Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2025/6541 K.2025/7995

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacı-borçlu muris ...mirasçıları tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte, borçluların İcra Mahkemesine başvurusunda, senet altındaki imzanın keşideciye aval veren borçlu murisleri ...'a ait olmadığını ileri sürerek takibin iptalini istediği, İlk Derece Mahkemesince itirazın kabulü ile borçlu ...yönünden takibin durdurulmasına, alacaklı aleyhine icra inkar tazminatı ile para cezasına karar verildiği, alacaklının istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesince kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak istemin kabulü ile davacıların murisi ...yönünden ödeme emrinin iptaline, karar verildiği anlaşılmaktadır.

Türk Medeni Kanun'un 50. maddesine göre. "Medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, davada taraf ehliyetine de sahiptir." şeklindedir. Bu hüküm icra takipleri için de kıyasen uygulanmakta olup, taraf ehliyeti icra takibinde kendini takip alacaklısı veya takip borçlusu olabilme ehliyeti olarak göstermektedir.

HMK'nın 115. maddesine göre taraf ehliyeti dava (takip) şartı olduğundan taraflar takip şartı noksanlığını takibin her aşamasında süreye tâbi olmadan icra mahkemesinde şikayet yolu ile ileri sürebilirler. Bu husus yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden araştırılır. Takip şartı olan taraf ehliyetinin yokluğunun hukuki sonucu takibin iptal edilmesidir.

Ancak, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124/3. maddesi uyarınca maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebinin kabulü için, karşı tarafın rızası aranmaz. Aynı maddenin 4. fıkrasında da “Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir....” hükmü yer almaktadır.

Anılan hükmün icra takiplerinde de uygulanması gerekir.

04.05.1978 tarih ve 4/5 sayılı İBK’na göre ölü kişi hakkında takip yapılamaz. Bu durum kamu düzenine aykırılık olup İİK'nın 16/2. maddesine göre süresiz şikayete tabidir. Öte yandan alacaklı tarafından ölü kişinin mirasçısı yerine ölü kişi hakkında takip yapılması, maddi hataya ve kabul edilebilir bir yanılgıya dayanması halinde ve dürüstlük kuralına da aykırı değil ise, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda alacaklının taraf değişikliği yapmak sureti ile bu yanlışlığın düzeltilmesi mümkündür. Bu durumda, alacaklı vekili tarafından, takip talebi düzenlenerek, takibin usulünce mirasçılara yöneltilmesinin istenmesi gerekmektedir. Ancak mirasçılara karşı takip yapılabilmesi için İİK'nın 53. maddesinde yazılı sürelerin dolmasının beklenmesi gerekir.

İİK'nın 53. maddesine göre terekenin borçlarından dolayı ölüm günü ile beraber üç gün içinde takip geri bırakılır. Mirasçı, mirası kabul veya reddetmemişse bu hususta Kanunu Medenide muayyen müddetler geçinceye kadar takip geri kalır. TMK'nın 606/1. maddesine göre ise, mirası ret süresi üç aydır. Buna göre murisin ölümü üzerine üç gün ve devamında üç ay süre ile mirasçıları hakkında takip yapılamaz.

Somut olayda; alacaklı tarafından takip dayanağı bononun keşideciye aval vereni olan ve 10.01.2023 tarihinde ölen ...hakkında 13.01.2023 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatıldığı, muris ...hakkında 10 örnek ödeme emri düzenlendiği, alacaklının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 124. maddesine uygun olarak "kabul edilebilir bir yanılgıya dayalı" mirasçıları ek takip talebi ile takibe dahil etme talebi bulunmadığı, mirasçılara ödeme emri tebliğ edilmediği anlaşılmaktadır. Buna göre, alacaklı tarafından İİK'nın 53. maddesi ile TMK'nın 606. maddesi gereğince 3 gün ve 3 aylık süreler beklenmeksizin ölü kişi hakkında takip başlatılmıştır.

O halde, Bölge Adliye Mahkemesince, HMK'nın 115. maddesi gereğince kamu düzenine aykırılık teşkil eden bu husus re'sen dikkate alınarak takibin taraf ehliyeti yokluğundan iptaline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.