Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2023/7755 K.2024/4512

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki üçüncü kişi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, üçüncü kişinin İİK'nun 96 ve devamı maddelerine dayalı olarak açtığı istihkak davası ile alacaklının karşı dava olarak İİK'nun 97/17. maddesi gereğince açtığı tasarrufun iptali talebine ilişkindir.

Mahkemece, haciz mahallinde borçlu şirket yetkilisi ...'nın hazır olması ve borçlu şirkete ait vergi daire kaydına rastlanılması nedeniyle İİK 97. madde gereği ispat yükünün davacı 3.şahıs üzerinde olduğu, aldırılan bilirkişi raporu doğrultusunda ticari defter kayıtlarının davacı 3.şahıs lehine delil olarak değerlendirilemeyeceği, borçlu ...'nın şirketine tahsis edilen adreste davacı 3.kişi şirketin tahsis süreci devam ederken kurulduğu, borçlu ile 3.kişinin fikir ve eylem birliği içerisinde organik bağ teşkil edecek şekilde hareket ettiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesi ile istihkak davasının reddine, tasarrufun iptali davasının kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, borçlu şirket temsilcisinin haciz mahallinde hazır bulunması nedeniyle ispat külfetinin 3. kişide olduğu, davalı 3. kişi tarafından malların kendisine ait olduğunun ispatlanamadığı, istihkak davasının reddi kararın yerinde olduğu, tasarrufun iptaline ilişkin kararın incelenmesinde ise, mallara ilişkin temlikin muvazaalı olmadığı yönünde ispat külfetinin 3. kişide bulunduğu, sunulan ticari defterlerin delil olarak kullanılacak nitelikte bulunmadığı, muvazaa iddiasının aksinin ispatlanamadığı, delil ve değerlendirmelerin doğru olduğu gerekçesi ile başvurunun esastan reddine karar verilmiş, karar davacı üçüncü kişi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-İstihkak Davası Açısından;

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere, aksi sabit oluncaya kadar haciz tutanağı ve ticaret sicil kayıtlarının değerlendirilmesinde borçlu ile 3.kişi arasında danışıklı işlemler yapıldığının anlaşılmasına göre davacı 3.kişinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2- Davacı- karşı davalı 3. kişinin karşı dava olarak açılan tasarrufun iptali davasının kabulüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Tasarrufun iptali davasının amacı, bir alacağı ödememek için, mal varlığını azaltıcı veya artışını önleyici nitelikte, borçlu tarafından yapılan bir taraflı hukuki işlemler ve fiillerle, borçlunun amacını bilen veya bilmesi gereken kişilerle yaptığı tüm hukuki işlemleri alacaklının alacağı ile sınırlı olarak hükümsüz sayarak işlem konusu mal veya hak üzerinde borçluya aitmiş gibi cebri icraya devam edilerek alacaklının alacağını almasına imkan sağlamaktır.

İptal davası, icra hukuku yönünden alacaklıya alacağını tahsil olanağı sağlayan nispi nitelikteki yasadan doğan bir dava olup, tasarrufa konu malların aynı ile ilgisi yoktur.

İİK'nın 283/1. maddesine göre, tasarrufun iptali davasını açan davacının tasarrufun iptali davası sabit olduğu taktirde, bu davaya konu teşkil eden mal üzerinde, cebri icra yolu ile alacak miktarı kadar hakkını alma yetkisini elde eder ve söz konusu malın haczedilmesini ve satışını isteyebilir.

Davacı-karşı davalı üçüncü kişi tarafından açılan istihkak davasının reddine karar verilmiştir. Davanın reddedilmesi ile, haczedilen mal üzerindeki haciz de kesinleşmiştir. Alacaklı icra takip işlemlerine devam ederek malın satışını isteyebilir.

HMK'nın 114/1-4. maddesinde hukuki yarar dava şartı olarak düzenlenmiştir. Hukuki yararın davanın açıldığı tarih itibariyle mevcut olması yeterli değildir. Dava sonuçlanıncaya ve karar kesinleşinceye kadar hukuki yararın devamı gerekir.

Mahkemece, üçüncü kişinin açtığı istihkak davasında, davanın reddine karar verildiğinden, karşı davacı alacaklı vekili tarafından açılan tasarrufun iptali davasında, başlangıçta mevcut olan hukuki yarar ortadan kalkmıştır.

Açıklanan nedenlerle, tasarrufun iptali davasının hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.