Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/8206 K.2023/995

Taraflar arasındaki haczedilmezlik şikayetinden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddine karar verilmiştir.

Kararın şikayetçi üçüncü kişi tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun .esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı şikayetçi üçüncü kişi banka tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Şikayetçi ipotek alacaklısı üçüncü kişi banka şikayet dilekçesinde; dava dışı borçlu şirket adına kayıtlı olan; ..., ili, ... İlçesi, ... Mahallesi. 21 Cilt, 2030 Sayfa, 2039 parsel sayılı arsa nitelikli ve ...

İli ..., İlçesi ... mahallesi 21 Cilt, 2031 Sayfa, 2040 parsel sayılı kargır fabrika nitelikli parseller üzerinde banka lehine 1. dereceden 9.750.000,00 TL ipotek bulunduğunu, fabrikanın teferruatı ve mütemmim cüzü niteliğindeki 300 adet yuvarlak muhtelif boyutlarda kalıp ile 70 adet kare muhtelif boyutlarda kalıbın ...

7. İcra Müdürlüğümün 2018/18142 Esas sayılı dosyasından haczedildiğini ve bu malların Küçükçekmece 4. İcra Müdürlügünün 2018/2259 Talimat dosyasından muhafaza altına alındığını, ipotekli taşınmaz ve mütemmim cüz niteliğindeki makine ve teçhizata ilişkin Küçükçekmece 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2017/417 Esas sayılı dosyasından yapılan kıymet takdirine göre, menkul malların bankaya ipotekli taşınmazların mütemmim cüzü ve teferruatı niteliğinde olduğunu, ekonomik bütünlük oluşturduğunu, bu nedenle menkul malların tek başına haczinin kanunen mümkün olmadığını,

rehnin taşınmazın bütünleyici parçaları ve eklentileri ile birlikte yükümlü kıldığından ipotek tablosunda yazılı olmasa dahi ipotekli taşınmazın eklentisi niteliğindeki menkullerin taşınmazdan ayrı olarak haczedilip satılamayacağını, ...

7. İcra Müdürlüğünün 2018/18142 Esas sayılı dosyasından haczedilen ve muhafaza altına alınan menkul mallar müvekkil bankaya ipotekli taşınmazların teferruatı ve mütemmim cüzü niteliğinde olup söz konusu menkullerin tek başına haczi, muhafazası ve satışı mümkün olamadığından haczedilmezlik şikayetinin kabulü ile haczin kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı alacaklı vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesindeki iddialar ile fiili gerçekliğim birbirine uymadığını davacının haksız iddialar ile haciz uygulanan adresteki borçlu ... Mutfak Gereçleri Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti.’de çalışmış olan davalı müvekkilinin işçi hak ve alacaklarından kaynaklı alacağının tahsilini engellemek istediğini, Küçükçekmece 4. İcra Müdürlüğünün 2018/2259 Talimat sayılı dosyasından borçlu ...

Mutfak Gereçleri Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti'nin adresinde 27.07.2018 tarihinde 300 adet yuvarlak muhtelif boyutlarda kalıp, 70 adet kare muhtelif boyutlarda kalıbın haczedilerek muhafaza altına alındığını, haciz ve muhafaza işleminin yapıldığı tarihin 27.07.2018 olmasına rağmen davacının açtığı şikâyet davasının yasal süresinden çok sonra 09.11.2018 tarihinde açıldığını, hacizli makinelerin ipotek akit tablosunda yer almadığı gibi fabrika binasının ayrılmaz parçaları olduğuna ve fabrika binasına özgülendiklerine dair tapu kaydında şerh veya bir beyanın da bulunmadığını,

davacı ipoteğinin taşınmaz ipoteği olup ipoteğin fabrika binasının işletmesini ve içerisindeki makineleri kapsamadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İİK'nın 83/c maddesi gereğince ipotek akit tablosunda sayılan teferruatın taşınmazdan ayrı haczedilmesinin mümkün olmadığını, ancak akit tablosunda kayıtlı olan teferruatın haczedilememesi, TMK'nın hükümleri kapsamında da teferruat niteliğini taşımasını da gerektirdiğini, yani haczedilmezlik şikayetinin kabulü için menkullerin akit tablosunda yazılı olması yetmeyip, ayrıca bunların MK'nın 621. maddesi kapsamı içinde bulunması gerekeceğini, dosyaya sunulan denetime elverişli bilirkişi raporu ile tapudan edinilen ipotek akit tablosu birlikte değerlendirildiğinde davaya konu menkullerin telef, tağyir veya tahrif olmadan fabrikadan ayrılabileceği anlaşıldığından davacının davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi üçüncü kişi tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Şikayetçi üçüncü kişi banka, mahkeme tarafından mahkeme dosyasına sunulan eksik ve hatalı değerlendirmeler içeren bilirkişi raporu doğrutusunda şikayete konu menkul malların bankaya ipotekli taşınmazın ipotek akit tablosunda kayıtlı olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davaya konu makinelerin bankaya ipotekli fabrika binasının dışına çıkarılırken taşınmazın tahrip edildiğini ve bankaya ipotekli taşınmazın fabrika niteliğini kaybettiğini,

