Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2025/9385 K.2026/199

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacı/borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı borçlu tarafından 16.01.2025 tarihli dilekçe ile İslahiye İcra Hukuk Mahkemesinin 01.12.2023 tarih, 2023/11 Esas ve 2023/35 Karar sayılı ihalenin feshi isteminin reddi kararına karşı yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulduğu,

İlk Derece Mahkemesince; yargılamasının yenilenmesi-iadesi sebeplerinin HMK'nun 375. maddesinde belirtilen ve bulunması gereken sebeplerden olmadığı gerekçesi ile davanın yargılamanın iadesi şartları oluşmadığından reddine karar verildiği,

Bu karara karşı davacı tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulduğu, Bölge Adliye Mahkemesince; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, bu karara karşı davacı tarafından temyiz yoluna başvurulduğu anlaşılmaktadır.

Re'sen yapılan incelemede; HMK'nın 374. maddesine göre yargılamanın iadesi, kesin olarak verilen veya kesinleşmiş olan hükümlere karşı istenebilir. HMK'nın 375. maddesine göre yargılamanın iadesi istenebilecek kararlar, aynı Kanunun 303. maddesi anlamında kesin hüküm niteliği taşıyanlardır. İcra mahkemesince verilen kararlar (istihkak davalarında verilen kararlar ile ihalenin feshi isteminin reddi kararları hariç), kural olarak maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğinden, bu kararlara karşı yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulamaz.

Somut uyuşmazlıkta ihalenin feshi isteminin reddi kararına karşı yargılamanın iadesi talebinde bulunulabilirse de bu talep niteliği itibari ile bir davadır. Dava dilekçesinde aranan koşulların bu dilekçede de bulunması ve mahkemece de yeni bir dava gibi yeni esas numarası verilmesi, taraf teşkilinin sağlanması, harcının yatırılması gerekmektedir.

Dava açılırken alınması gereken harç, dava harcı olup, Harçlar Kanuna göre tahsil edilir. Harçlar Kanununun 10.maddesi "İadei muhakemenin kabulü üzerine cereyan edecek davalar, yeni davalar gibi harca tabidir. " hükmünü içermektedir.

Kanunun "Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi" başlıklı 30. maddesi "Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu ( HMK. md.150 ) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.

" hükmünü içermektedir. Aynı kanunun 32.maddesi de "Yargı işlemlerinden alınacak harclar ödenmedikçe mütaakıp işlemler yapılmaz." hükmünü içermektedir. Görüldüğü üzere yargılamanın iadesi talebinin yeni bir dava gibi harca tabi olduğu, harç yatırılmamış ya da noksan yatırılmış ise Harçlar Kanunu' nun 30. maddesinde belirtilen usul ile tamamlatılacağı, harç tamamlanmaz ise yaptırımı kanunda düzenlenmiştir.

Harca tabi bir davanın yürütülmesi kanunda belirtilen harcın yatırılmasına bağlı olup, harç yatırılmadıkça müteakip işlemler yapılamaz.

HMK'ya göre bir şartın tamamlatılması, mahkeme tarafından ilgilisine usulüne uygun şekilde süre verilmesi halinde mümkündür. Süre verilmez ya da verilen süre yasal düzenlemeye uygun değil ise hukuki sonuç doğurmaz.

Bu düzenlemelerin sonucu olarak harcı yatırılmayan/tamamlanmayan davaya devam edilemeyeceğinden, harç yatırılmadan/tamamlanmadan hiç bir usulü işlem yapılamayacaktır.

Somut olayda dava niteliğindeki iade-i muhakeme talebi, gerekli harçları yatırılmaksızın reddedilmiştir. Oysa davacının yargılamanın iadesi talebine ilişkin mahkemece Harçlar Kanunu' nun 30. maddesine göre işlem yaparak harçları yatırması için davacıya bir sonraki celseye kadar süre vermesi, süre sonunda ilgilisince gereğinin yerine getirip getirmemesine göre karar vermesi gerekirken davanın yargılamanın iadesi şartları oluşmadığından reddine karar verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Öte yandan, davacı vekili tarafından duruşma tarihinden önce 21.04.2025 tarihinde duruşmanın ileri bir tarihe ertelenmesine ilişkin mazeret dilekçesi verildiği, Mahkemece davacı vekilinin mazeretinin kabulüne karar verilmesine rağmen yeni bir duruşma günü tayin ederek, vekile duruşma gününün tebliğ edilmesine karar verilmesi gerekirken, yokluğunda karar verilerek hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilmesi de hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.