Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2023/6375 K.2024/3130

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü : Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Alacaklı tarafından 3 adet bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile başlatılan takipte, borçlunun icra mahkemesine başvurusunda; sair şikayetlerinin yanı sıra takibe konu senetlerin zamanaşımına uğradığını, senetlerin kambiyo vasfında olmadığını ileri sürerek takibin iptalini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince zamanaşımı itirazının kabulü ile itirazda bulunan borçlu yönünden takibin durdurulmasına, koşulları oluşmadığından borçlunun tazminat isteminin reddine karar verildiği, kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, dava dilekçesinde senetlerin üzerinde vade gösterilmediği,

bu nedenle kambiyo vasfını yitirdiğinden bahisle takibin iptalinin talep edildiği, yerel mahkemenin İİK’nın 169. madde kapsamında nitelendirme yapmasının yerinde olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına davacının davasının reddine karar verildiği görülmüştür.

6102 sayılı TTK'nın 776. maddesi uyarınca; vade, bononun unsurlarından olsa da, aynı Kanun'un 777/2. maddesi gereğince, vadesi gösterilmemiş bir bono, görüldüğünde ödenmesi şart bir bono sayılır. TTK'nın 778. maddesinin göndermesi ile bonolarda da uygulanması gereken aynı Kanun'un 704. maddesine göre ise, görüldüğünde ödenecek bononun, düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenmek üzere ibrazı zorunludur.

Bir başka anlatımla, vade unsurunu taşımayan senedin, TTK'nın 704. maddesinde belirtildiği üzere, görüldüğünde ödenecek bono olarak düzenlendiğinin kabulü gerekeceğinden, bu eksiklik senedin bono olma vasfını etkilemez. Vadesi gösterilmemiş bononun bir yıl içinde ibraz edilmemiş olması, zamanaşımı müddeti dolmadıkça senet keşidecisini sorumluluktan kurtarmaz.

Senedin süresi içinde, yani keşide tarihinden itibaren bir yıl içinde ibraz edilmemesi, vadenin geçirilmesi hükmünde olup, bu halde rücu hakkı düşeceğinden cirantalara müracaat edilemez. Fakat zamanaşımı süresi dolmadıkça senedi düzenleyen borçlunun sorumluluğu devam eder (Poroy/Tekinalp. Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, Genişletilmiş 15. bası, s. 121, İstanbul 2001).

Somut olayda, 29/09/2022 tarihli takipte, takip dayanağı bonolar 15.11.2017, 29.01.2018 ve 21.02.2018 düzenlenme tarihli olup, vade unsurunu taşımadığından, görüldüğünde ödenecek bono vasfındadır. Takip borçlusu bonoyu düzenleyen (keşideci) olup, düzenlenme tarihinden itibaren 1 yıllık ibraz müddeti (ve onun bitiminden itibaren 3 yıllık zamanaşımı süresi) içinde takibe geçilmediği bu haliyle zaman aşımı süresinin bonoyu düzenleyen şikayetçi borçlu yönünden dolduğu anlaşılmıştır.

O halde, borçlunun şikayet dilekçesinde açıkça ileri sürdüğü zamanaşımı itirazının İlk Derece Mahkemesince kabulü gerekçesi yerinde görülerek, Bölge Adliye Mahkemesince 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca alacaklının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle hüküm tesisi isabetsiz olup Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.