Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2025/4420 K.2025/5398

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacı/borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, ihalenin feshini talep edenlerden şikayetçi ............... Emlak Danışmanlığı Tic. Ltd. Şirketinin ipotek borçlusu olmakla birlikte ihalesi yapılan taşınmazın maliki olmayıp, İİK. nun 134/2. maddesinde yazılı istisnai kişiler dışında kaldığı, bu nedenle ihalenin feshini talep edebilmesi için İİK. nun 7343 sayılı Kanunun 27. maddesi ile değişik 134. maddesi uyarınca ödenmesi gereken nispi harç ve teminat yatırması gerektiği,

Bu hususun Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesinin 2024/1503 Esas, 2024/1669 Karar sayılı 27/11/2024 tarihli kaldırma kararında belirtildiği,

İlk Derece Mahkemesince bu karar üzerine borçlu ...'nin İİK’nın 134/2. maddesinde belirtilen istisnai kişiler dışında kaldığı dikkate alınarak İİK’nın 134/3. maddesi gereğince şikayetçi ... yönünden nispi harç ve teminat şartlarının değerlendirilmesi gerektiği belirtildiğinden, borçlu ... vekiline 102.465,00 TL harcı ikmal etmek üzere 19.12.2024 tarihli tensip tutanağı ile,

" 2-İİK madde 134/3 gereği ihalenin feshi talebinde bulunan kişi, satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgili ve sınırlı ayni hak sahibi olmadığından ihale bedeli olan 3.000.000,00 TL üzerinden hesaplanan ve peşin yatırılması zorunlu 204.930,00 TL harcın yarısı olan 102.465,00 TL harcı ikmal etmesi için şikayet eden ... vekiline gelecek celseye kadar kesin süre verilmesine, iş bu kesin süre içerisinde mahkememizce belirlenen ve İİK madde 134/3 gereği ikmali zorunlu olan 102.465,00 TL harcın ikmal edilmemesi durumunda şikayetin dava şartı yokluğu sebebiyle reddedileceğinin şikayet eden ... vekiline ihtarına, ihtarat yapılamadığından ihtaratın iş bu tensip zaptının şikayet eden ... vekiline tebliğ ile yapılmış sayılmasına,

Bu nedenle duruşmanın 09/01/2025 günü saat 11:20'e bırakılmasına " şeklinde ara kararı oluşturulduğu, ara kararını içeren tensip tutanağının borçlu ... vekiline usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ancak yapılan usulüne uygun ihtar ve tebliğe rağmen borçlu ................. Emlak Danışmanlığı Ticaret Limited Şirketinin noksan harcı tamamlamadığı, bunun üzerine mahkemece;

"...verilen kesin süre içerisinde ve daha sonra eksik nispi harcı tamamlamadığı", diğer davacının davasının ise ispatlanamadığı gerekçesi ile;

1-a) Davacı ... yönünden ihalenin feshi talebinin esastan REDDİNE,

b) Davacı ... yönünden ihalenin feshi talebinin dava şartı yokluğu sebebiyle REDDİNE,

2-İİK'nun 134/2. maddesi uyarınca davacıların ..............Satış İcra Müdürlüğünün 2023/7 Talimat sayılı dosyası üzerinden yürütülen icra takibi sırasında 04/07/2024 tarihinde yapılan ihale ile ilgili olarak ihalenin feshini talep ettiği taşınmazın ihale bedeli olan 3.000.000,00 Türk lirasının takdiren %5'i (yüzde beşi) tutarında (150.000,00 TL) para cezası ile cezalandırılmalarına," karar verildiği,

Davacıların istinaf başvurularının Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedildiği anlaşılmıştır.

Dosyada öncelikli sorun " İİK'nın 7343 sayılı Kanun ile değ. 134. maddesindeki istisna taraflar dışında yatırılması gereken nispi harç ve teminatın niteliği ve buna bağlı olarak HMK'nın 114. maddesinde belirtilen dava şartı olup, olmadığı ve nispi harç ile teminatın tamamlatılma usulüdür."

İcra takibi sırasında, 2004 sayılı İ.İ.K. na göre yapılan ihalenin feshine ilişkin hususlar Kanunun 134 vd. maddelerinde düzenlenmiştir.

İhalenin feshi davaları daha önce başvuranın kim olduğuna bakılmaksızın maktu harca tabi iken 2004 sayılı İ.İ.K.'nın 134. maddesinde değişiklik yapan ve 30.11.2021 tarihinde yürürlüğe giren 7343 sayılı kanunun 27/4. maddesi ile ihalenin feshi davasını “ Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerin" açması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi kılınmıştır.

Ayrıca ihalenin feshi talebinde 7343 sayılı kanunun 27/5. maddesi ile davayı “ Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler" teminat yatırmakla yükümlü kılınmıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden şikayetçinin tapuda ilgili olmayıp, İİK'nın değ. 134. maddesindeki satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerden olduğu ve davanın nispi harca ve teminata tabi bulunduğu anlaşılmıştır.

Yargı harçları, 492 sayılı Harçlar Kanunda düzenlenmiş olup, dava açarken harçtan muaf olanlar dışındaki davacının harç yatırması zorunluluğu, HMK. nın 114. maddesinde belirtilen dava şartlarından değildir.