bu nedenle mahkeme dosyasına sunulan 07.05.2021 tarihli bilirkişi raporunda yapılan tespitin aksine davaya konu taşınırların bankaya ipotekli taşınmazın mütemmim cüzü olduğunun açık olduğunu, mahkeme tarafından eksik ve karar vermeye elverişli olmayan 07.05.2021 tarihli bilirkişi raporuna dayalı olarak davanın reddine ilişkin vermiş olduğu 08.07.2021 tarihli kararın kabulünün mümkün olmadığını, şikayete konu icra dosyasından haczedilen ve muhafaza altına alınan menkul malların müvekkili bankaya ipotekli taşınmazların mütemmim cüzü ve teferruatı niteliğinde olduğundan ekonomik bütünlük oluşturduğunu, bu nedenle,

söz konusu menkul malların tek başına haczinin kanunen mümkün olmadığını, yerel mahkeme tarafından ... Bölge Adliye Mahkemesi kararına uygun olarak değerlendirme yapılmadan karar verilmiş olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir .

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince kaldırma kararı doğrultusunda yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda tanzim edilen bilirkişi raporuna göre; dava konusu hacizli menkullerin yed'i eminde bulunduğu ve fabrika binasının da mevcut durumda hacizli menkul mallar olmadan faal olarak kullanıldığı, dava dosyasına konu hacizli menkul malların fabrikanın mütemmim cüzü olmadığı, söz konusu makinelerin taşınmazların temeline veya kolonları, kirişleri gibi taşıyıcı elemanlarına ayrılmayacak şekilde montajlı olmadığı,

mevcut hallerinde başka bir fabrikaya montajının yapılabileceği, hali hazırda söz konusu fabrikanın başka bir işletme tarafından kullanıldığı, dolayısıyla mahcuzların ipotekli fabrika binasıyla ekonomik bütünlük arzetmediği, ayrıca ipotek akit tablosunda da eklenti olarak yer almadıkları, mahkemece şikayetin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı,

HMK 355 mad. gereğince kamu düzenine aykırılık teşkil eden bir hususun bulunmaması nedeniyle, istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesi, dosya kapsamı ve delil durumu değerlendirildiğinde istinaf olunan kararda usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, istinaf sebep ve gerekçelerinin yerinde olmadığı anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi üçüncü kişi temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Şikayetçi üçüncü kişi, haczedilen menkul malların fabrikanın çalışması için zorunlu olduğunu, malların fabrikada olmaması nedeniyle borçlunun faaliyetine devam edemediğini, ipotek akit tablosunda yer almasa bile fabrikanın çalışması için zorunlu olan malların haczinin mümkün olmadığını, haczedilen menkul mallara dair yapılan kıymet takdir raporunda bu malların teferruat ve mütemmim cüz olduğunun belirtildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, şikayetçinin haczedilmezlik şikayetinin reddi kararının eksik incelemeye ve hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 5311 Sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370. maddesi, İİK'nın 83/c maddesi, TMK'nın 684, 686 ve 862. maddeleri.

3. Değerlendirme Kural olarak eklentinin taşınmazdan ayrı olarak haczi mümkün ise de; İİK’nın 83/c maddesinde “Taşınmaz rehni ipotek akit tablosunda sayılı bulunan eklenti taşınmazdan ayrı olarak haczedilemez. Türk Medeni Kanunu’nun 862. maddesi hükm saklıdır.” düzenlemesine yer verilmiştir. TMK 862. maddesine göre ise rehin, taşınmazı bütünleyici parçaları ve eklentileri ile birlikte yükümlü kıldığından, ipotek akit tablosunda yazılı olmasa bile ipotekli taşınmazın eklentisi niteliğindeki menkuller taşınmazdan ayrı olarak hazcedilip satılamaz.

Bir başka anlatımla mahcuzların eklentisi olduğu taşınmaz kaydında ipotek (rehin) olması halinde taşınmazın bütünleyici parçaları ve eklentileri haczedilmezlik kapsamındadır. TMK 862. maddesine göre ipotek akit tablosunda yazılı olmasa bile ipotekli taşınmazın eklenti niteliğini taşıyan unsurları haczedilemez, satılamaz.

