Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2023/1872 K.2023/2554

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen takibin iptali şikayetinde verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; şikayetin reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı şikayetçi borçlu tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Borçlu şikayet dilekçesinde; davalı alacaklılar tarafından takibe konu ilam ile lehine hükmedilen asıl alacak, yargılama gideri ve vekalet ücretinin tahsili amacıyla başlatılan ilamlı takipte, takibe konu ilamın İdare Mahkemesince hükmedilen kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat alacağına ilişkin olduğunu, kararın kesinleşmeden icrası mümkün olmayan kararlardan olduğunu, temyiz kanun yoluna başvurmaları nedeniyle kararın kesinleşmediğini ileri sürerek takibin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı alacaklılar cevap dilekçesinde; takip başlatılmadan önce idareye başvuru yaptıklarını, idarece kendilerine herhangi bir ödeme yapılmaması ve başvurularının sonuçsuz kalması üzerine şikayetçi borçlu hakkında takip başlattıklarını, talepleri üzerine İcra Müdürlüğünce kesinleşmiş mahkeme ilamı sunuluncaya kadar takibin durdurulmasına karar verildiğini,

19.06.2021 tarih ve 31516 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7237 sayılı Kanun'un 21. maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen ve bu davada uygulanacak olan Geçici 16. maddenin Anayasa Mahkemesince 04.02.2021 tarih ve 2019/89 E. 2021/10 K. sayılı karar ile iptal edilen 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 14. maddesine benzer nitelikte ve aynı sonucu doğuran bir düzenleme olup Anayasa'ya açıkça aykırı olduğu ileri sürerek şikayetin reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; takibe konu ilamın hukuki kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davası olduğu, Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Geçici 16 ve 17. maddelerdeki düzenlemelerin 19.06.2021 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdiği, takibin ise 21.06.2021 tarihinde başlatıldığı, takibe dayanak ilamın henüz kesinleşmediği,

yeni yasal düzenleme ışığında ilamın kesinleşmeden icraya konulamayacağı, Anayasanın 152. maddesi gereğince görülmekte olan bir davada taraflardan birinin Anayasaya aykırılık iddiasında bulunması halinde öncelikle iddianın ciddi olup olmadığının mahkemece incelenmesi gerektiği, davalı alacaklıların Anayasaya aykırılık iddiasının ciddi ve yerinde bulunmadığı gerekçesi ile şikayetin kabulüne, ...

İcra Müdürlüğü'nün 2021/15990 Esas sayılı icra takibinin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı alacaklılar istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı alacaklılar istinaf dilekçesinde; takibe konu ilamın temyiz aşamasında olup kesinleşmediğini, Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 16. maddesinin 19.06.2021 tarihinde yürürlüğe girdiği hususu gözden kaçırılarak takip başlatılmış ise de İcra Müdürlüğünden takibin durdurulmasını talep ettikleri, müdürlükçe kesinleşmiş karar ibrazına kadar takibin durdurulmasına karar verildiğini,

19.06.2021 tarih ve 31516 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7237 sayılı Kanun'un 21. maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen ve bu davada uygulanacak olan Geçici 16. maddeninAnayasa Mahkemesince 04.02.2021 tarih ve 2019/89 E. 2021/10 K. sayılı karar ile iptal edilen 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 14. maddesine benzer nitelikte ve aynı sonucu doğuran bir düzenleme olup Anayasa'ya açıkça aykırı olduğu ileri sürerek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; 2942 sayılı Kanuna eklenen Geçici 16. maddenin 19.06.2021 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği, takibin ise yürürlük tarihinden sonra, 21.06.2021 tarihinde başlatıldığı, davalılar Anayasa Mahkemesine başvurulmasını talep etmiş ise de ilgili yasanın iptali için Anayasa Mahkemesine çeşitli başvuruların bulunduğu, halen yargılamanın devam ettiği, ayrıca Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürümeyeceği nazara alındığında Anayasa Mahkemesine başvurulmasının sonucu değiştirmeyeceği gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı alacaklılar tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Anılan karar Dairemizce. Anayasa Mahkemesi'nin 30.06.2022 tarih ve 2021/127 E.-2022/85 K. sayılı, Resmi Gazete'nin 04.08.2022 tarih ve 31913 sayısında yayımlanan kararı ile.

