Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/9914 K.2023/2713

Taraflar arasındaki takibin iptali davasından dolayı yapılan inceleme sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin kısmen kabulü ile takip tarihi itibarile icra emrinin bakiye kısmının iptaline karar verilmiştir.

Kararın alacaklı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince alacaklının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı alacaklı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Borçlu icra mahkemesine başvurusunda; İstanbul/... Çayağızı (....,) Mah. 1069 Ada 1 Parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu, ancak 1068 Ada'da kayıtlı taşınmazın maliki veya hissedarı olmadığını, 1069 ada 1 parseldeki toplam ipotek miktarından daha fazla bir alacak için takip yapıldığını, ihtarnamenin usulünce olmadığını, alacaklının banka yahut kredi müessesesi olmadığı için ilamlı takip yapamayacağını ileri sürerek takibin iptalini istemiştir.

II. CEVAP

Alacaklı cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

1.İstanbul 10 İcra Dairesinin 2017/4885 numaralı takip dosyasında davacı yönünden İstanbul ... Çayağzı (Riva) mahallesi 1069 ada 1 parsel numaralı gayrimenkuldeki 26.03.2014 tarih, 2531 yevmiye numaralı ana para ipoteği için davacı cihetinden takip tarihi itibariyle icra emrinin; 4.923.511,85 TL asıl alacak, 3.059,00 TL ihtarname masrafı, 332.640,55 TL işlemiş faiz olmak üzere 5.259.211,40 TL olarak icra emrinin düzeltilmesine, takip tarihi itibarile icra emrinin bakiye kısmının iptaline, takibin buna göre devamına,

2.İstanbul ... Çayağzı (Riva) mahallesi 1069 ada 1 parsel numaralı gayrimenkuldeki 26.03.2014 tarih, 2363 yevmiye numaralı 4.000.000 TL'lik limit ipoteği için ise davacı yönünden takibin iptaline,

3.İstanbul ... Çayağzı (Riva) mahallesi 1068 ada 1 parsel numaralı gayrimenkuldeki 01.09.2014 tarih, 8738 yevmiye numaralı 1.620.000,00 TL ana para ipoteği için davacı yönünden takibin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Alacaklı istinaf başvurusunda; borçlunun taşınmaz üzerindeki ipoteklerle ilgili borçtan sorumlu olduğunu, ipotek akit tablosu kayıtsız şartsız bir para borcu ikrarını içermesi ya da ipotek akit tablosu kayıtsız şartsız bir para borcunu içermese dahi icra ve iflas kanunu 150/ı madde şartlarının tahakkuku halinde de ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takip yapılabileceğini, bilirkişi değerlendirmesi ve kararın hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda, takibe konu edilen ipoteklerden;

-26.03.2014 tarih, 2351 yevmiye numarası ile 4.923.511,92 TL bedelle tesis edilmiş kesin borç ipoteği olduğu, davacı ipotek malikine noter kanalıyla ihtarname tebliğ edildiği, bu tebliğin muacceliyet ihtarı yerine getirildiği için, icra emri gönderilebileceği,

-01.09.2014 tarih ve 8738 yevmiye numarası ile 1. derecede, 1.620.000,00TL bedelle tesis edilmiş ana para ipoteği yönünden; davacı bu taşınmazın maliki olmadığı için davacının bu taşınmaz yönünden bir sorumluluğunun bulunmadığı,

-15.12.2016 tarihine kadar süreli, faizsiz olarak 26.03.2014 tarih, 2363 yevmiye numarası ile 1. derecede 4.000.000,00 TL bedelle tesis edilmiş limit ipoteği yönünden; ipotek akit tablosu kesin borç ipoteği niteliğinde olmadığı ve davalı alacaklı da kredi kuruluşu olmadığı için hesap kat ihtarının tebliği ile borç muaccel hale gelemeyeceğinden, ilamlı icra takibi yapılarak icra emri gönderilemeyeceği, mahkemece bilirkişi raporu doğrultusunda şikayetin kısmen kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Alacaklı temyiz başvurusunda; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takipte takibin iptaline ilişkindir.

