Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2006/4983 K.2006/7925

Taraflar arasındaki tazminat, uyarlama davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıdan 17.11.2000 başlangıç tarihli 2 yıl süreli kira sözleşmesi ile iki adet oto kiraladığını, 2480 dolar olan aylık kiranın 2001 şubat krizindeki doların fahiş artışı nedeni ile çekilmez hâl aldığını, bu nedenle aylık kiranın 1185 dolar olarak uyarlanmasına, 2001 yılı mart ayından itibaren kur farkından kaynaklanan ödemeler toplamı 9.473 YTL.nın yasal faizi ile ödetilmesini istemiş, birleşen dava ile de dava tarihinden itibaren fazla ödenen 13.300 doların faizi ile ödetilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece, asıl dava açısından dava tarihinden itibaren aylık kiranın 1530 dolar olarak uyarlanmasına, diğer isteğin reddinde, birleşen davanın da kabulü ile, 13.300 doların davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davacı ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına gore, davacının tüm temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Taraflar arasında düzenlenmiş bulunan kira sözleşmesi 17.11.2000 başlangıç tarihli ve iki yıl sürelidir. Davacı kiracı kira sözleşmesinin 10 ayını geçirdikten ve anılan sözleşmenin koşullarını aylık 2.480 dolar olarak yerine getirdikten sonra kira dönemi sonuna kadar sözleşmede kararlaştırılan bedel üzerinden tüm kira bedellerini ödedikten sonrada 21.9.2001 asıl dava tarihinden kira dönem sonuna kadar 14 ... fazla ödemeleri olduğunu ileri sürerek fazla ödemelerinin tahsili için birleşen davayı açmıştır.

Ana kural sözleşmeye bağlılık (ahde vefa) olmakla birlikte, önceden öngörülemeyen bir nedenden dolayı sözleşmedeki edimler dengesinin taraflardan biri lehine bozulması ve bu halin diğer taraf için katlanılabilir olmaktan çıkması ve sözleşmenin niteliği

gereği uzun süreli olması hallerinde sözleşmeye hakimin müdahalesi ile uyarlama istenebileceği gerek doktrinde gerekse Dairemiz inançları ile de kabul edilmektedir. Somut olayda, dolar kurundaki artış nedeniyle uyarlama talep edildiği anlaşıl- maktadır. Taraflarca kira bedellerinin dolar bazında belirlen- mesinde güdülen amacın ülkedeki enflasyonist gelişmelerden korunmak olduğu açıktır.

Özellikle ülkemizdeki 1994 yılında yaşanan ekonomik krizden sonra yabancı para kurlarındaki değişkenlik herkesçe bilinir ve öngörülebilir bir hale gelmiştir. Bu nedenle somut olayda uyarlama şartlarından olan “öngörülmezlik” şartı gerçekleşmediği gibi hükme dayanak yapılan bilirkişi raporunda, kur artışları sebebiyle davacıya gelen yükün aylık 950 YTL. olarak belirlenmesi karşısında, bu miktarın davacı için katlanılamaz nitelikte olduğundan da söz etmek mümkün değildir.

Böyle olunca, mahkemece uyarlama şartları gerçekleşmediğinden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu gibi hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3- Kabule göre, davalı aleyhine hükmedilen vekalet ücretine KDV ilavesine karar verilmiştir. Anayasanın 73. maddesi gereğince Vergi, resim harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir kaldırılır” düzenlemesini içermekte olup, öğreti ve uygulamada verginin yasallığı ilkesi olarak adlandırılan bu ilke vergi, resim, harç ve benzeri kamusal erke dayalı bütün yükümlülüklerin yasayla düzenlenmesi zorunluluğunu öngörmektedir.

Vergi yükümlülüğünün konusu, yükümlüsü matrahı ve oranı gibi unsurların yanında vergiden doğan ödev ve usul ilişkilerinin de yasayla düzenlenmesi gereği anılan hükmün zorunlu sonucudur. 4.12.2002 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık asgari ücret tarifesinin 21. maddesi ile bu tarifede yer ... ücretlere 3065 sayılı hükümleri gereği katma değer vergisi ayrıca ilave edilir. düzenlemesi getirilmiş ise de, bu düzenleme verginin yasallığı ilkesine aykırıdır.

Mahkemece, takdir edilen vekalet ücretine KDV eklenmesi de yanlış olup bozmayı gerektirir.