Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2007/10216 K.2007/15091

Taraflar arasındaki menfi tespit, istirdat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı idareden kum çakıl ocağı olarak iki yıl işletilmek üzere kiraladığı sahanın kendisine teslim edilmediğini, bu yüzden sahayı işletemediklerini, kira süresinin başlamadığını, buna rağmen davalı idarenin kira bedeli ve gecikme zammı talebinde bulunduğunu, icra tehdit ve baskısı ile borçları olmadığı halde ödeme yapmak zorunda kaldıklarını bildirip, davalı idareye borçlu olmadıklarını ve 6183 sayılı yasaya göre gecikme zammı da isteyemeyeceğinin tespiti ile muarazanının giderilmesine yapılan ödemelerin davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı, davacının faiz hariç 7.028.340.000 lira kira borcu olduğunu davalının aynı bölgede başka sahalarda işlettiğini, dava konusu kiralamaya ait yeri bildiğini, sözleşmeye göre yer tesliminin şart olmadığını gecikme zammının yanlışlıkla istendiğini, davanın kötü niyetli olarak açıldığını bildirip, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacının yaptığı 8.129.350.000 lira ödemeden, davalının kira ve yasal faiz alacağı 5.419.634.795 liranın düşümü ile fazla ödediği 2.709.715.205 liranın ödeme tarihlerinden itibaren faiziyle tahsiline, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacının noterde düzenlenen 13.8.1998 tarihli sözleşme ile davalı idareden Mustafakemalpaşa, Yalıntaş köyü hudutlarındaki 16.499.79 m2 alanlı dere yatağındaki sahanın iki yıl kum ve çakıl alınmak üzere kiralandığını kira bedelinin 5.060.000.000 lira olduğu hususları taraflar

arasında çekişmesizdir. Dosyaya kiralamaya ilişkin ihale dosyası ile taraflar arasında düzenlenen kira sözleşmesinin tamamı celb edilmemiştir. Ancak dosyada bulunan ve kira sözleşmesinin eki olduğu bildirilen işletme hakkı şartnamesinin 7. maddesinde “ihaleden sonra sözleşmesi yapılan ocağın 7 ... içerisinde yeri teslim edilir.

Bu süre içinde yer teslim alınmadığı takdirde teslim edilmiş sayılır.” Hükmü “... şartlar” başlıklı şartnamenin 3. maddesinde “32.999 m3 kira bedeli ihale tutarı üzerinden peşin olarak tahsil edilecektir.

Ancak, kiracının talep etmesi halinde ve 6183 sayılı amme alacaklarının tahsili usulü hakkında kanunun 10. maddesinde belirtilen teminatlardan birinin teminat gösterilmesi halinde (taşınır mal hariç) yıla tekabül eden kira bedeli ... aylık dönemler halinde peşin olarak tahsil edilecektir. Bu takdirde ikinci yıl kira bedeli Vergi Usul kanununa göre ...

Bakanlığınca her yıl yayımlanan Yeniden değerlendirme oranının, bir önceki yıl kira bedeli çarpımı suretiyle bulunacak miktarın önceki yıl bedeline ilavesi suretiyle belirlenecek bedel üzerinden tahsil edilecektir” hükmü bulunmaktadır. Şayet kira sözleşmesinin bu şartnameler eki ise tarafları bağlar.

Buna göre davacı kiracı şartnamenin 4. maddesi hükmüne göre sözleşmenin imza edilmesinden sonra 7 ... içinde davalı idareye başvurarak kiralanan yerin tutanak ile teslimini isteme hakkına sahip olduğu gibi, talep etmediği takdirde şartname gereği yeri teslim almış kabul edilecektir. Kiralayan davalının, kiralanan yeri davacı talep etmediği takdirde mutlaka tutanakla teslim yükümlülüğü yoktur.

Aksinin kabulü, şartnamedeki hüküm karşısında, kira sözleşme süresinin işlemesinin gecikmesine hatta hiç başlamamasına ve davalı kiralayanın zarar görmesine neden olacağı gibi kötü niyetli kiracılarada pirim vermeye neden olacaktır. Ayrıca ihale ile belirlenen kira bedelinin “...

Şartların” 2. maddesine göre tamamının peşin ödeneceği kiracının talebi halinde belirtilen şartlar gerçekleştiğinde yıllık kiranın ... aylık dönemler halinde peşin ödeneceği, bu takdirde ikinci yıl kirasının ise ... bakanlığınca belirlenen yıllık değerlendirme oranına göre artırılarak ödeneceği anlaşılmaktadır.

Öyle olunca mahkemece yapılacak öncelikle ihale dosyası ve kira sözleşmesinin ... idareden celbedilip, ihale şartnamesi ve sözleşmede yukarıda açıklanan hususlar bulunmakta ise, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren davacı kiracının talep etmediğinde yeri teslim almış sayılması ve ... şartlar 2. maddesindeki, belirtilen hususların gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılarak ödeyeceği toplam kira miktarı ve faiz belirlenmeli, sonucuna uygun karar verilmelidir.

Mahkemece eksik inceleme ile yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup

bozmayı gerektirir.