Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/13282 K.2023/4388

Taraflar arasındaki meskeniyet şikayeti üzerine yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın borçlu tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı borçlu tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Borçlu İcra Mahkemesine başvurusunda; ...., Merkez, ......, Mahallesi 351 ada 29 parselde kain 11 bağımsız bölümdeki taşınmaza haciz konulduğunu 17.05.2021 tarihinde öğrendiğini, taşınmazın haline münasip meskeni olduğunu ileri sürerek haczin kaldırılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Alacaklı, 19.11.2019 tarihinde taşınmazın bulunduğu yere haciz için gidildiğini, borçlunun hacizden haberdar olduğunu, şikayetin süreden reddi gerektiğini, taşınmazın borçlunun haline münasip olmadığını, aksinin kabulü halinde kusuru bulunmadığından aleyhe yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini ileri sürerek şikayetin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

A. Gerekçe ve Sonuç

Hükme esas alınan 25.05.2022 havale tarihli bilirkişi ek raporuna göre; borçlunun taşınmazının değerinin 303.000,00 TL; haline münasip meskeni temin etmesi için gerekli olan bedel toplamının ise 294.220,00 TL olduğu anlaşıldığından borçlunun meskeniyet şikayetinin kısmen kabulü ile şikayet konusu meskenin 294.220,00 TL artı satış masrafları altında satılmamasına, satıldığında bu miktarın borçluya verilmesine, kalan kısmın icra dosyasından hak sahiplerine verilmesine, haczin kaldırılması talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde borçlu istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Borçlu, haline münasip taşınmazın en az 418.371,25 TL'ye alınabileceğini, taşınmazın değerinin de 303.000,00 TL'nin üzerinde olduğunu, satış tarihine göre bir bedel belirlenmesi gerektiğini, aradaki değerin az olması sebebiyle şikayetin kabulü gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılması talep edilmiştir.

C. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı

C.1.Gerekçe ve Sonuç Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirilmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık olmadığı ve hükümde kamu düzenine aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile borçlunun istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde borçlu temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Borçlu istinaf dilekçesi içeriğini aynen tekrarlayarak kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, meskeniyet şikayetine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk İİK'nın 82/12; HMK'nın 331/1 maddeleri.

3. Değerlendirme

İİK'nın 82/1-12. maddesine dayalı olarak haczedilmezlik şikayetinde bulunulabilmesi için, şikayet tarihi itibariyle hukuken geçerli bir haczin varlığı şarttır. Bu nedenle borçlunun haczedilmezlik şikayetinde bulunması üzerine, öncelikle İİK'nın 106. ve 110. maddeleri uyarınca haczin düşmüş olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

Şikayet tarihinden önce yukarıda belirtilen maddeler uyarınca haczin düşmüş olduğunun belirlenmesi halinde, şikayetin konusu olmayacağından, başvurunun fuzuli yapıldığı kabul edilmelidir.

Bununla birlikte, şikayet tarihi itibariyle satış isteme sürelerinin henüz dolmadığı hallerde ise, şikayetin incelenmesi sırasında haczin ayakta olup olmadığının mahkemece değerlendirilmesi ve haczin düştüğünün tespiti halinde, şikayetin konusuz kabulü gerekeceğinden, şikayetin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerekecektir.

Öte yandan, taşınmazın usulüne uygun olarak haczedildiğinin kabulü için İcra Müdürlüğünce haciz kararı verilmesi yeterli olup, haczin geçerliliği ve tamamlanmış sayılması için ayrıca tapu siciline şerh verilmesi zorunlu değildir. İİK’nın 106 ve 110. maddeleri uyarınca haczin düşmüş olup olmadığı belirlenirken sürenin başlama tarihi olarak İcra Müdürlüğünce haciz kararının verilme tarihi esas alınmalıdır.

Somut uyuşmazlıkta; alacaklı tarafından borçlu hakkında başlatılan genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinde, takibin kesinleşmesi üzerine alacaklının şikayete konu taşınmaza haciz konulmasına ilişkin talebinin İcra Müdürlüğünce 29.03.2021 tarihinde kabulüne karar verildiği ve taşınmazın tapu kaydına 30.03.2021 tarihinde haciz şerhi işlendiği görülmüştür.

YHGK’nın 22.3.2006 tarih ve 2006/12-149 E. - 2006/86 K. sayılı kararında da işaret edildiği gibi, satış isteminin varlığının kabulü için bu konudaki açık talebin yanında satış giderlerinin de yatırılması gerekmektedir.

Somut olayda şikayet tarihi olan 21.05.2021 itibariyle haczin ayakta ve geçerli olduğu, Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün 2019/20609 Esas sayılı dosyasından gelen 09.06.2023 tarihli cevabi yazıdan da anlaşıldığı üzere alacaklı tarafından şikayete konu taşınmaz üzerindeki hacze ilişkin satış talebinde bulunulmadığı görülmüştür.

Açıklandığı üzere satış talebi olmaksızın sadece satış avansının yatırılmış olması geçerli bir satış talebinin varlığının kabulü için yeterli olmadığı, İlk Derece Mahkemesinin karar tarihi olan 07.07.2022 tarihi itibariyle alacaklının, yasal 1 yıllık sürede satış talep etmediği, sonuç olarak İİK'nın 110/1. maddesi gereğince taşınmaz üzerindeki iş bu haczin karar tarihinden önce düştüğü anlaşılmıştır.

O halde, İlk Derece Mahkemesince; şikayetin incelenmesi sırasında haciz düştüğünden konusuz kalan şikayetin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve HMK'nın 331/1 maddesi uyarınca tarafların şikayet tarihindeki haklılık durumlarına göre yargılama giderlerine hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma nedenine göre borçlunun sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,