Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2023/6076 K.2024/2285

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki taraflarca istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre tarafların yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5311 Sayılı Kanun ile değişik İİK'nin 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 Sayılı HMK'nin 370. maddeleri uyarınca ONANMASINA, alınması gereken 427,60'ar TL temyiz harcından, evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz edenlerden tahsiline, 11.03.2024 gününde oy çokluğuyla karar verildi.

...'ın Karşı Oy Yazısı:

Dava şartları, 1086 sayılı HUMK'da açıkça düzenlenmemiş iken ilk itirazlar bölümünde "Hakimin re'sen nazarı dikkate alması kanunen iktiza eden hususlar…" saklı tutulmuştur (m.188 c.2).

Öte yandan; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 114. maddesinde dava şartları tek tek sayılmıştır.

Mahkemenin, davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi(davayı esastan inceleyebilmesi) için varlığı veya yokluğu gerekli olan haller, dava(yargılama) şartlarıdır. Davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi için varlığı gerekli hallere, olumlu dava şartları(mesela görev, hukuki yarar gibi) yokluğu gerekli hallere ise olumsuz dava şartları denilmektedir(mesela kesin hükmün varlığı gibi).

Dava şartları davanın açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esası hakkında inceleme yapabilmesi(davanın esasına girebilmesi) için gerekli olan şartlardır. Buna davanın dinlenebilmesi şartları da denir.

Dava şartlarından biri olmadan açılan dava da açılmış varsayılır, yani derdesttir. Ancak mahkeme, dava şartlarından birinin bulunmadığını saptarsa davanın/şikayetin esası hakkında inceleme yapamaz, davayı dava şartı yokluğundan(usulden) reddeder. Dava şartlarının bulunup bulunmadığı davayı inceleyen hâkim tarafından yargılamanın her safhasında kendiliğinden(re'sen) dikkate alınır(HMK’nın 115 md.). Taraflar, dava şartının noksan olduğu davanın görülmesine(esastan karara bağlanmasına) muvafakat etseler dahi hâkim davayı usulden reddetmekle yükümlüdür. Dava şartları, davanın açılmasından hükmün verilmesine kadar hep mevcut olmalıdır.

Dava konusuna ilişkin dava şartları arasında yer alan hukuki yarar; hukuki korunma (himaye) ihtiyacı olarak da adlandırılmaktadır. 07.12.1964 gün ve 3/5 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da belirtildiği üzere; dava, mahkemeden verilecek hükümle bir iddia üzerinde hukuki korunmanın sağlanması isteğidir. Dava ile erişilmek istenen amaç aynı güvenle ve fakat daha basit bir yol ile gerçekleşebilecekse, o konuda dava açılmasında hukuki yarar yoktur. Dava açılmasında olduğu gibi mahkemeye yapılan her talep için talepte bulunanın hukuki yararının varlığı her zaman şarttır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesinde yer alan meskeniyet nedeniyle haczedilmezlik şikayetinde bulunulabilmesi ve işbu şikayetin esasının görülebilmesi için de hukuken geçerli ve mevcut bir haczin varlığı koşuldur. Borçlunun haczedilmezlik şikayetinde bulunması üzerine, öncelikle İİK'nın 106. ve 110. maddeleri uyarınca haczin kanunen düşüp düşmediğinin belirlenmesi gerekir. Şikayet tarihinden önce yukarıda belirtilen maddeler uyarınca haciz kanunen düşmüş ise şikayetin konusu olmayacağından, başvurunun fuzulî yapıldığı kabul edilir ve hukuki yarar yokluğundan şikayetin reddine karar verilir.

Bununla birlikte şikayet tarihi itibariyle haciz ayakta ve satış isteme süreleri henüz dolmadığı(haczin düşmediği) hallerde ise; şikayetin incelenmesi sırasında haczin ayakta olup olmadığının mahkemece re’sen değerlendirilmesi ve haczin düştüğünün tespiti halinde, konusuz kalan şikayetin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Öte yandan, taşınmazın usulüne uygun olarak haczedildiğinin kabulü için icra müdürlüğünce haciz kararı verilmesi yeterli olup, haczin geçerliliği ve tamamlanmış sayılması için ayrıca tapu siciline şerh verilmesi zorunlu değildir.

Buna göre; İİK’nın 106-110. maddeleri uyarınca haczin düşüp düşmediği belirlenirken sürenin başlama tarihi olarak icra müdürlüğünce haciz karar tarihi esas alınmalıdır.

Yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alınarak somut olay incelendiğinde; Karaman İcra Müdürlüğünün 2022/9082 Esas sayılı takip dosyasında şikayet konusu taşınmaz üzerine 14.10.2022 tarihinde haciz konulduğu, haciz tarihi itibariyle İİK'nın 106. maddesi dikkate alınarak satış isteme süresinin 1 yıl olduğu anlaşılmıştır. Şikayet tarihi(21.10.2022) itibariyle haczin ayakta ve geçerlidir. Yargılama sırasında alacaklı bir yıllık yasal sürede satış istemediğinden İİK'nın 110/1. maddesi uyarınca haczin kanunen düştüğü görülmüştür.

O halde, Karaman İcra Müdürlüğünün 2022/9082 Esas sayılı takip dosyasından şikayete konu taşınmaza tatbik edilen haciz, yargılama sırasında düştüğünden konusuz kalan şikayetin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve 6100 sayılı HMK'nın 331. maddesinin 1. fıkrası uyarınca şikayetin yapıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerinin takdirine karar verilmek üzere Konya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi kararının şikayetçi borçlu lehine bozulması gerekirken, dairemizin sayın çoğunluğunun aksi yöndeki onama görüşüne katılamıyorum.11.03.2024