Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/13225 K.2023/656

Taraflar arasındaki ihalenin feshi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince her iki taşınmaz yönünden şikayetin reddi ile ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,126 ada 16 parsel sayılı taşınmaza ilişkin şikayetin hukuki yarar yokluğundan reddi ile para cezası takdirine yer olmadığına, 105 ada 11 parsel sayılı taşınmaz şikayetinin esastan reddi ile ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; icra emri tebligatlarının müvekkiline usule aykırı olarak tebliğ edilerek takibin kesinleştirildiğini, dosyada yapılan tebligatların eksik ve usulsüz olduğundan ihalenin feshinin gerektiğini, ilgililer ve dosya alacaklılarının tümüne usulüne uygun tebliğ edilmediğini, satış ilanı ve şartnamesinde taşınmazın önemli nitelik ve vasıflarının yazılmamasının ihaleye katılımı etkilediğini, ihaleye alacaklı taraf dışında başka hiç kimsenin katılmadığını, gayrimenkul satış ilanının taşınmazın değerinin yüksek olması durumunda tirajı yüksek bir gazetede yayınlanması gerektiğini,

dosya kapsamında ilanın gazetede yayınlandığına ya da hangi gazetede yayınlandığına dair bilgi ve belge bulunmadığını, ilgili belediye panosunda taşınmazların satış ilanının asıldığına ve ne kadar süre asılı kaldığına dair cevabi yazısının dosya içerisinde bulunmadığını belirterek ihalenin feshine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde.

126 Ada 16 Parsel nolu taşınmazın 250.000 TL bedel yönünden davanın usulden reddi gerektiğini, dava konusu ihalede zarar unsuru gerçekleşmediğini, taşınmazın muhammen bedelinin üzerinde satıldığını, satış ilanının bizzat davayı açan vekile e-tebliğ olarak yapıldığını, taşınmazlar hakkında Karataş İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/32 esas sayılı kıymet takdirine itiraz davası açılarak icra emrine muttali olunduğunu, davacının her ne kadar usulsüz tebligattan ihalenin feshini talep etmişse de satış ilanı tebligatının usulsüzlüğü nedeniyle ihalenin feshini isteme hakkının sadece kendisine usulüne uygun tebligat yapılmayan ilgilisine ait olduğunu,

satış ilanının Türkiye geneli yayım yapan Posta gazetesinde ilan edildiğini, ihalenin İcra ve İflas Kanunu'nun tüm hükümleri yerine getirilerek usulüne uygun olarak yapıldığını belirterek davanın reddine, davacının %10 nispetinde para cezasına mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; satış ilanı tebligatının usulsüzlüğü nedeniyle ihalenin feshini isteme hakkının sadece kendisine usulüne uygun tebligat yapılmayan ilgilisine ait olduğu, ihalenin feshini isteyen şikayetçi kendisi dışındaki diğer ilgililere satış ilanının tebliğ edilmediği hususunu ihalenin feshi sebebi olarak ileri süremeyeceği, satış ilanının davacı borçluya tebliğinde herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, satış ilanının ülke genelinde yayımlanan ve tirajı 50.000 üzerinde olan gazetelerden birinde ilan edildiği,

alacaklıya alacağına mahsuben ihale edilen bedelin muhammen bedelin yarısını ve masrafları karşılamaya yettiği, satış ilanının davacıya usulüne uygun tebliğ edildiği, satışa esas kıymet takdirinin 13.12.2019 yapıldığı, rapor üzerinden 2 sene sürenin geçmediği, taşınmazların özelliklerinin satış ilanına yazıldığı,

satış ilanında ve 05.11.2020 tarihinde yapılan ihalede usul ve yasaya uymayan bir yönün bulunmadığı gerekçesiyle 126 Ada 16 parsel ile 105 Ada 11 parsel sayılı taşınmazlar için yapılan ihalenin feshi şikayetinin ayrı ayrı reddine, şikayet edenin toplam ihale bedeli olan 600.000,00 TL'inin %10'u oranında para cezasına mahkum edilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek para cezasına hükmedilmemesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 126 Ada 16 parsel nolu taşınmaz yönünden, taşınmazın muhammen bedelinin 240.316,20 TL olarak belirlendiği, yapılan açık arttırmada taşınmazın 250.000,00 TL bedelle ihale olunduğu ihalenin muhammen bedelinin üzerinde yapılmış olması nedeniyle hukuki yarar yokluğu hususunun istisnalarınında somut olayda gerçekleşmediği, davacı borçlunun ihalenin feshini istemekte hukuki yararı bulunmadığından bu ihale yönünden davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken esastan reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu,

105 Ada 11 parsel nolu taşınmaz ihalesi yönünden, satış ilanının kıymet takdirine itiraz eden vekile tebliği gerektiği, satış ilanı davacı vekiline 27.07.2020 tarihinde e-tebligat mazbatası ile tebliğ edildiğinden asile yapılan tebligat yok hükmünde olduğu,

satış ilanının asile tebliğine ilişkin iddia fesih sebebi kabul edilemeyeceği, ihalenin feshini isteyen şikayetçi kendisi dışındaki diğer ilgililere satış ilanının tebliğ edilmediği hususunu ihalenin feshi sebebi olarak ileri süremeyeceği, satış ilanında satışa konu taşınmaz hakkında gerekli bilgilerin ve taşınmazın özelliklerinin yer almadığına dair şikayet satış öncesi döneme ilişkin bir şikayet olup satış ilanı tebliğ edildiği halde süresinde şikayet edilmeyen satış öncesi işlemler kesinleştiğinden artık bu hususa dayalı olarak ihalenin feshinin istenemeyeceği,

ilan tarihi itibariyle ilanın yapıldığı Posta gazetesinin trajının 50.000 adetin üzerinde olduğu anlaşıldığı, 22.07.2020 tarihli satış kararında ilanın belediyede yapılmasına ilişkin bir karar alınmadığı, ancak yine de ilan belediyeye gönderildiği, takip dosyasındaki tutanaktan Karataş Belediyesinin ilanı 24.07.2020 tarihinde Mezat salonu divanhanesine asıldığının görüldüğü, ilanın İİK'nın 126. maddede belirtildiği şekilde yasaya uygun olarak yapıldığı, işin esasına girilmesi nedeniyle para cezasına hükmedilmesinin isabetli olduğu gerekçesi ile istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,

126 ada 16 parsel sayılı taşınmaza ilişkin şikayetin hukuki yarar yokluğundan reddi ile para cezası takdirine yer olmadığına, 105 ada 11 parsel sayılı taşınmaz şikayetinin esastan reddi ile ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Karataş İcra Müdürlüğü'nün 2019/196 talimat sayılı dosyasından 05.11.2020 tarihinde satışı yapılan 105 ada 11 parsel ve 126 ada 16 parsel sayılı taşınmalara ilişkin ihalelerin feshi talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk İcra İflas Kanunu'nun 134 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçinin ihalenin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3-Şikayetçi aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re'sen yapılan değerlendirmede;

İİK'nın ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 27. maddesi ile eklenen fıkra ile;

"İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.

Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;

1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı

ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,

2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,

3. İşin esasına girerek,

talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder." hükmü getirilmiştir.

Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hem de temyiz aşamasında re'sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. Maddesi. "134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanun'la yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay'da görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz.

Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir." hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi/borçlu aleyhine 4 nolu bağımsız bölüm ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nın 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %10'u olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacaktır.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin B bendinin 2. paragrafında yer alan “%10’u oranında 35.000,00 TL" ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “%5’i oranında” ibaresinin yazılmasına, Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2 ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,