Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2025/779 K.2025/3258

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklının icra mahkemesine başvurusunda. 910.... numaralı “....” gemisinin 11 Mart 2022 tarihinde İskenderun’da demirde iken rüzgarda sürüklenip karaya oturduğunu, akabinde geminin .... Kulüp sigorta poliçesini askıda bulunduran alacaklının olaya ilişkin araştırmalar yürüttüğünü ve geminin Tekne ve Makine Sigortası’nın bulunmadığının tespit edildiğini, ....

Sigorta poliçesinin iptal edildiğinin karşı taraf donatanlarına bildirdiğini, müvekkili şirket tarafından 2001 tarihli Gemi Yakıtlarından Kaynaklanan Petrol Kirliliği Zararının Hukuki Sorumluluğu Hakkında Uluslararası Sözleşmesi uyarınca Mavi Kart düzenlendiğinden sigorta poliçesi iptal dahi edilse müvekkilinin 3. kişilere karşı yakıt kirliliğine dair olan sorumluluğunun sürdüğünü, tankların yakıttan arındırılması,

yakıtın karadaki tanklara güvenli bir şekilde nakli gibi işlemler nedeni ile alacaklı tarafından iptal olan poliçe kapsamında 3. kişilere ödenen toplam 215.603 ABD Dolarının borçludan talep etme zaruretinin doğduğunu, söz konusu alacağın TTK’nun 1320/1. maddesinin e bendi uyarınca gemi alacaklısı hakkı verdiğini, ayrıca TTK’nun 1321. maddesi uyarınca alacaklıya kanuni rehin hakkı verdiğini, bu kapsamda taşınır rehninin paraya çevrilmesi yolu ile takip (ör 8) başlatıldığını,

ancak icra müdürlüğünce yukarıda anlatılan olaylar sonucu ortaya çıkan hukuki durum nedeni ile alacaklıya kanuni rehin hakkı tanınmadığı gerekçesi ile borçluya ödeme emrinin gönderilmesi talebinin 02.02.2023 tarihli karar ile reddine karar verildiği, bu kararın iptalinin talep edildiği, İlk Derece Mahkemesince, alacaklının rehin hakkının bulunmadığına yönelik itirazların borçlular tarafından icra dosyasına sunulan borca itiraz dilekçelerinde dayanıldığı,

alacaklı tarafından itirazın kaldırılması veya itirazın iptali kararı getirilmedikçe takibe devam olunamayacağı, alacaklı tarafından İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde itirazı iptali davası ikame edildiği, icra müdürlüğünce alacaklının rehin hakkının bulunup bulunmadığına yönelik inceleme yapılmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, rehin hakkının bulunup bulunmadığı incelemesinin dar yetkili icra hukuk mahkemesince de yapılamayacağı gerekçesi ile şikayetin kabulü ile icra müdürlüğü kararının iptaline, borçlular tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine,

Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği görülmüştür.

TTK’nun 1320/1. maddesinin e bendinde “Gemide taşınan eşya, konteynerler ve yolcuların eşyalarına gelecek olan zıya veya hasar dışında, geminin işletilmesinin sebep olduğu maddi zıya veya hasardan ... ve haksız fiile dayanan alacaklar.” hükmü yer almaktadır. Bu düzenleme dikkate alındığında zararın bir haksız fiil sonucu ortaya çıkması gerekmektedir.(Prof. Dr....., Ticareti Hukuku, İstanbul 2025, s. 410; Prof. Dr. ...., Deniz Ticaret Hukuku Ders Kitabı, Ankara 2021, s. 215)

Somut olayda, alacaklının dilekçesinde anlattığı olaylar ve ekli belgeler dikkate alındığında, alacaklı tarafından yapılan işlemlerin daha zarar ortaya çıkmadan yapıldığı, ayrıca sigorta poliçesi kapsamında sorumluluğun önlenmesi kapsamında bahsi geçen çalışmaların gerçekletirildiği, ayrıca ortada herhangi bir haksız fiilen de olmadığı görülmektedir. Bu hususlar dikkate alındığında alacaklının gemi alacaklısı hakkının bulunmadığı, yani herhangi bir kanuni rehin hakkının doğmadığı, alacaklı tarafından yapılan masrafların Mavi Kart kapsamında talep edilebileceği anlaşılmıştır.

Öte yandan her ne kadar icra müdürünün alacağın varlığına ilişkin araştırma yapma yetkisi bulunmasa da rehnin ve rehin hakkının varlığını inceleme yetkisi bulunmaktadır.

O halde, İlk Derece Mahkemesince, yukarıda yazılı gerekçe ile şikayetin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.