Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2025/3755 K.2025/4915

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü: Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Borçlunun icra mahkemesine başvurusunda ihalenin feshini istediği, mahkemenin; fesih nedenlerinin yerinde olmadığı açıklanarak ihale bedelinin muhammen bedelden fazla olduğu gerekçesi ile ihalenin feshi talebinin hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine, para cezası hükmedilmesine yer olmadığına karar verdiği, borçlunun istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, borçlunun temyizi üzerine Dairemizin 17.10.2024 tarih 2024/6555 E., 2024/8732 K. sayılı bozma ilamı ile “Somut olayda, Ankara ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi, 1766 Ada, 19 Parsel, 1 nolu Bağımsız Bölümün muhammen bedelinin 490.000,00 TL, ihale bedelinin ise 841.100,00 TL olduğu, İlk Derece Mahkemesinin borçlu tarafından ileri sürülen fesih nedenlerinin yerinde olmadığına dair değerlendirmesinde isabetsizlik bulunmamakta ise de işin esasına girilmesine rağmen ihalenin feshi isteminin, hukuki yarar yokluğundan usulden reddedilmesi ve şikayetçi aleyhine para cezasına hükmedilmemesi isabetsiz olup..” gerekçeleri ile kararın bozulduğu,

mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yargılamaya devam edildiği ancak bozma ilamına uyulmasına ve esastan inceleme yapılmasına rağmen “İhalenin feshi talebinin hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine, ihale bedeli olan 841.100,00 TL üzerinden %10 (84.110TL) para cezasına hükmedilmesine,” karar verildiği anlaşılmıştır.

Bilindiği üzere; Yargıtay'ın bozma ilamına uyulmasına karar verildiği takdirde, mahkeme artık bu uyma kararı ile bağlıdır. Mahkeme bozma kararına uygun yeni bir karar vermek zorundadır.

Somut olayda, Dairemizin bozmaya ilişkin ilamına uyulmasına karar verildiği ve gerekçe kısmında da buna uygun olarak karar verildiğinin yazılı olmasına rağmen, bozma ilamında da belirtildiği üzere esastan inceleme yapıldığı halde hüküm kısmına önceki gibi hatalı olarak “hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine” yazılması yukarıda açıklanan usul kurallarına aykırı olup, bozma sebebi ise de anılan yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın düzeltilerek onanması gerekmiştir.

Öte yandan; davacı aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re'sen yapılan değerlendirmede;

İİK'nın ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 27. maddesi ile eklenen fıkra ile;

"İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.

Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;

1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,

2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,

3. İşin esasına girerek,

talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder. " hükmü getirilmiştir.

Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.

Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.

Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re'sen değerlendirilir.

Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK'na 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;

"134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir." hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi borçlu aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;

Somut uyuşmazlıkta, şikayetçi borçlu aleyhine ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun'la değişik İİK'nın 134/5-3 maddesi gereğince fesih iddialarının ağırlığı ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda, Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin %10 olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, mahkeme kararının para cezası yönünden de düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.