Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/8751 K.2023/1652

Taraflar arasındaki itirazın kaldırılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın kabulü ile takip tarihinden sonra asıl alacağa uygulanacak faiz oranına yönelik borçlunun itirazının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;davalı tarafın asıl alacağı kabul ettiğini, ancak işlemiş faiz ve faiz oranına itiraz ettiğini, itiraz neticesinde icra müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiğini bu nedenle davalının icra dosyasında yapmış olduğu faiz oranına itirazın kaldırılarak ... kısa vadeli kredilere uygulanan yıllık %16,75 faiz oranından az olmamak üzere değişen oranlarda avans faizi işletilerek takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının Merkez Bankasınca uygulanan faiz miktarını talep edebilmesi için borçlunun ticari bir kuruluş olması gerektiğini, müvekkilinin kamu kurumu olması nedeni ile takipte uygulanma ihtimalinin bulunmadığını, müvekkili olduğu idareye tebliğ edilmiş bir ihtarnamenin olmadığını, bu nedenle temerrüt durumunun gerçekleşmediğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... tarafından faiz oranına itiraz edildiği, davacı tarafça sunulan belgelerin İİK'nın 68. maddesinde belirtilen belgelerden olmadığı, ayrıca faizin türü başlangıç tarihi oranı gibi hususlar yargılamayı gerektiren hususlar olup icra mahkemeleri dar yetkili olup bu hususların mahkemece incelenemeyeceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekilince; davalının asıl alacağa itiraz etmediği, dava dilekçesinde işlemiş faize yapılmış itirazın dava konusu edilmediği, faiz başlangıç tarihinin yargılamayı gerektirdiği gerekçesinin yerinde olmadığı, takip tarihi itibari ile temerrüdün sabit olduğu iddiası ve dava dilekçesi içeriği ile kararın kaldırılması talep edilmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, borçlunun borç doğuran hukuki ilişkiyi kabul ederek ödeme olgusuna dayanması halinde alacaklının artık İİK'nın 68/1. maddesinde belirtilen belgelere dayanmasına gerek olmadığı, somut olayda itiraz eden borçlunun hukuki ilişkiyi kabul edip asıl alacağa itiraz etmediği, işlemiş faiz miktarı ve işleyecek faiz oranına itiraz ettiği, alacaklının işlemiş faiz miktarı yönünden itirazın kaldırılmasını talep etmediği, yalnızca işleyecek faiz oranı yönünden itirazın kaldırılmasını talep ettiği, taraflar arasındaki sözleşmede faiz oranının düzenlenmediği,

alacaklının takipten sonra avans faizi uygulanmasını talep ettiği, itirazın kaldırılmasını talep eden alacaklı şirket tacir olup, takip konusu cari hesaptan kaynaklı hak edişe ilişkin alacak, adı geçenin ticari işletmesi ile ilgili olduğundan takip konusu alacak için ticari faiz istenebileceği gerekçesi ile işleyecek faiz oranı yönünden itirazın kaldırılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekilince; gecikme faiz oranına itiraz ettiğini, müvekkilinin bir kamu kurumu olması nedeni ile tacir olmadığını, uyuşmazlık konusu işin müvekkili belediyenin ticari işletmesi ile ilgili olmayıp kamu hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin olduğu, gecikme faizinin yasal faiz olması gerektiği iddiası ile bölge adliye mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık genel haciz yolu ile ilamsız icra takibe vaki itirazın kaldırılması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İİK'nın 68. ve devamı maddeleri, TTK'nın 3 -19/2. maddeleri.

3.Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Yukarıda açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 2004 sayılı Kanun'un 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Alınması gereken 179,90 TL temyiz harcından, evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz edenden tahsiline,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.03.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(M)

İHÖ/MBÇ

Üye ...'in Karşı Oy Yazısı;

İtiraz ile duran ilamsız icra takibine devam edilmesini sağlamak için alacaklının genel mahkemelerde itirazın iptali davası açması mümkündür. Ancak alacağı İİK 68-68/a maddesinde sayılan belgelere bağlı olan alacaklı icra mahkemesinden alacağı itirazın kaldırılması kararı ile ilam almadan alacağına daha çabuk ve basit şekilde kavuşabilmektedir. Bir alacağa ilam almadan kavuşabilmenin yolu alacağın İİK 68 maddede sayılın belgeye bağlanmış olmasıdır.

