Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2023/7107 K.2024/3297

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki taraflarca istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz incelemesinin duruşmalı yapılmasına işin ivediliği ve niteliği nedeniyle 5311 Sayılı Kanunla değişik İİK'nin 366. maddesi hükmü uygun bulunmadığından bu yöndeki isteğin reddine oy birliği ile karar verildikten sonra işin esası incelendi:

1- Alacaklının temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Tarafların iddia ve savunmalarına, dosya içeriğindeki bilgi ve belgelere ve kararın gerekçesine göre alacaklının temyiz itirazlarının REDDİNE;

2- Borçlunun temyiz itirazlarının incelemesine gelince;

Alacaklı tarafından borçlu aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan ilamsız takipte, borçlunun borca itiraz etmesi üzerine alacaklının itirazın kaldırılması talebiyle icra mahkemesine başvurduğu, İlk Derece Mahkemesince, ipotek resmi senedinin İİK’nun 68. maddesinde sayılan resmi daireler tarafından verilen belge olduğu,

borçlunun takibe itirazında İİK’nun 68. maddesinde sayılan belgelere dayanmadığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile 600.000 TL asıl alacak ve 236 TL ihtar masrafları üzerindeki itirazın kaldırılmasına ve asıl alacağın %20’si oranında icra inkar tazminatının borçludan alınarak alacaklıya verilmesine karar verildiği, alacaklı ve borçlu tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği görülmüştür.

TMK'nın 850. ve devamı maddelerinde düzenlenen ve taşınmaz rehninin bir çeşidi olan ipotek; kişisel bir alacağın teminat altına alınması amacını güden ve bir taşınmaz değerinden alacaklının alacağını elde etmesini sağlayan asıl alacağa bağlı sınırlı bir aynî haktır (Jale G. Akipek, Turgut Akıntürk: Eşya Hukuku, İstanbul 2009, s. 786). İpotek sadece güvence işlevi bulunan bir rehin türü olduğundan ve güvence sağladığı alacağa bağlı fer’i nitelikte sınırlı bir aynî hak olduğundan, mevcut veya doğacak bir alacak için kurulan ipoteğin geçerliliği, güvenceye aldığı alacağın geçerli olmasına bağlıdır.

Diğer bir anlatımla; ipotek, kişisel bir alacağı temin etmek için kurulan ve kıymetli evraka bağlanmayan bir rehin hakkıdır. İpotek, alacağa bağlı fer'i bir sınırlı ayni hak olup, eğer mevcut bir alacak için kurulmuşsa, alacağın geçerli olması gerekir. Alacak doğmamışsa, hukuki nedeni dolayısıyla batılsa ipotek tescil edilse de hüküm ifade etmez, paraya çevirme yetkisi vermez, buna mukabil, ipoteğin tescil edilmiş olması da alacağın geçerli olarak varlığına bir karine teşkil etmez. Yani ipotek ancak geçerli bir alacağı temin etmek üzere kurulabilir. (Kemal T. Gürsoy, Fikret Eren, Erol Cansel, Türk Eşya Hukuku, Ankara 1978, s. 1100)

Bunun yanı sıra, ipotek senedi, ipotekli borç senedi ve irat senetlerinden farklı olarak alacak hakkının varlığını göstermez. Sadece rehin hakkını ispata yarayan bir belgedir (Jale G. Akipek, Turgut Akıntürk; Eşya Hukuku, İstanbul 2009, s.810).

Somut olayda, 27.01.2016 tarih ve 3530 yevmiye nolu ipotek resmi senedi incelendiğinde; borçlu ...’in dava dışı üçüncü kişi ...’dan olan 600.000 TL mukabilinde doğmuş ve doğacak borçlarının teminatını teşkil etmek üzere ... lehine ipotek tesis edildiği, bahsi geçen ipoteğin 19.07.2016 tarihinde ... tarafından alacaklı ...’a devredildiği, alacaklı ...’in Bursa 10. Noterliği’nin 10051 yevmiye nolu ve 09.03.2020 tarihli ihtarnamesi ile ipoteğin alacaklı ... ile üçüncü kişi ... arasındaki alacak verecek ilişkisinden dolayı devredildiği, 600.000 TL’nin alacaklı ...’e ödenmesinin talep edildiği, ardından takibin başlatıldığı görülmüştür.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, ipoteğin alacağa bağlı fer’i bir hak olduğu, tek başına alacağın varlığını ispatlamadığı, ipotek resmi senedinin doğmuş ve doğacak borçları kapsayacak şekilde kurulduğu, kesin borç ipoteği olmadığı, borçlu ... ile alacaklı ... arasındaki alacağın varlığını ispatlayan herhangi bir ibarenin ipotek resmi senedinde yer almadığı gibi, üçüncü kişi ...’nın alacağını alacaklı ...’e temlik ettiğine dair herhangi bir belgenin de sunulmadığı, sadece ipoteğin devredilmiş olmasının alacağın temlik edildiği anlamına gelmediği, bu hali ile sadece ipoteğin devrinin takip hakkı vermediği anlaşılmıştır.

O halde, İlk Derece Mahkemesince, alacaklının alacağını ispatlayamadığı ayrıca alacaklının alacağını İİK’nun 68. maddesinde sayılan belgelerle de ispatlayamadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.