2. İlgili Hukuk İİK'nın 149 ve 150/ı maddeleri

3. Değerlendirme Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

İİK'nın 150/ı maddesinde; "Borçlu cari hesap veya kısa orta, uzun vadeli kredi şeklinde işleyen nakdi veya gayrinakdi bir krediyi kullandıran tarafın ibraz ettiği ipotek akit tablosu kayıtsız ve şartsız bir para borcu ikrarını ihtiva etmese dahi,... krediyi kullandıran tarafın başvurusu üzerine ve anılan maddede yazılı koşulların oluşması halinde ... icra müdürü 149'uncu madde uyarınca işlem yapar...." hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan TMK'nın 873/3 maddesi aynı alacak için birden çok taşınmazın rehnedilmiş olması halinde, rehnin paraya çevrilmesi isteminin taşınmazların tamamı hakkında yapılacağını düzenlemiştir. Bu hükme kıyasen aynı alacak için aynı taşınmaz üzerinde farklı derece ve/veya sırada tesis edilmiş ipotek varsa bunlar hakkında da birlikte takip yapılması gerekir. (Dairemizin benzer 30.05.2016 tarih, 2016/14425 Esas ve 2016/15081 Karar sayılı kararı.)

Somut olayda; şirket tarafından dava dışı asıl borçlu Eyfel ... ... Ltd. Şti. hakkında başlatılan 2017/163 Esas sayılı takip dosyası ile birleştirilmek üzere şikayetçi ve dava dışı diğer taşınmaz hissedarları hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı takip başlatılmıştır.

Şikayetçi borçlunun hissedarı olduğu 1069 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerine, 26.03.2014 tarih ve 2351 yevmiye numaralı 4.923.511,92 TL bedelli ana para ipoteği ile "...aralarında düzenlemiş oldukları 26.03.2014 tarihli sözleşmede yazılı şartlar dahilinde doğmuş doğacak borçlarının teminatını teşkil etmek üzere 1. derece faizsiz 15.12.2016 süre ile 4.000.000,00 TL bedelle" ipotek tesis olunduğu, 4.000.000,00 TL bedelli ipoteğin kesin borç (ana para) ipoteği niteliğinde olmadığı, bu nedenle İİK'nın 149. maddesinin uygulanmasının mümkün bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İİK'nın 150/ı maddesindeki düzenleme ise, banka ve kredi veren kuruluşlar yönünden olup, diğer gerçek ya da tüzel kişilerin, anılan maddeye dayalı olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibi yapmaları mümkün değildir.

Buna göre, Bölge Adliye Mahkemesinin de kabulünde olduğu gibi, banka ve kredi veren kuruluş olmayan alacaklının limit ipoteğine dayalı olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı icra takibi yapması ve borçluya icra emri gönderilmesi mümkün olmadığı gibi gerek resmi senet gerekse takipte dayanılan hesap kat ihtarnamesi ve cevap dilekçesi içeriğinden aynı taşınmazda aynı alacağın teminatı olarak tesis edildiği anlaşılan ipotekler için tek bir takip yapılması gerekeceğinden şikayetin bu gerekçeyle kısmen kabulü ile şikayetçi borçlu yönünden icra emrinin tümden iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle hüküm tesisi isabetsizdir.

Diğer taraftan, takipte yeralan 1068 ada 1 nolu parseldeki ipotek nedeniyle icra emrinde dava dışı taşınmaz malikleri Ali Hıdır Özel, Mustafa Doğaner ve Belma Tatlıcı gösterilmek suretiyle takip başlatılmış olup, borçlunun bu taşınmazlar yönünden malik sıfatı ve dolayısıyla aktif husumet ehliyeti bulunmadığı halde bu ipotek yönüyle başlatılan takibin şikayetçi borçlu yönünden iptaline karar verilmesi de doğru görülmemiş olup kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,