Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2023/5798 K.2024/96

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacılar/borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü : Temyiz incelemesinin duruşmalı yapılmasına işin ivediliği ve niteliği nedeniyle 5311 Sayılı Kanunla değişik İİK'nın 366. maddesi hükmü uygun bulunmadığından bu yöndeki isteğin reddine oy birliği ile karar verildikten sonra işin esası incelendi: Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Şikayetçi borçluların, icra mahkemesine başvurularında, diğer fesih nedenleri ile birlikte şikayet dilekçesinin (3) numaralı bendinde şikayete konu 1479 ada 20 ve 27 parselde bulunan doğalgaz çevrim santrali tesisi ve arsası ile 15.6.2021 tarihinde satışı yapılan diğer 4 adet taşınmazın ekonomik bütünlük arz ettiğini, bu taşınmazlarda santralin çalışması ve elektrik üretimi için elzem olan su kuyuları, su depolama ve pompalama tesisleri ile santralin gelişim sahası ve türbin yedek parçalarının durduğu depoların bulunduğunu bu nedenle İİK’nin 128/son maddesi uyarınca ekonomik bütünlük arz eden bu taşınmazların birlikte satılması gerektiğini,

ülke ekonomisi için büyük önem arz eden santralin ve taşınmazların ayrı ayrı satılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, hem alacaklıya,hem borçluya, hem de ülke ekonomisine zarar vereceğini,ayrıca kıymet takdirine itiraz üzerine mahkemece aldırılan bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, taşınmazın değerinin düşük belirlendiğini ileri sürerek ihalenin feshi talebinde bulundukları, İlk Derece Mahkemesince, ekonomik bütünlük nedeniyle taşınmazların birlikte satılmasını öngören bir kıymet takdir raporu ve taşınmazlar hakkında verilmiş ekonomik bütünlük kararı bulunmadığı, bu iddianın satışa hazırlık işlemi olduğu,

şikayet konusu yapılmayan hususların ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülemeyeceği,kıymet takdirine itiraz üzerine ...

6. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/105 Esas 2021/63 Karar sayılı ilamı ile keşif tarihi 11/03/2020 tarihli kur üzerinden güncelleme yapılarak tespit edilen değerler üzerinden taşınmazın satışa arz edildiği, ihalenin feshini gerektirir başkaca bir sebep de bulunmadığı gerekçesi ile istemin reddine ve şikayetçiler aleyhine ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına hükmedildiği, şikayetçilerin istinaf yoluna başvurması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, kararın şikayetçiler tarafından temyiz edildiği görülmektedir.

İİK’nın 128/5. maddesinde; “Ticari ve ekonomik bütünlük arz eden ya da bir bütün hâlinde satıldığı takdirde daha yüksek gelir elde edileceği anlaşılan mal ve haklar bir bütün olarak paraya çevrilir.“ hükmüne yer verilmiştir.

Aralarında ekonomik bütünlük bulunmayan mahcuzların birlikte satılması, eş söyleyiş ile tek bir ihalede satılması kural olarak mümkün değildir.

Ancak bir arada bulunması ticari ve ekonomik açıdan faydalı olan, teknik açıdan birbirlerine bağlı ve birbirlerine sağladıkları menfaatin yüksek olması nedeniyle birbirine bağımlı olan, ayrıca bir bütün halinde satılmaları durumunda daha yüksek gelir elde edileceği anlaşılan mahcuzların aralarında ekonomik bütünlük bulunduğunun kabulü ile birlikte satılmaları gerekir.

7101 Sayılı Kanun’un 1 maddesi ile İcra İflas Kanunu’na eklenen 128/son maddesinin hükümet gerekçesinde de belirtildiği üzere borçluya ait hacizli malların birlikte satılmasının talebi arttıracağı, ayrı ayrı satımına göre daha yüksek bedel elde edilmesinin beklendiği hallerde, bu malların birlikte satılmasına izin verilmesi alacaklı ve borçlu yararına olacaktır.