Eklenti TMK 686/2.-3. maddesinde tanımlanıp, açıklığa kavuşturulmuştur. Buna göre “Eklenti, asıl şey malikin anlaşılabilen arzusuna veya yerel adetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli özgülenen ve kullanılmasında takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır. Eklenti, asıl şeyden geçici ayrılmakla bu niteliğini kaybetmez.

Görüldüğü üzere, asıl şeyin (fabrika, otel vs.) işletilmesi, korunması, yarar sağlamasında gerekli unsurların asıl şeyden ayrılabilir olması onu eklenti olmaktan çıkarmaz. Aksine eklenti niteliğinin tespitinde asıl şeyin işlevini yerine getirmesinde etkili ve gerekli olup olmadıkları tartışılmalıdır.

TMK 684. maddesinde yer verilen bütünleyici parça ise (mütemmim cüz) yerel adetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça ve yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır.

Somut olayda şikayetçi banka vekili icra dosyasında haczedilen ve muhafaza altına alınan menkul malların bankaya ipotekli taşınmazın mütemmim cüz'ü ve teferruatı niteliğinde olduğu, menkul malların tek başına haczinin mümkün olmadığından bahisle haczin kaldırılmasını talep etmiştir. Borçlu ... Mutfak Gereçleri San.Tic.Ltd.Şti.’nin ... Mah., Mezarlık Üstü Cad., No: 11 ... adresinde alacaklı ... vekilinin menkul haczi yaptığı haczin yapılan taşınmazın tapuda ...

Mah., 8 pafta, 2040 parsel, 1520 m² kargir fabrika olarak göründüğü ve 09.07.2015 tarih 14243 yevmiye numarası ile şikayetçi banka lehine ipotek edildiği görülmüştür. İddia, borçlu ...

Mutfak Gereçleri San.Tic.Ltd.Şti.’nin iştigal alanının mutfak gereçlerinin üretimi ve imalatı olduğu, şikayete konu üçyüz adet yuvarlak ve 70 adet kare muhtelif boyutlarda kalıbın fabrikadan çıkarılması halinde üretimin yapılamayacağı hatta menkul makinaların muhafazaya alınmış olması nedeniyle üretimin durmuş olduğu, ayrıca menkullerin Küçükçekmece 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2017/417 E. sayılı dosyasında düzenlenen 29.11.2017 tarihli bilirkişi raporunda ipotekli taşınmazın mütemmim cüzü ve teferruat kabul edildiği yolundadır.

... 25. İcra Hukuk Mahkemesince alınan 04.03.2019 tarihli, makine yüksek mühendisi, gayrimenkul danışma uzmanı ve inşaat mühendisi bilirkişilerin verdiği raporda her ne kadar sonuç kısmında mahcuzların eklenti olmadığı da yazılmış ise de içeriğinde bütünleyici parça tanımı ve rapor içeriğinden mahcuzların değerlendirilmesinin bütünleyici parça vasfında olup olmadığı yönünde yapıldığı eklenti yönüyle değerlendirme taşımadığı görülmektedir.

Bu çelişkili raporlara rağmen verilen ret kararının Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılması üzerine yine inşaat mühendisi, makine mühendisi ve hukukçu bilirkişi heyetinden 26.01.2021 tarihli ara kararı ile aldırılan raporda da şikayet tarihinde fabrika binasının hangi işle iştigal ettiği, hangi üretimin yapıldığı, mahcuz makinaların o tarihte yapılan mutfak gereçleri üretim işine katkısı olup olmadığı, bu mahcuzların bulunmaması halinde üretimin olumsuz etkilenip etkilenmeyeceği hususları üzerinde durulmaksızın kanunun genel ifadeleri kullanılarak sonuca varılmıştır.

Anılan raporlar “eklenti” niteliğinin araştırılması yönünde konusunda uzman olmayan bilirkişiler tarafından hazırlanmış olduğu gibi mahcuzların mutfak gereçleri yapımı üretimi konusunda üretime katkısı yönünden Yargıtay denetimine de yeterli açıklıkta değildir.

Mahkemece; şikayetin, mütemmim cüz yanında teferruat (eklenti) yönünde de iddia içerdiği gözardı edilmeksizin mutfak gereçleri yapım işi konusunda da bilgi sahibi bilirkişi bulundurulmak suretiyle mahcuzların açıkça ne surette mütemmim cüz (bütünleyici parça) veya teferruat (eklenti) olup olmayacağı, mahcuzların mutfak gereçleri yapım işi ile iştigal eden fabrikanın üretimine katkı sağlayıcı, imalatın devamlılığını, verimliliğini artırıcı niteliği bulunup bulunmadığı, bu hali ile teferruat (eklenti) niteliği taşıyıp taşımadığı yönünde açık ve denetime elverişli rapor alınarak sonuca gidilmelidir.

İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılarak eksiklik giderildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde esastan ret kararı verilmesi hatalı olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,