Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2023/899 K.2023/8991

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı ... Turizm ve İnşaat A.Ş. vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklının sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Alacaklı tarafından şikayetçi borçlu ve dava dışı borçlular aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı takip başlatıldığı, şikayetçinin takibin iptali talebi ile icra mahkemesine başvurduğu, mahkemece; şikayetin kısmen kabulüne karar verildiği, karara karşı alacaklı tarafından istinaf yoluna başvurulduğu, Bölge Adliye Mahkemesince; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, akabinde alacaklının anılan karara karşı temyiz isteminde bulunduğu görülmektedir.

İİK'nın 150/ı maddesinde; "Borçlu cari hesap veya kısa orta, uzun vadeli kredi şeklinde işleyen nakdi veya gayrinakdi bir krediyi kullandıran tarafın ibraz ettiği ipotek akit tablosu kayıtsız ve şartsız bir para borcu ikrarını ihtiva etmese dahi,... krediyi kullandıran tarafın başvurusu üzerine ve anılan maddede yazılı koşulların oluşması halinde ... icra müdürü 149'uncu madde uyarınca işlem yapar...." hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan TMK'nın 873/3 maddesi aynı alacak için birden çok taşınmazın rehnedilmiş olması halinde, rehnin paraya çevrilmesi isteminin taşınmazların tamamı hakkında yapılacağını düzenlemiştir. Bu hükme kıyasen aynı alacak için aynı taşınmaz üzerinde farklı derece ve/veya sırada tesis edilmiş ipotek varsa bunlar hakkında da birlikte takip yapılması gerekir. (Dairemizin benzer 30.05.2016 tarih, 2016/14425 Esas ve 2016/15081 Karar sayılı kararı.)

Somut olayda; alacaklı şirket tarafından dava dışı asıl borçlu ... ... ... Ltd. Şti. hakkında başlatılan 2017/163 Esas sayılı takip dosyası ile birleştirilmek üzere şikayetçi ve dava dışı diğer taşınmaz hissedarları hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı takip başlatılmıştır.

Şikayetçi borçlunun hissedarı olduğu 1069 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerine, 26.03.2014 tarih ve 2351 yevmiye numaralı 4.923.511,92 TL bedelli ana para ipoteği ile "...aralarında düzenlemiş oldukları 26.03.2014 tarihli sözleşmede yazılı şartlar dahilinde doğmuş doğacak borçlarının teminatını teşkil etmek üzere 1. derece faizsiz 15.12.2016 süre ile 4.000.000,00 TL bedelle" ipotek tesis olunduğu, 4.000.000,00 TL bedelli ipoteğin kesin borç (ana para) ipoteği niteliğinde olmadığı, bu nedenle İİK'nın 149. maddesinin uygulanmasının mümkün bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İİK'nın 150/ı maddesindeki düzenleme ise, banka ve kredi veren kuruluşlar yönünden olup, diğer gerçek ya da tüzel kişilerin, anılan maddeye dayalı olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibi yapmaları mümkün değildir.

Buna göre, mahkemenin de kabulünde olduğu gibi, banka ve kredi veren kuruluş olmayan alacaklının limit ipoteğine dayalı olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı icra takibi yapması usulsüz ise de; ipotek akit tablosunun kayıtsız şartsız bir para borcu ikrarını içermemesi, alacaklı tarafından ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız takip yapılmasına engel olmayıp bu durumda borçluya örnek 9 ödeme emri gönderilmesi gerekir.

O halde mahkemece, yukarıda yazılı gerekçelerle limit ipoteğine dayalı ilamlı takip yapılamayacağına yönelik şikayetin kısmen kabulü icra emrinin iptali ile yetinilmesi gerekirken, yazılı şekilde takibin iptaline hükmolunması; bunun yanı sıra gerek resmi senet, gerekse takipte dayanılan hesap kat ihtarnamesi ve cevap dilekçesi içeriğinden aynı taşınmazda aynı alacağın teminatı olarak tesis edildiği anlaşılan ipotekler için tek bir takip yapılması usul ve yasaya uygun ise de takipte tek bir icra emri düzenlenmiş olup limit ipoteği yönünden icra emrinin iptaline karar verilmesi sebebiyle, aynı taşınmazdaki karz ipoteğini de kapsayacak şekilde icra emrinin tümden iptaline karar verilmesi gerekirken diğer şikayet nedenleri incelenerek icra emrinin düzeltilmesi isabetsizdir.

Diğer taraftan, takipte yer alan 1068 ada 1 nolu parseldeki ipotek nedeniyle icra emrinde dava dışı taşınmaz malikleri ...,... gösterilmek suretiyle takip başlatılmış olup, borçlunun bu taşınmazlar yönünden malik sıfatı ve dolayısıyla aktif husumet ehliyeti bulunmadığı halde bu ipotek yönüyle başlatılan takibin şikayetçi borçlu yönünden iptaline karar verilmesi de doğru görülmemiş olup kararın bozulması gerekmiştir.

(M)

Dr. ...'in Karşı Oy Yazısı:

Şikayetçi ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takipte ipotekle yükümlü olarak taşınmazın 1/20 hissesini satın alan kişi olup, alacaklı asıl borçlu ile birlikte hakkında takip başlatmıştır.

Takibe dayanak ipotekli taşınmaz üzerinde asıl borçlu ile 26.03.2014 tarihli sözleşmeden kaynaklanan alacak 4.923.511,92 TL bedelle 26.03.2024 tarihli kesin borç ipoteği tesis edildiği, yine aynı taşınmaz üzerine 26.03.2014 tarihli 4.000.000,00 TL bedelle üst sınır ipoteği tesis edildiği, ipoteklerden kaynaklanan alacağın tahsili için borçlu ve şikayetçi ipotek verene icra emri gönderildiği görülmektedir.

İİK 150/1 maddesindeki şartlar içerisinde takip konusu limit ipoteği olsa da icra emri gönderilebilmektedir. Ancak somut olayda takip alacaklısı banka olduğundan limit ipoteğine bağlı alacak yönünden icra emri gönderilmesi koşulları gerçekleşmediği için icra emrinin kesin borç ipoteğine konu alacak kısmındadır.

Limit ipoteğine konu alacak kısım için iptal kararı verilmesi ve şikayet yönünden 4.000.000,00 TL ile limit ipoteği ile ilgili takibin iptali kararı isabetli olup onanması gerekirken karz ipoteğine dayalı alacak kısmını da kapsayacak şekilde icra emrinin iptali şeklindeki çoğunluk görüşüne katılamıyorum.

Alacaklı karz ipoteği yönünden takibe devam edip taşınmazın ihalesi sonucu elde edilen ihale bedeli ile ilgili sıra cetvelinde karz ipoteğe konu takip alacağını ve aynı zamanda limit ipoteğine konu alacağını rüçhanlı olarak alma hakkı olduğundan icra emrinin karz ipoteğini de kapsayacak şekilde iptalinin icra hukuku ilkelerine uymadığı düşüncesindeyim. 20.12.2023