Somut olayda; gerek icra müdürlüğünce aldırılan 02.11.2018 keşif tarihli,inşaat mühendisi, makine mühendisi,elektrik elektronik mühendisi ve fen bilirkişisinden oluşan bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan raporda, gerekse kıymet taktir raporuna tarafların itirazı üzerine ... 6. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/105 E. sayılı dosyası üzerinden alınan 11.3.2020 keşif tarihli, inşaat mühendisi, makine mühendisi,elektrik mühendisi, harita ve kadastro mühendisinden oluşan bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan raporda,ihaleye konu taşınmazın doğalgaz çevrim santrali tesisi ve arsası ile fiili ve ekonomik bütünlük arz edip arz etmediği irdelenmeden ayrı ayrı kıymetlerinin belirlendiği ve akabinde ayrı ayrı ihalelerinin yapıldığı görülmektedir.

Şikayete konu 1479 ada 20 ve 27 parselde bulunan doğalgaz çevrim santrali tesisi ve arsası ile 15.06.2021 tarihinde satışı yapılan ile diğer 4 adet taşınmazın ekonomik bütünlük arz ettiği ve birlikte satılması gerektiği iddiasının hem istinaf dilekçesinde hem de temyiz dilekçesinde ileri sürüldüğü görülmekle, bu durumda mahkemece, tüm taşınmazlar birlikte değerlendirilmek suretiyle taşınmazlar arasında fiili ve ekonomik bütünlük bulunup bulunmadığı,

doğalgaz çevrim santralinin çalışması ve elektrik üretimi için su kuyuları, su depolama ve pompalama tesislerinin, santralin gelişim sahası ve türbin yedek parçalarının durduğu depoların iddia edildiği gibi diğer 4 adet taşınmazda bulunup bulunmadığı ve santralin çalışması için birlikte satılmasının elzem olup olmadığı ya da hangi taşınmaz veya taşınmazların birlikte satılmalarının gerekip gerekmediğinin tespiti hususunda konusunda uzman bilirkişilerden oluşturulacak bir bilirkişi heyeti vasıtasıyla mahallinde keşif ve kapsamlı bir inceleme yaptırılmak suretiyle oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken,

eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

Öte yandan,taşınmazın değerinin düşük belirlendiği iddiası da ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülmüş, istinaf ve temyiz dilekçelerinde de dile getirilmiş olmakla, kıymet takdirine itiraz davası, İİK'nin 128/a maddesinde düzenlenmiş olup, icra müdürlüğünce satışa konu malın bilirkişi marifetiyle yaptırılan değer tespitinin yerinde olmadığına yönelik bir şikayettir. Mahkemece yapılacak iş, icra müdürü tarafından belirlenen değerin taşınmazın gerçek değerini yansıtıp yansıtmadığı, bir başka ifadeyle memur işleminin doğru olup olmadığını denetlemektir. Dolayısıyla mahkeme, oluşturduğu bilirkişi kurulu ile icra müdürünün kıymet takdiri yaptığı keşif tarihi itibariyle taşınmazın değerini belirleyerek memur işlemini denetler.

Kıymet takdirine itiraz üzerine mahkemece verilecek kararlar kesin olmakla beraber süresinde şikayet hakkının kullanıldığı hallerde icra mahkemesi kararının, ihalenin feshinin istenmesi sırasında incelenmesi mümkündür.

Somut olayda; ... 7. İcra Müdürlüğünün 2018/1529 Tal. sayılı dosyasında 02.11.2018 keşif tarihli, inşaat mühendisi, makine mühendisi,elektrik elektronik mühendisi ve fen bilirkişisinden oluşan bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan kıymet takdir raporunda, ... İli, Nilüfer İlçesi, ... Mah., 1479 Ada, 20 Parselde bulunan 12.247,10 m2 yüzölçümlü ve "Bir Katlı Betonarme 20-A Blok Soğutma Kulesi 3'den oluşan Doğalgaz Çevrim Santrali Arsası" elektrik santrali ile ...

İli, Nilüfer İlçesi, ...

