Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2024/2475 K.2024/7496

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacı borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı tarafından borçlu hakkında başlatılan ilamlı icra takibinin kesinleşmesinden sonra borçlunun icra mahkemesine yaptığı başvuruda; çiftçi olduğunu ve haczedilen taşınmazdan elde ettiği gelirle geçimini sağladığını ileri sürerek, tapunun 78 parselinde kayıtlı taşınmazda bulunan 1/3 hissesine konulan haczin kaldırılmasını ve yeniden kıymet takdiri yapılmasını talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince, şikayetçinin asıl uğraşının çiftçilik olmayıp fırıncılıktan elde ettiği gelirin daha yüksek olduğu gerekçesiyle şikayetin reddine karar verildiği, kararın borçlu tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine hükmedildiği, kararın şikayetçi borçlu tarafından temyiz edildiği görülmüştür.

İİK'nın 82/1. maddesinin 4. bendi gereğince; borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi ve çift hayvanları ve nakil vasıtaları ve diğer eklenti ve ziraat aletleri haczedilemez. Borçlunun bu maddeden yararlanabilmesi için asıl uğraşının çiftçilik olması gerekir. Yani geçimini çiftçilik ile temin etmelidir.

Bunun için borçlunun bizzat kendisinin ziraat yapması zorunlu olmayıp tarım arazisini ortakçıya (yarıcıya) vermek suretiyle işletmesi halinde de bu madde uyarınca haczedilmezlik şikâyetinde bulunabilir. Asıl işi çiftçilik olan borçlunun yan gelir elde etmek amacıyla yan işler yapması çiftçilik sıfatını ortadan kaldırmadığı gibi örneğin çiftçi olan borçlunun, emekli maaşı alması da çiftçilik vasfını ortadan kaldırmaz.

Böyle bir durumda borçlunun kendisi ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazinin miktarı (haczedilen/haczedilmeyen tüm taşınmazları) keşif ve bilirkişi incelemesi ile belirlenmeli ve borçlunun elde ettiği ek gelirler de dikkate alınarak hesaplama yapılmalıdır.

Somut uyuşmazlıkta; şikayete konu taşınmazın tarla vasfında olduğu, Çarşamba İlçe Emniyet Müdürlüğünce yaptırılan araştırma sonucu düzenlenen 11.10.2021 tarihli sosyal ve ekonomik durum tespit tutanağında, borçlunun gündelik işler yaptığının, aylık sabit bir gelirinin bulunmadığının ve aktif olarak çiftçilik faaliyetlerini devam ettirdiğinin belirlendiği, yine aynı birim tarafından yaptırılan araştırma neticesinde hazırlanan 24.8.2023 tarihli tutanakta da, borçlunun ekmek fırınında çalıştığı, burada iş oldukça ve günlük 400/500 TL karşılığında pişirici olarak çalışıp sabit olmadığı, ihtiyaç dahilinde gidip geldiğinin tespit edildiği görülmüştür.

Yukarıda da işaret edildiği üzere Dairemizin yerleşik içtihatları. İİK’nın 82/1-4. maddesine dayalı haczedilmezlik şikayetlerinde borçlunun uğraşının çiftçilik olup olmadığının belirlenmesinde aslolanın fiili durum olduğu, borçlunun başkaca işlerde çalışmasının ya da şikayete konu tarlasını ortakçıya vermek suretiyle işletmesinin ise şikayete engel olmadığı yönündedir.

Buna göre İlk Derece Mahkemesince; dosyada mübrez kolluk araştırma tutanakları ile de sabit olduğu üzere borçlunun fiilen çiftçilikle uğraştığının kabulü ile yukarıda belirtilen ilkeler ışığında gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra, borçlunun ve ailesinin geçimini sağlaması için yeterli arazi miktarı ve arazi üzerinde yetiştirilebilen ürün de dikkate alınarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde şikayetin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.