2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Geçici 16. maddesinin iptaline karar verildiği, takibe dayanak Samsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 2020/698 E. - 2020/915 K sayılı ilamın kesinleşmeden takibe konulduğu sabit olup, temyiz inceleme tarihi itibariyle de henüz kesinleşmediğinin anlaşıldığı, tüm bu yasal düzenlemeler ve Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı değerlendirildiğinde.

Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı üzerine takibe dayanak ilamın takibe konu edilmesi için kesinleşmesine gerek olmadığından mahkemece şikayetin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisinin isabetsiz olduğu gerekçesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Anayasa Mahkemesi'nin 30.06.2022 tarih ve 2021/127 E. 2022/85 K. sayılı, Resmi Gazete'nin 04.08.2022 tarih ve 31913 sayısında yayımlanan kararı ile; 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Geçici 16. maddesinin iptaline karar verildiği, takibe dayanak Samsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 2020/698 E. 2020/915 K. sayılı ilamın kesinleşmeden takibe konulduğu, temyiz inceleme tarihi itibariyle de henüz kesinleşmediği, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı üzerine takibe dayanak ilamın takibe konu edilmesi için kesinleşmesine gerek olmadığı gerekçesi ile şikayetin reddine, harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi borçlu temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Şikayetçi borçlu temyiz dilekçesinde; takibin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesine aykırı olarak önce idareye başvuru zorunluluğuna uyulmadan başlatıldığını, harçtan muaf olmalarına rağmen şikayet başvurusunda bulunulurken taraflarından harç alınmasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ilamlı takipte takibe dayanak ilamın kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davası olup, kesinleşmeden takibe konamayacağından bahisle icra emrinin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İİK’nın 16. ve 18. Maddeleri, T.C. Anayasası’nın 153. maddesi, 7327 Sayılı Kanun'un 21. maddesi ile 2942 Sayılı Kanuna eklenen geçici 16. maddesi, 6100 sayılı HMK, 492 sayılı Harçlar Kanunu.

3. Değerlendirme

1-İlk derece ve istinaf aşamalarında ileri sürülmeyen hususların, temyiz incelemesinde değerlendirilemeyeceğinin tabii bulunmasına, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, şikayetçi Bakanlığın aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3- HMK'nın 332. maddesi uyarınca yargılama giderlerine, bu kapsamda harca ilişkin hususlarda mahkemece re'sen karar verilir.

Karar - ilam harcı harçtan muaf olmamak koşulu ile davayı kaybeden tarafa yükletilmesi gereken bir harç türü olup, diğer yargılama giderlerine katılarak kabul/redde göre oranlanamaz.

Davanın kısmen kabulü halinde dahi harçtan muaf olan davacıya harç yükletilemez.

Davalının harçtan muaf olması halinde harca hükmedilemeyeceği gibi, davacının yatırdığı tüm harçların karar kesinleştiğinde ve isteği halinde davacıya iadesine karar verilmelidir.

Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesince, temyize konu 17.01.2023 tarihli son kararda, harçtan muaf olduğu için şikayetçi Bakanlık tarafından harç ödenmeden dava açıldığı gözden kaçırılarak "Davacı harçtan muaf olduğundan harca hükmedilmesine yer olmadığına," kararı verilmesi gerekirken "(olmayan) Harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına" şeklinde hüküm tesisi isabetsiz olup, anılan husus bozma sebebi ise de, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, ... 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 17.01.2023 tarih ve 2022/379 E. 2023/15 K. sayılı kararının hüküm fıkrasının harca ilişkin 2 numaralı bendinin hüküm fıkrasından tamamen çıkarılmasına,

İlk Derece Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,