Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/9975 K.2023/2863

Taraflar arasındaki borca itiraz ve şikayete ilişkin uyuşmazlıktan dolayı yapılan inceleme sonunda İlk Derece Mahkemesince istemin reddi ile mahkemece verilen ihtiyati tedbirin kaldırılmasına hükmedilmiştir.

Kararın muteriz borçlu ile alacaklı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince borçlunun istinaf başvurusunun esastan reddine, alacaklının istinaf başvurusunun ise kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle; istemin reddine ve borçlu aleyhine takip konusu alacağın % 20'si oranında tazminata hükmedilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı muteriz borçlu tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. İTİRAZ VE ŞİKAYET

Borçlu şirket itiraz dilekçesinde; takip dayanağı çekin de içerisinde bulunduğu borçluya ait çeklerin şirket kasasından çalındığını ve buna ilişkin kovuşturmanın ceza mahkemesinde devam ettiğini, ayrıca borçlu şirket tarafından Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan çek ziyaı ve iptali davası nedeniyle takip konusu çek hakkında ödemeden men yasağı verildiğini, çekin muhatap bankaya ibrazı sırasında çekin aslı gibidir örneğinin alacaklıya verilmesi üzerine,

çek aslı sunulmaksızın takibe başlandığını, çek üzerinde karşılıksız işlemi yapılmadığını, söz konusu çek nedeniyle borcu bulunmadığını, ödemeden men yasağı gereğince alacaklının yetkili hamil olmadığını, senedin bedelsiz olduğunu ve borçlu tarafından bu karar nedeniyle ödeme yapılmadığından çek tazminatı istenemeyeceğini ileri sürerek, takibin iptali ile alacaklı aleyhine takip konusu alacağın en az % 20'si oranında tazminata hükmedilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Alacaklı cevap dilekçesinde; çek iptali ve borçlu olunmadığının tespiti iddialarının icra mahkemesinin görev alanında olmadığını, çek iptali kararının bir ilam olmayıp tespit niteliğinde bir karar olması ve hasımsız verilmesi nedeniyle davada taraf olmayan alacaklıyı bağlamayacağını, borca itirazın İİK'nın 169/a maddesindeki belgelerle ispatlanamadığını ve çek aslının savcılık nezdinde bulunması nedeniyle aslı gibidir onaylı suretiyle takibe başlandığını ileri sürerek itirazın reddi ile borçlu aleyhine takip konusu alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararı ile; çek iptali davasında verilen kararın tespit niteliğinde olup davanın hasımsız görülmesi nedeniyle alacaklıyı bağlamayacağı, alacaklının takip konusu çekteki usulüne uygun ciro silsilesi nedeniyle yetkili hamil olduğu ve çeki bankaya ibraz ederek takip hakkı kazandığı, savcılık kararı nedeniyle çekin banka tarafından alacaklıya teslim edilmemesinden ötürü alacaklının senedin onaylı suretiyle takibe başlamasının hukuka uygun olduğu, kaldı ki icra müdürlüğünün cevabi yazısına göre çek aslının icra kasasına alınmış olduğu gerekçeleri ile, itirazın reddine ve mahkemece verilen ihtiyati tedbirin kaldırılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde muteriz borçlu ile alacaklı istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Muteriz borçlu istinaf başvurusunda; itiraz dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte, alacaklının çeki devralırken, çekin kaybolduğunu bilerek almış olup olmadığının araştırılması gerektiğini, zira borçluya ait başkaca çeklerin ibrazı sırasında çeklerin hırsızlıkla çalındığından haberdar olduğunu ve bu suretle kötü niyetli kabul edilmesi gerektiğini ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Alacaklı istinaf başvurusunda; alacaklının cevap dilekçesinde, borçlu aleyhine tazminata hükmedilmesi talebi bulunmasına ve mahkemece tedbiren takibin durdurulması ile itirazın reddine hükmedilmesi nedeniyle şartları oluşmasına rağmen, tazminat talebi yönünden olumlu ya da olumsuz bir karar verilmediğini ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararı ile; takip konusu çekte geçerli bir ibraz bulunduğu, savcılık tarafından emanete alındığı için çek aslının kasaya alınmasının fiilen mümkün olmadığından bahisle, çekin aslı gibidir onaylı suretiyle takip başlatılmasında usulsüzlük bulunmadığı, alacaklının iyi niyetli hamil olup çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğinin kanıtlanamadığı,

çek hakkında Asliye Ticaret Mahkemesince ödemeden men yasağı kararı verilmesinin çekin takibe konulmasına engel olmadığı ve İİK'nın 169/a maddesi gereğince ödemenin ispatlanamadığı gerekçeleri ile İlk Derece Mahkemesinin itirazın reddine ilişkin kararının yerinde olduğu belirtilerek borçlunun istinaf başvurusunun esastan reddine, takibin durdurulmuş olması nedeniyle borçlu aleyhine tazminata hükmedilmesi gerektiğinden bahisle alacaklının istinaf başvurusunun kabulü gerektiğine işaret edilerek de, alacaklının istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle,

itirazın reddine ve borçlu aleyhine takip konusu alacağın % 20'si oranında tazminata hükmedilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde muteriz borçlu temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Borçlu temyiz dilekçesinde; istinaf başvurusunda ileri sürdüğü hususları tekrar etmek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; çeke dayalı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla ilamsız icra takibinde borca itiraz ve şikayete ilişkindir.

2. İlgili Hukuk İİK md. 16., 169/a., TTK md. 687., 808.,

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken HMK'nın 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, temyiz dilekçesi içeriğine, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine ve temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, muteriz borçlu tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiş ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanunun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 370. maddeleri uyarınca ONANMASINA,

Alınması gereken 179,90TL temyiz harcından, evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz edenden tahsiline,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,