Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2006/10754 K.2006/15859

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıdan satın aldığı sunta karşılığı, ihdas nedeni olarak "malen" kaydı taşıyan bonolar verdiğini, davalının satışa konu suntaları teslim etmediği halde bonoları icra takibine koyduğunu belirterek, bonlardan dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı, "malen" kaydını içeren senetler karşılığı malın teslim edilmediğini ispat yükünün davacıda olduğunu, malların teslim edildiğini savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, kambiyo senetlerinde mücerretlik (soyutluk) ilkesinin asıl olup zorunlu şekil şartlarının yanında seçimlik şartlarda konulabileceği, dava konusu senetlerde de yazılı malen kaydının olması durumunda senet lehdarının artık soyutluk ilkesine, dayanamıyacağı, malı teslim ettiğini kanıtlaması gerekeceğini, davalı alacaklının malı teslim ettiğine dair senetten başka delil ibraz edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında, sunta satışına dair sözleşme yapıldığı, davacı alıcının satış bedeline karşılık "bedeli malen ahzolunmuştur" kaydını içeren dava konusu senetleri verdiği dosya içeriğinden anlaşıldığı gibi bu husus tarafların ve mahkemeninde kabulündedir. Uyuşmazlık satışa konu suntaların alıcıya teslim edilip edilmediği konusundadır. Davacı suntaların teslim edilmediğini iddia etmekte, davalı ise suntaların teslim edildiğini savunmaktadır. Yukarıda belirtildiği üzere mahkemece suntaların teslim edildiğini ispat yükü davalı satıcıda olduğu, davalının suntaları teslim ettiğine dair senetlerde başka delil ibraz edemeği gerekçesiyle davanın kabulüne karar vermiştir.

Dava konusu bonoların, TTK 688 maddesinde sayılan zorunlu unsurları taşıdığı gibi, bono niteliğini etkilemeyen ancak taraflar arasındaki hukuki ilişki yönünden önem taşıyan ihdas nedeni olarak "bedeli malen ahzolunmuştur" kaydını içerdiği anlaşılmıştır. Kural olarak kambiyo senedi düzenlenmesiyle müccerret bir borç ilişkisi doğar, bundan sonra senet borçlusu bu senet nedeniyle borçlu olmadığını yasal delillerle kanıtlamak zorundadır.

Senette yukarıda belirtildiği üzere "bedeli malen ahzolunmuştur." şeklinde ki kayıt, bonoyu düzenleyen borçlunun, lehdardan karşı edimi yani satışa konu malları teslim aldığını gösterir. Malları almadığını iddia eden davacı bu iddiasını MK 6 ve HUMK (290) md. gereği yasal delillerle kanıtlaması gerekir. Davacı, ibraz ettiği delillerle bu iddiasını kanıtlayamamıştır. Ne var ki davacı dava dilekçesinde her türlü yasal delil demek suretiyle yemin deliline de dayanmıştır.

Mahkemece, davacı tarafa, davalıya yemin teklif etmek hakkı olduğu hatırlatılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken ispat yükü ters çevrilerek, davalının malın teslim edildiğini kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulü asul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.