahkemesinde ispat edilmediği, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesi ile borçluların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde borçlular temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Borçlular; dava ve istinaf dilekçesindeki hususları tekrarla ek olarak davalılar Vugar Veliev ve ...'in akraba olduklarını, bu hususun tespiti için araştırma yapılması gerektiğini beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; bonoya dayalı kambiyo senetlerine mahsus ilamsız icra takibinde İİK'nın 169/a. maddesi uyarınca takibe konu senedin teminat senedi olduğu iddiası ile borca itiraza talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk İİK md. 169/a, TTK'nın 778, 687/1, 681/1, 686/1 maddeleri ve tüm sair yasal mevzuat.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup borçlular tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5311 Sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 Sayılı HMK'nın 370. maddeleri uyarınca ONANMASINA,

Alınması gereken 269,85 TL temyiz harcından evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz edenden tahsiline,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,