Mahallesi, 1479 Ada, 27 Parselde (Eski 1, 2 ve 3 parseller) bulunan 30.521,40 m2 yüzölçümlü ve üzerinde 6 katlı betonarme idari bina, 2 katlı betonarme şalt binası, 1 er katlı betonarme ana kontrol binası, gaz türbini, 6 adet kazan dairesi frame 6 gaz türbini, Im6000-1 gaz türbini, demoneraloze buhar türbini ve 2 adet soğutma kulesi, Im6000-2 gaz türbini olmak üzere toplam arsa değerinin 25.661.100,00 USD., ..., mütemmim cüz ve menkul bedelleri toplam değerinin 350.000.000,00 USD. olduğu, keşif tarihi olan 02.11.2018 tarihli Türkiye ...

Bankası Dolar alış kuru 5,4613 TL. dikkate alınarak yapılan hesaplamada arsa,...,mütemmim cüz ve menkul bedeli olmak üzere toplam değerin 2.051.324.900,43 TL (375.661.100,00x5,4613) olarak tespit edildiği,şikayetçilerin taşınmaza takdir olunan değerin düşük olduğunu ileri sürerek kıymet takdirine itiraz etmeleri üzerine, ...

6. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/105 E. sayılı dosyası üzerinden alınan 11.3.2020 keşif tarihli, inşaat mühendisi, makine mühendisi,elektrik mühendisi, harita ve kadastro mühendisinden oluşan bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan kıymet takdir raporunda ise, 11.3.2020 keşif tarih itibariyle taşınmazın arsa ve bina değerinin 32.702.560,97 USD. tüm makine ve ekipmanlar ile elektrik ekipmanları toplam değerinin 193.042.200,00 USD. olduğu,keşif tarihi olan 11.3.2020 tarihli Türkiye ...

Bankası Dolar alış kuru 6,1502 TL. dikkate alınarak yapılan hesaplamada toplam değerin 1.388.375.367,44-TL. (225.744.760,97x6,1502) olarak tespit edildiği görülmüş, hazırlanan rapora şikayetçi tarafından itiraz edilmiş ise de; mahkemece itiraz dikkate alınmayarak, ... 6. İcra Hukuk Mahkemesinin 26.01.2021 tarih, 2019/105 E. 2021/63 K. sayılı kararı ile ihaleye konu taşınmazın değerinin 1.388.375.367,44-TL. olduğunun tespitine karar verilmiştir.

İcra müdürlüğünce aldırılan kıymet takdir raporu ile itiraz üzerine mahkemece bilirkişi kurulundan aldırılan kıymet taktir raporu, günümüz ekonomik koşulları ile taşınmazın niteliğinin ülkemiz ekonomisi için önem arz eden doğalgaz çevrim santrali tesisi ve arsası olduğu birlikte değerlendirildiğinde; taşınmazın arsa ve bina değeri ile tüm makine ve ekipmanlar ile elektrik ekipmanları toplam değerinin, 2018 yılında daha yüksek belirlenmiş iken 11.3.2020 tarihi itibariyle, dolar kurunun da yükseldiği dikkate alındığında, hangi gerekçe ile düştüğüne dair net değerlendirmeler içermediği,

bu haliyle ihale konusu taşınmazın gerçek değerinin tespit edilemediği görülmekle, kıymet takdir raporlarında, ihale konusu taşınmazın tespit edilen değerleri arasında fahiş fark bulunduğu anlaşılmakta olup bu durumda, ihalenin feshi davasına bakan mahkemece, raporlar arası farklı değerlendirmelerin neden kaynaklandığının tespiti ile denetime elverişli ayrıntılı bir rapor alınmak sureti ile sonuca gidilmesi gerekmektedir.

O halde; mahkemece taşınmazın değerine yönelik itirazlar doğrultusunda taşınmazın vasfı da gözetilerek; uzman bilirkişilerden oluşturulacak bir bilirkişi heyeti vasıtasıyla mahallinde keşif ve satışa esas alınan kıymet takdirinin yapıldığı tarih itibariyle (mahkeme keşif tarihi 11.3.2020) kapsamlı bir inceleme yaptırılmak suretiyle oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi ve şikayetçilerin istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddi isabetsiz olup,Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.