Dava harçları özel kanun ile düzenlenmiştir.

492 sayılı Kanunun " Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi " başlıklı 30. maddesi " Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu ( HMK. md.150 ) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.

" hükmünü içermektedir.

HMK. ya göre bir şartın tamamlatılması, Mahkeme tarafından ilgilisine usulüne uygun şekilde süre verilmesi halinde mümkündür.

Verilecek süre yasal düzenlemeye uygun değil ise hukuki sonuç doğurmaz.

İİK.'nın 7343 sayılı kanunun 27. maddesi ile değişik 134. maddesi bu yasal düzenlemelere göre değerlendirildiğinde;

İhalenin feshi talebinin 30.11.2021 tarihinden sonra, kanunda belirtilen istisnai taraflar dışında kalan gerçek yada tüzel kişiler tarafından yapılması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi olduğu ve nispi harcın yarısının peşin yatırılacağı tartışmasızdır.

Aynı şekilde ihale bedelinin %5'i oranında teminat yatırılması da şarttır.

Yukarıda da açıklandığı üzere dava açılırken alınması gereken harç, dava harcı olup, Harçlar Kanuna göre dava açılırken alınır.

Noksan yatırılmış ise Harçlar Kanunu' nun 30. maddesinde belirtilen usul ile tamamlatılır. Harç tamamlanmaz ise yaptırımı da yine aynı maddede düzenlenmiştir.

%5 teminat ise yine harç gibi dava açılırken yatırılmalıdır.

Teminat, HMK'nın 114/2. maddesi kapsamında dava şartıdır. Dava açılırken yatırılmayan teminatın tamamlanması için (harcı tamamlanmayan davaya devam edilemeyeceğinden) öncelikle harç tamamlatılmalı, sonra teminatın yatırılması için davacıya HMK. nın 115. maddesinde belirtilen dava şartlarının tamamlatılmasına ilişkin usule göre süre verilmelidir.

Harcın yatırılmamasının yaptırımı, " ...davanın açılmamış sayılması," harç yatırılmakla birlikte teminatın yatırılmamasının yaptırımı ise "...davanın dava şartı noksanlığından usulden reddidir."

Açılmamış sayılma ve usulden ret kararlarının hukuki sonuçlarının farklı olduğu izahtan varestedir.

Mahkemenin ve Bölge Adliye Mahkemesinin şikayetçinin İİK'nın 134. maddesinde belirtilen ilgililerden olmayıp, ihalenin feshi davasının görülebilmesi açısından nispi harç ve teminat yatırmak zorunda olan, başka bir deyişle kanunda belirtilen istisnai kişiler dışında kaldığına ilişkin tespit ve gerekçeleri yerindedir.

Her ne kadar şikayetçi nispi harç ve akabinde teminatı yatırmamış ise de, İlk Derece Mahkemesinin harç yatırılmasına ilişkin tensipteki "...

2-İİK madde 134/3 gereği ihalenin feshi talebinde bulunan kişi, satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgili ve sınırlı ayni hak sahibi olmadığından ihale bedeli olan 3.000.000,00 TL üzerinden hesaplanan ve peşin yatırılması zorunlu 204.930,00 TL harcın yarısı olan 102.465,00 TL harcı ikmal etmesi için şikayet eden ... vekiline gelecek celseye kadar kesin süre verilmesine,

iş bu kesin süre içerisinde mahkememizce belirlenen ve İİK madde 134/3 gereği ikmali zorunlu olan 102.465,00 TL harcın ikmal edilmemesi durumunda şikayetin dava şartı yokluğu sebebiyle reddedileceğinin şikayet eden ... vekiline ihtarına, ihtarat yapılamadığından ihtaratın iş bu tensip zaptının şikayet eden ... vekiline tebliğ ile yapılmış sayılmasına, " şeklindeki ara kararı 492 sayılı Harçlar Kanunun 30. maddesine uygun değildir.

Harcın yatırılmamasının yaptırımı dava şartı noksanlığından ret olmayıp, işlemden kaldırmadır.

Yukarıda da belirtildiği üzere yasaya uygun olmayan ara kararı hukuki sonuç doğurmaz.

Mahkemece nispi harç ve teminat yatırması gereken davacı/şikayetçi ... vekiline Harçlar Kanununun 30. maddesine uygun şekilde "...Şikayetçiye ihale bedeli üzerinden alınan bakiye 167.179,60 TL. peşin nispi harcı yatırması için gelecek celseye kadar kesin süre verilmesine, aksi taktirde davanın işlemden kaldırılacağının ihtarına ( ihtar edildi) " şeklinde oluşturulacak ara kararı ile süre verilmesi ve akabinde Harçlar Kanunu' nun 30. maddesindeki düzenlemeye uygun olarak karar verilmesi gerekirken nispi harç yatırılmamasını HMK.'nın 114. maddesinde düzenlenen dava şartı olarak niteleyerek sonuca gidilmesi ve hususun Bölge Adliye Mahkemesince de benimsenmesi hatalı olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

Mahkemece yapılacak iş öncelikle davacıya nispi peşin harcı tamamlaması için Harçlar Kanununun 30. maddesi uyarınca işlem yapmak ve harç yatırılırsa akabinde teminatı yatırtıp, sonuca gitmektir.