Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2023/4538 K.2023/4368

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkikinin alacaklı ile borçlu ... tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Kira alacağı için başlatılan genel haciz yolu ile ilamsız icra takibinde, borçluların süresinde borca, faize ve tüm ferilerine itiraz ettiği, alacaklının itirazın kaldırılması istemiyle icra mahkemesine başvurduğu, İlk Derece Mahkemesince; itirazın kesin olarak kaldırılmasına, takibin 190.860,85 TL'nin 3/4'ü olarak devamına, asıl alacak olan 179.052,22 TL'nin 3/4'ünün %20'si oranında icra inkar tazminatının borçlulardan alınarak alacaklıya verilmesine karar verildiği, hükmün taraflarca istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince;

borçlulardan ...'nun istinaf başvurusunun esastan reddine, alacaklı ve borçlu ...'nun istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, borçlu kefil ... yönünden itirazın kaldırılması isteminin reddine, borçlu kiracı ... yönünden itirazın kaldırılmasına, asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının borçlu ...'ndan tahsili ile alacaklıya ve asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının alacaklıdan tahsili ile borçlulardan ...'na ödenmesine karar verildiği,

bu kararın Dairemizin 28.12.2022 tarih 2022/11349 E. ve 2022/14186 K. sayılı ilamı ile alacaklının itirazın kaldırılması isteminin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 344/IV maddesi hükmü gözetilerek incelenip sonuçlandırılması gerektiği yönünde bozulduğu,

bozma kararına uyularak verilen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin 28.03.2023 tarih 2023/581 E. 2023/883 K. sayılı kararı ile kiralanan taşınmaz işyeri ise de taraflar tacir olmadığından yabancı para olarak belirlenen kira bedeline kanunun yürürlük tarihi olan 01.07.2012'den sonraki dönemde beş yıl süre ile artış yapılamayacağından ve beş yılın sonunda da kira bedelinin tespitine ilişkin davacı tarafça dava açılarak mahkemeye tespit ettirilmiş bir kira bedeli de bulunmadığı gerekçesi ile kira artış farkından kaynaklanan davanın davalı kiracı ... yönünden esastan reddine, davalı .....,

hakkındaki davanın usulden reddine karar verildiği, karara karşı alacaklı ve borçlu ...tarafından temyiz isteminde bulunulduğu anlaşılmıştır.

Sair temyiz itirazlarının reddi ile alacaklının temyiz isteminin kabulü ile yapılan incelemede; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 344/IV maddesine göre; “Sözleşmede kira bedeli yabancı para olarak kararlaştırılmışsa 20.2.1930 tarihli ve 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, beş yıl geçmedikçe kira bedelinde değişiklik yapılamaz. Ancak, bu Kanunun, “Aşırı ifa güçlüğü” başlıklı 138 inci maddesi hükmü saklıdır. Beş yıl geçtikten sonra kira bedelinin belirlenmesinde, yabancı paranın değerindeki değişiklikler de göz önünde tutularak üçüncü fıkra hükmü uygulanır.”

Yine, 04.07.2012 tarihli 6353 Sayılı Kanun'un 53. maddesi ile değiştirilen 31.3.2012 tarihli 6217 Sayılı Kanun'un Geçici 2. maddesine göre ”Kiracının Türk Ticaret Kanununda tacir olarak sayılan kişiler ile özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişileri olduğu işyeri kiralarında, 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 323, 325, 331, 340, 342, 343, 344, 346 ve 354 üncü maddeleri 01.07.2012 tarihinden itibaren 8 yıl süreyle uygulanmaz.

Bu halde, kira sözleşmelerinde bu maddelerde belirtilmiş olan konulara ilişkin olarak sözleşme serbestisi gereği kira sözleşmesi hükümleri tatbik olunur. Kira sözleşmelerinde hüküm olmayan hallerde mülga Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.” hükmüne göre kiracısı tacir ve tüzel kişi olan işyerlerinde Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesi uygulanmayacaktır.

Somut olayda, taraflar arasında düzenlenen 01.04.2011 başlangıç tarihli ve bir yıl süreli kira sözleşmesi ile kiralanan taşınmaz davalı tarafından işyeri (hukuk bürosu) olarak kullanılmak üzere aylık 5.000 USD bedelle kiralanmış olup bu hususlar taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir. Kira sözleşmesinin özel hükümler bölümünün 9. maddesi " Kira süresi bir yıldır. Kiracı ve mal sahibi her yıl mevcut kirayı %3 (üç) oranında arttıracaktır.

Taraflar bu hususu kabul ve taahhüt ederler." şeklindedir. Alacaklının takip konusu ettiği 43.379,24 USD alacak 05.06.2013-05.05.2018 arası dönemleri kapsayan kira artışından kaynaklanmaktadır. Kiralanan taşınmaz işyeri ise de taraflar tacir olmadığından yabancı para olarak belirlenen kira bedeline kanunun yürürlük tarihi olan 01.07.2012'den sonraki dönemde beş yıl süre ile artış yapılamaz.

Anılan hüküm emredici nitelikte olup, sözleşme ile aksinin kararlaştırılması mümkün değildir. Maddenin son fıkrasının son cümlesine göre beş yılın da sonunda kira bedeli aynı maddenin 3. fıkrasına göre yapılacak yargılama sonucunda hakim tarafından belirlenecektir.

Bozma ilamında belirtildiği üzere, yabancı para ile belirlenen kira bedeline kanunun yürürlük tarihi olan 01.07.2012 den sonraki dönemde beş yıl süre ile kira artışı yapılamaz ise de bu sürenin bittiği 01.07.2017 tarihinden itibaren kira artış farkı talep edilebilecek olup takibe konu edilen aylara ilişkin olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 344/IV maddesi hükmü gereği gerektiğinde bilirkişiden rapor alınmak sureti ile hesap yapılıp incelenerek oluşacak sonuca göre haklılık durumunun tespiti ile karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın davalı......yönünden esastan reddine karar verilmesi isabetsizdir.

O halde, Bölge Adliye Mahkemesince, davalı......yönünden alacaklının itirazın kaldırılması isteminin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 344/IV maddesi hükmü gözetilerek hesap yapılmak sureti ile incelenip sonuçlandırılması gerekirken eksik inceleme ile tesis edilen hükmün bozulması gerekmiştir.