Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2025/3606 K.2025/5530

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi/3. kişi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5311 Sayılı Kanun ile değişik İİK'nin 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 Sayılı HMK'nin 370. maddeleri uyarınca ONANMASINA, alınması gereken 615,40 TL temyiz harcından, evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz edenden tahsiline, 23.09.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

Üye ...'ın Karşı Oy Yazısı: İİK'nın 80. maddesi; "İcra memuru haczi kendi yapabileceği gibi yardımcı veya katiplerinden birinede yaptırabilir. Borçlu haciz sırasında malın bulunduğu yerde bulunmaz ve hemen bulundurulması mümkün olmazsa haciz, gıyabında yapılır. Talep vukuunda borçlu kilitli yerleri ve dolapları açmağa vesair eşyayı göstermeğe mecburdur. Bu yerler icabında zorla açtırılır. (Değişik: 18/2/1965-538/45 md.) Haczi yapan memur, borçlunun üzerinde para, kıymetli evrak, altın veya gümüş veya diğer kıymetli şeyleri sakladığını anlar ve borçlu bunları vermekten kaçınırsa, borçlunun şahsına karşı kuvvet istimal edilebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Somut olayda. Bakırköy 9. İcra Müdürlüğünün 2023/151 Esas sayılı dosyası, İstanbul Anadolu 23. İcra Müdürlüğünün 2023/241 Talimat sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde.

Bakırköy 9. İcra Müdürlüğünün 2023/151 Esas sayılı dosyasında alacaklı tarafından borçlu İpek Mekatronik Sanayi Ticaret Limited Şirketi hakkında icra takibi başlatıldığı, takibin kesinleşmesi üzerine alacaklı vekilinin talebiyle İstanbul Anadolu 23. İcra Müdürlüğünün 2023/241 Talimat sayılı dosyasında Küçükbakkalköy Mahallesi Rüya Sokak No:11 Ataşehir/İSTANBUL adresinde 27.09.2023 tarihinde haciz işlemi yapıldığı, yapılan haciz işlemi sırasında alacaklı vekilinin evrak araştırması talebinde bulunduğu,

talebin icra müdürlüğünce kabul edilmesi üzerine "...Bilgisayar arama butonuna borçlu firma isminin arattırılmasına..." şeklinde arama yapılmasına karar verildiği, 3. kişi tarafından şikayette bulunulduğu, İlk Derece Mahkemesince; "...İİK'nın 80. Maddesinde "İcra memuru haczi kendi yapabileceği gibi yardımcı veya katiplerinden birinede yaptırabilir. Borçlu haciz sırasında malın bulunduğu yerde bulunmaz ve hemen bulundurulması mümkün olmazsa haciz, gıyabında yapılır.

Talep vukuunda borçlu kilitli yerleri ve dolapları açmağa vesair eşyayı göstermeğe mecburdur. Bu yerler icabında zorla açtırılır. Haczi yapan memur, borçlunun üzerinde para, kıymetli evrak, altın veya gümüş veya diğer kıymetli şeyleri sakladığını anlar ve borçlu bunları vermekten kaçınırsa, borçlunun şahsına karşı kuvvet istimal edilebilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Somut olayda, haczin ödeme emrinin tebliğ edildiği adreste yapılmadığı, haciz sırasında borçlunun hazır olmadığı ve 3. Kişi tarafından istihkak iddiasında bulunulduğu, böylece İİK'nın 80. Maddesindeki yasal şartların oluşmadığı anlaşıldığından; şikayetin kabulü ile 27.09.2023 tarihli hacizdeki evrak araştırmasına yönelik işlemin iptaline..." şeklinde karar verildiği, kararın alacaklı tarafından istinaf üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; "...Somut olayda, icra müdürünün gösterilen adreste haciz işlemini gerçekleştirdiği ve talep üzerine evrak araştırması yaptığı görülmektedir.

İİK’nin 80. maddesi borçluyu hedef almakta olup, yapılan işlemler borçlu hakkında gerçekleştirilmiştir. Eğer 3. kişi haciz yapılan yerin borçluya ait olmadığı iddiasında ise icra müdürü tarafından beyanları zapta geçirilerek, İİK'nin 96. ve bunu izleyen maddelerdeki prosedürün uygulanması gerekmektedir. İcra müdürünce İİK’nin 96. ve 99. maddelerine göre işlem yapılıp yapılmayacağı hususu ancak evrak araştırması sonucunda netleşmektedir.

Gerek İİK’nin 96. ve 99. maddeleri şikayeti ve gerekse istihkak iddiası ayrı dava konusu olduğundan hali hazırda borçluya ait olduğu iddia edilen yerde evrak araştırması yapılması usul ve yasaya aykırı değildir(Yargıtay 12 HD 23/12/2020 2020/4210 esas 2020/11240 karar).