Her ne kadar İİK 58/4 maddesi gereği ilamsız takip" senet, senet yoksa borcun sebebi gösterilmek suretiyle başlatılabilir ise de, borca itiraz halinde icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasının talep edilebilmesi için alacağın bu belgelerle belgelendirilmesi gerekir. Aksi taktirde itirazın kaldırılması talebi reddolunur.

İçtihaden kabul edilen husus ise itiraz sırasında veya icra mahkemesinde borçlu borcu kabul edip ödeme iddiasında bulunursa, icra mahkemesinin "artık alacaklının İİK 68/1 maddesinde belirtilen bir belgesinin mevcut olup olmadığı üzerinde durmasına gerek olmadığı yönündedir.

HGK 4.12.1985 tarih 12/27-984 sayılı kararında da yer verilen " genel haciz yolu ile takip yapılması için borcun kabulü halinde belgeye ihtiyaç bulunmadığı" açıklamasından hareket ettiğimizde bu durumda belgenin 68 maddedeki belge haline geleceği ve bu belgeden hareketle alacak hakkında karar verileceği değil, borcun kabulünden yola çıkılacağı belirlenmiştir.

Nitekim aynı kararda takip dayanağı belge İİK 68 maddesinde yazılı belgelerden değilse de" vurgusu ile belgeden değil kabulden dolayı itirazın kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bur durum da takip dayanağının 68 maddedeki belge olmaması halinde takibe borçlunun kabulü ile sınırlı olarak devam edilebilecektir. Bir başka anlatımla dayanak belge İİK 68 maddesindeki belge olmadığından borçlunun itiraz ettiği hususlarda itirazın kaldırılmasına karar verilemez.

Borçlunun kabulünün veya kısmi kabulünün belgeyi İİK 68 deki belge haline getireceği yönünde bir hüküm bulunmadığı halde dayanak belgeye değer atfederek bu belgeye göre nitelenen hukuki ilişki de uygulanacak faiz, cins ve miktarının belirlenmesi hem dar yetkili icra mahkemesinin yetkisini aşar hemde genel mahkemelerde tartışılarak ilama bağlanması gereken faizin cins ve miktarının belgesiz ve ilamsız yolla tahsili sonucu doğurur ki bu ilamsız takiple ilgili düzenlemelere ve düzenlemelerin maksadına aykırıdır.

İcrada kural alacağın ilama bağlanması olup, istisna olan ilamsız takip kurallarını genişletip dışına çıkılarak 68. maddedeki belgeye dayanılmadığı halde belgenin tartışmasına girilerek faizin cinsini miktarı kabul edilmeyen alacak kısmını belirleyerek takibe devam imkanı vermek mahkemelerin yargılama alanına girerek onları atlayarak tahsilat sağlama yolunu açmak demektir.

Somut olayda da takip dayanağı fatura olup, 68 maddede sayılan belgelerden değildir. Borçlu Belediyenin asıl alacak ve yasal faiz yönündeki kabulü faturayı 68 md belge haline getirmeyeceğinden itiraz ettiği kısım için (ticari faiz istenemeyeceği) itirazın kaldırılması talebinin reddine karar verilmesi gerekirken dayanak belgeye konu ... icra mahkemesinde tartışılarak ticari faiz istenebileceği yönünde yetki aşılarak hüküm oluşturulmuştur.

Kaldı ki HGK 16.9.2015 tarih 2015/440 E., 2015/1769 K. sayılı kararında; genel mahkeme olan Asliye Ticaret Mahkemesinde tartışılan konu hakkında direnme üzerine 15 HD'nin kararını değerlendirirken TTK 16/2 uyarınca devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri ile kamu yararına çalışan dernekler ve gelirinin yarısından fazlasını kamu görevi niteliğindeki işlere harcayan vakıflar, bir ticari işletmeyi, ister doğrudan doğruya, ister kamu hukuku hükümlerine göre yönetilen ve işletilen bir tüzel kişi eliyle işletsinler,

kendileri tacir sayılamayacağından Belediye Başkanlığının tacir olarak kabulünün mümkün bulunmadığını belirtmiştir. Bu nedenlerle itirazın kaldırılması talebinin reddi gerektiği gerekçesi ile hükmün bozulması görüşünde olduğumdan çoğunluğun onama kararına katılamıyorum