Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/13857 K.2023/1227

Taraflar arasındaki ihalenin feshi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddi ile ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; maliki olduğu ... plakalı otomobilin satışının yapıldığını, taşınırın satış işleminin değerinin çok altında rakamla satılmış olmasının ihalenin feshini gerektirdiğini, taşınır satışına ilişkin takyidatların yönetimine göre alınmadığını ve taşınır üzerindeki bir kısım haciz alacaklılarına satış ilanlarının tebliğ edilmediğini, satış süresinin 5 dakika ile sınırlanmasının yasalara aykırı olduğunu, ihaleye katılmak isteyen diğer çevrelerce ihaleye katılımın zor kullanmak ve diğer bir takım usulsüz yöntemlerle engellenmeye çalışıldığı bilgisinin alındığını, ihaleye fesat karıştırıldığını, ekonomik krizin çok yoğun hissedildiği dönemde satışın yapılmasının da yasalara aykırı olduğunu belirterek ihalenin feshine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; bilirkişi marifetiyle aracın kıymet takdirinin yapıldığını ve bilirkişi tarafından gerekli araştırmalar yapılarak ... plakalı aracın 137.500,00-TL değerinde olduğu kanaatine varıldığını, davacının satışa konu aracın rayiç bedelinin tespit edilen miktardan çok daha yüksek olduğu iddiasında bulunmasının tamamen dayanaksız olduğunu, İİK. 114. Maddesi uyarınca menkul ihalelerinde satış ilanının borçluya tebliğinin zorunlu olmadığını, satış süresinin 5 dakika ile sınırlı olması sebebiyle ihalenin feshini gerektirdiğinin belirtilmesinin hukuki mesnetten yoksun olduğunu, her ihale alıcısının pey ileri sürmesi halinde bu sürecin uzayacağını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; taşınırların satışında satış ilanının ilgililere tebliğ zorunluluğu olmayıp icra müdürlüğünce satış ilanının tebliğine karar verilen taraflara tebliğ edildiğinin görüldüğü, davacının ihaleye fesat karıştırıldığına ilişkin herhangi bir delil sunmadığı, öne sürdüğü diğer nedenlerin de ihalenin feshine sebep verecek mahiyette görülmediği gerekçesi ile ihalenin feshi talebinin reddiyle, davacı aleyhine ihale bedelinin % 10'u oranında para cezasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekilince, taşınırın değerinin çok altında rakamlara satılmış olup bu durumun kamu düzenini ciddi olarak zedeleyeceğini, ihalenin feshi davasında satış bedelinin resen dikkate alınması gerektiğini, icra müdürlüğü satış ilanının tebliğine karar verdiği halde satış ilanının tüm ilgililere tebliğ edilmeden ihalenin yapıldığını, kıymet takdir raporlarının ve satış ilanının ilgililer listesinde belirtilenlere usulüne uygun olarak tebliğ edilmediğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılması talep edilmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Davacının kendisine yapılan tebligatın usulsüzlüğünü ileri sürmediği, kendisi dışındaki ilgililere usulüne uygun şekilde tebligat yapılmadığı iddiası ile ve ihaleden önce kesinleşen hususlara itirazda bulunmak suretiyle ihalenin feshini talep edemeyeceği, dava konusu menkulün değerinin çok altında satıldığı ileri sürülmüş ise de davacı tarafından satış ilanının tebliğ tarihinden itibaren en geç 7 günlük süre içerisinde hazırlık işlemi mahiyetinde olan bu hususlarda bir şikayette bulunulmadığından ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülmesinin mümkün olmadığı,

resen yapılan incelemede menkulün satış ilanı elektronik ortamda ihaleden 1 aydan daha öncesinde yapıldığı, satış bedelinin menkulün muhammen değerinin %50'si ile satış ve paylaştırma giderlerinin üzerinde olduğu gerekçesi ile davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekilince; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık , ... plakalı aracın 11.01.2021 tarihli ihalesinin feshi talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk İcra İflas Kanunu'nun 134 ve devamı maddeleri

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçinin ihalenin feshi talebinin reddine yönelik temyiz itirazları ile aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3-Şikayetçi aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re' sen yapılan değerlendirmede;

İİK'nun ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 27.maddesi ile eklenen fıkra ile;

" İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.

Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;

1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,

2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,

3. İşin esasına girerek, talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder. " hükmü getirilmiştir.

Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re' sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa' nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;" 134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz.

Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir. " hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi /borçlu aleyhine ihale bedelinin % 10' u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nun 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa'nın 13.maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %10' u olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacaktır.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, Davacı vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin 2 nolu bendinde yer alan “% 10’ u olan 8.220,00 TL" ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine “% 5’i oranında ” ibaresinin yazılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2 ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,