O halde, İlk Derece Mahkemesince, şikayet reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile şikayetin kabulüne dair karar verilmesi isabetsizdir..." şeklinde karar verildiği, bu kararın şikayetçi/3. kişi tarafından temyiz edildiği görülmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün haciz mahallinde evrak araştırmasına ilişkin 29.03.2016 tarihli görüş bildirim yazısında; alacaklı tarafından borçluya ait menkullerin haczi talep edildiğinde icra memurunun haciz işlemi yapılması talep edilen adreste borçlunun borca yeter miktarda mallarının haczini gerçekleştirmek, haczedilen mala ilişkin olarak alacaklı, borçlu ve üçüncü şahıslar tarafından ileri sürülen istihkak iddiasını tutanağa geçirmek ve bu işlemlerin ifası sırasında alacaklı ve borçlunun menfaatlerini gözetmekle görevli olduğu,

icra memuruna bu görevini ifa edebilmesi için İİK'nın 80. maddesinde yer alan yetkilerin tanındığı, aynı madde de kötü niyetli borçluların haciz sırasında haczi kabil mallarını gizlemeleri veya kaçırmaları ihtimaline binaen icra memurunun kapalı dolapları ve kilitli yerleri zorla açtırma yetkisi bulunduğu,

gelinen adresin veya haczi talep edilen malın borçluya ait olduğu konusunda tereddüt yoksa veya mahalde bu hususlarda beyan verebilecek kimseler bulunup, beyanları haciz tutanağına geçirilmişse mahaldeki haczi kabil malların tespitine yönelik araştırma dışında söz konusu yetkiye dayanılarak evrak ve belge araştırması yapılamayacağı, İİK'nın 80. maddesinde icra memuruna tanınan yetkinin haciz sırasında ileri sürülen istihkak iddiasının ispatına yarayacak belge ve evrak araştırmasını kapsamadığı,

ancak adresin kapalı olması nedeniyle çilingir marifetiyle adrese girilerek haciz işlemi yapılması halinde veya haciz mahallinde adresin borçluya ait olup olmadığı hususunda beyan verebilecek kimsenin bulunmadığı durumlarda gelinen adresin ve haczi talep edilen malların borçluya ait olup olmadığının tespiti amacıyla icra memuru tarafından mahalde evrak araştırması yapılabileceği belirtildiği, icra memurunun, alacaklının haciz talebini yerine getirmek zorunda olduğu, adreste 3. kişi bulunsa dahi icra memurunun haciz yapmama konusunda takdir yetkisinin bulunmadığı, haciz mahallinde 3. kişi şirket adına beyanda bulunacak kimselerin bulunduğu,

3. kişinin muvafakatı dışında evrak araştırması/bilgisayarda evrak araştırması yapılması halinde Adalet Bakanlığının konuya ilişkin görüş bildirim yazısı da dikkate alındığında bu işlemin usulsüz olacağı, kanunen haczi kabil mal aramak ve bulmaya ilişkin maddenin evrak aramayı kapsayacak şekilde genişletilemeyeceği, diğer yandan bilgisayar ortamında araştırma yapma yetkisinin ancak CMK'nın 134. maddesi gereğince mahkeme kararıyla hakimler tarafından verilebileceği,

haciz mahallinde borçluların üst araması da dahil yapılmak suretiyle kanunen hacze kabil malların haciz işleminin icra memurunca yerine getirileceği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesince şikayetin kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya uygundur(Zira Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 17.01.2023 tarih, 2022/7981 Esas-2023/258 Karar sayılı kararı benzer niteliktedir.)

Keza Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 24.04.2019 tarih, 2018/2546 Esas-2019/1228 Karar sayılı ilamında da "...11/09/2017 tarihli hacizde alacaklı vekili borçlu ile istihkak iddia eden 3. şahıs F1 A.Ş arasında muvazaalı devir yapıldığının ispatı ve 3. kişinin istihkak iddiasının reddine yönelik ispat için evrak araştırması yapılması talebinde bulunmaktadır.İİK.'nun 80. ..maddenin.. borçlu ile istihkak iddia 3.şahıs arasındaki muvazaalı devir ve işlemlerin ispatı ve 3. kişinin istihkak iddiasının reddine yönelik ispat için evrak araştırması yapılmasını kapsamayacağı, kanunen haczi kabil mal aramak ve bulmaya ilişkin maddenin evrak aramayı kapsayacak şekilde genişletilemeyeceği anlaşıldığından,..." şeklinde emsal kararlar olduğu görülmüştür.

O halde, yukarıda ayrıntısı aktarılan İlk Derece Mahkemesinin karar gerekçesi,

Dairemizin ilkesel uygulamaları/emsal içtihatları, Bölge Adliye Mahkemelerinin benzer şikayetlerde verdiği emsal kararlar bir arada değerlendirildiğinde; İlk Derece Mahkemesince şikayetin kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya uygundur. Belirtilen nedenlerle; Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesi gerekirken farklı gerekçeyle yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bu nedenle bozulması gerektiğinden, Dairemizin sayın çoğunluğunun onama yönündeki görüşüne katılamıyorum.23.09.2025