Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2008/12919 K.2009/5784

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı esas ve karşı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacılar avukatınca duruşmalı davalı avukatınca da duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacılar vekili avukat Mahmut Hakkı Hasgül gelmiş, davalı tarafından gelen olmadığından onun yokluğunda duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı-karşı davalılar, davalı-karşı davacı ile yaptıkları ortaklık sözleşmeleri gereğince üç parça tarlaya önce patates daha sonra da yerfıstığı ekimi yapıldığını,bu sözleşmelerden 06.10.2005 tarihli sözleşmenin 6.maddesi gereğince ürün paylaşımının masraflar çıktıktan sonra ürünün üçe pay edilmesi,7.maddesi gereğince yerfıstığı ürününün değerlendirilmesinin ortaklardan Bahattin tarafından yapılması hususunun düzenlendiğini,

davalı-karşı davacının sergendeki fıstığın içinden iki kamyon yerfıstığını kendilerinin haberi olmadan sözleşmeyi ihlal ederek dava dışı ...’ya sattığı Kırıkhan Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/151 D.... sayılı dosyası ile tespit edildiğini,zirai bilirkişinin sergende kalan fıstığın 35.000kg.olduğunu bildirdiğini,oysa 340 dönüm tarlanın fıstık veriminin 136.000kg.ve götürülen fıstıktan kalan miktarın 60.000kg. olması gerektiğini,yapılan masrafın mahsubu ile fıstık ürünü için bakiye 92.000YTL.nin üçe taksimi ile her bir ortağa 30.666,66YTL pay düşmesi gerektiğini,patates ürününden dolayı 2008/12919-5784

yapılan hesaplaşma gereği davalının davacı ...’e ödemesi gereken 40.800 YTL para borcu ve Bahattin’in patates tohumcusu Yekta Tezel isimli şahsa vermesi için davalıya teslim ettiği ve davalının teslim etmeyerek uhdesinde tuttuğu 8.500 YTL toplamı 49.300YTL.nin davacı ...’e ödenmesi gerektiğini,ayrıca Şeref’e patates ekiminden kalan 40.000YTL para borcu olduğunu,iki adet patates ekim makinası ve bir adet patates toplama makinasının ortak olarak alındığını ve davalıda bulunduğunu,bu üç makinanın toplam değerinin 9.000YTL olup 3.000’er YTL alacakları olduğunu,patates ekiminden dolayı verilecek teşvik ve destekleme primlerinin 2/3’nün

kendilerinin olduğunu ve davalının bu kısmı ödemesi gerektiğini,ayrıca 340 dönüm tarladaki fıstık yaprağı ve sapının da maddi değeri olup taksiminin gerektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere üç ortak arasındaki ortaklık sözleşmelerinden ve ortaklıktan doğan,ortak ekilen yerfıstığı ürününün ortaklar arasında paylaşımından doğan ve davalının suiniyetinden kaynaklanan nizanın hükmen giderilmesine,davacı-karşı davalı ... için toplam 63.666,66YTL, davacı-karşı davalı ... için toplam 36.666,66YTL.nin dava tarihinden en yüksek ticari faiziyle davalı-karşı davacıdan tahsilini istemişlerdir.

Davalı-karşı davacı, aralarındaki üç adet anlaşmaya göre 320 dönüm tarlada yerfıstığı ve patates ekmek ve daha sonra da ticaretini yapmak üzere anlaştıklarını, yapılan mahsup sonucu kendisinin davacı-karşı davalılardan alacaklı olduğunu,destekleme parası aldığını,alacaklı olduğu için mahsup ettiğini, makinaların da kendisinde olduğunu,hissesi ödenirse iade etmeye hazır olduğunu savunarak aleyhine açılan davanın reddi ile davacı-karşı davalı ...’den toplam 21.508 YTL,davacı-karşı davalı ...’ten 35.796 YTL alacağın en yüksek ticari faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, taraf tanıkları dinlenmiş, Kırıkhan Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/151D.... sayılı dosyası,Kırıkhan C.Başsavcılığının 2007/2044 Srş.sayılı dosyası,... Ticaret ve Sanayi Odası ve Tarım İl Müdürlüğünün cevabi yazıları celp edilerek incelenmiş, davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın ve karşı davanın reddine karar verilmiş;hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında 06.10.2005,17.11.2005 ve 19.03.2006 tarihli sözleşmelerle Kırıkhan’da yerfıstığı ve patates ürünü ekimi ve satımı hususlarında ortaklık ilişkisi kurulduğu,sözleşmelerde tarafların hak ve yükümlülüklerinin düzenlendiği,Kırıkhan Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/151 D.... dosyası ile dava konusu yer olan Sucu Köyünün giriş kısmına 100-150m. mesafedeki açık alanda hasadı yapılmış ve kuruması 2008/12919-5784

için toplu yığın haline getirilmiş fıstık meyveleri bulunduğu,fıstık yığınının yaklaşık 35.000kg. civarında olduğu hususlarının tespit edildiği,bu kapsamda bahsi geçen ürünlerin ekiminin yapıldığı, dosya kapsamından anlaşıldığı gibi, bu hususlar taraflar arasında da çekişmesizdir.

Öte yönden davalı-karşı davacı destekleme bedelini aldığını ve davayı bu yönüyle kabul ettiğini,ortak olarak kullanılan makinaların kendi yedinde bulunduğunu,makinaları kendi hissesine düşen payın ödenmesi halinde teslim etmeye hazır olduğunu belirtmiştir. Uyuşmazlık,sözleşmelerdeki hak ve yükümlülükler kapsamında tarafların alacak ve borçlarının belirlenmesi hususundadır.

Böyle olunca mahkemece talimat yoluyla mahallinde keşif yapılıp tarafların,aralarındaki ortaklık sözleşmelerinden doğan hak ve yükümlülükleri de göz önünde tutularak uzman bilirkişilerden taraf,hakim ve Yargıtay denetimine elverişli rapor da alınmak suretiyle oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.Bu husus göz ardı edilerek yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.