Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2008/6562 K.2008/12657

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı ile aralarında 8 ayrı abonelik sözleşmesi olduğunu, davalının ... su bedellerini ödemediğini, idari yargıda abonelik sözleşmesinin iptali için davalar açıldığını, her ne kadar idari yargıda ... su bedeli vergi olarak kabul edilmiş ise de bunun ... borç ilişkisinden kaynaklandığını ileri sürerek fazlasını saklı tutarak toplam 79.128,45 YTL atıksu bedelinin faizi ile tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı, Vergi mahkemesince ÇTV den muaf tutulduklarına ilişkin kararın onandığını savunarak davanın reddini dilemiştir. Mahkemece, Vergi Mahkemesi kararına dayanılarak kesin hüküm nedeniyle davanın reddine verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı ... idaresi, 3305 sayılı yasa ile değişik 2560 sayılı yasa gereği kurulmuştur. ...’da kullanma suyu ve atıksular için tesisler kurmak tarifeler hazırlamak ve bu sular için para tahsil etmek görev ve yetkisiyle donatılmış bu yetkiler adı geçen idarenin tekeline verilmiştir. Her abonenin kullandığı kadar atıksu ürettiği kuşkusuzdur.

2560 sayılı ... yasasının 6/f 11/e, 13/a ve 23. maddelerine göre davacı ... idaresinin ... suların boşaltılmasından, tarifeler yapıp ücret tahsil etmeye yetkili olduğu anlaşılmaktadır. Atıksu bedeli, ücret niteliğindedir. Davacı idare tesis amacını gerçekleştirmek için halkın, mahalli ve müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan mahalli bir kamu tüzel kişiliğidir. Müstakil bütçeli kamu idareleri organları vasıtasıyla iradelerini açıklarlar.

Davacı idarenin davalı ile sözleşme yapması yasadan doğan bir yetki kullanımıdır.

Olayın aydınlığa çıkarılması için tarifesine göre alınan ... su bedelinin vergi, resim harç ve benzeri yükümlülük olup olmadığının da incelenmesi gerekmektedir.

Bilindiği gibi vergi, kamu giderlerini karşılamak amacıyla yasalarla ... ve tüzel kişilerden mali güçlerine göre istenen bir yükümlülüktür. Vergi belirli bir hizmetten doğrudan yararlanma karşılığı olmayıp, tüm kamu hizmetleri için yapılan giderlere ortak katılma payını ifade eder. Harç, fertlerin ... menfaatlerine ilişkin olarak kamu kurumları ve hizmetlerinden yararlanması karşılığında yaptıkları ödemelerdir.

Kişilerin kendi lehine kamu eliyle ... bir yarar sağlanması harcın önemli bir vasfını teşkil eder. Resim ise harca benzer bir biçimde, devlet dairelerinde kamu kuruluşlarında görülen hizmetin ve yapılan giderlerin karşılığında yalnız o işle ilgili olarak ... ve tüzel kişilerden sağlanan gelirlerdir. Vergi, resim, harç benzeri mali yükümlülük ise kişilerden kimi kamu hizmetleri karşılığında ya da bir hizmet karşılığı olmaksızın kamu gücüne dayanılarak alınan paralardır.

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerinin ortak özellikleri kamu gücüne dayanılarak ... taraflı iradeyle alınmaları gereğinde zorla alınmaları ve yasayla konulmalarıdır.

Atıksu bedeli ise, bir tarifeye ve abonman sözleşmesine dayanılarak alınmaktadır. Başka bir anlatımla kişi ile idare arasında abonman sözleşmesi ilişkisi doğmakta, idare bu ilişkiden sonra yürürlükte olan tarifeler uyarınca ücret tahakkuk ettirmektedir. Ödemenin hukuksal dayanağı kamu gücüne değil tarifeye ve iki taraf arasında yapılan abonman sözleşmesine dayanmaktadır. ... ile davalı abone arasındaki sözleşme daha ziyade iltihaki sözleşme tipine uymaktadır.

Hizmetin tekel nitelikte olması ve çok kişiye götürülme zorunluluğu için çoğunlukla tip sözleşmeyle ... ve tüzel kişilerin bu sözleşmelere katılımıyla gerçekleşmesini zorunlu kılmaktadır.

Nitekim Anayasa Mahkemesi 14.2.1991 ... esasa 1990/18, karar 1991/4 sayılı kararında atıksu bedelinin vergi, resim ve bunların benzeri olmadığını, istenen bedelin, ... hukuku ilişkisinden doğan iltihaki bir sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan alacak olduğunu, atıksu bedelinin tahsiline olanak sağlayan 2560 sayılı yasanın 6/f , 11/e ve 13 delerinin Anayasanın 10 ve 73. maddelerine aykırı olmadığına karar verilmiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 3914 sayılı yasa ile değişik mükerrer 44 maddeleri ile getirilen Çevre Temizlik Vergisi, Belediyenin kamu gücüne dayanarak tahsil ettiği bir vergidir. Mükerrer 44/12 fıkrasına göre su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan belediyelerde ise, atıksu bedelinin tahsiline ilişkin uygulama kendi kanunlarındaki hükümlere tabidir. ...

Bakanlığının 8.1.1994 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan tebliğin 9 maddesinde de “ halen atıksu bedeli almakta olan belediyelerce ayrıca bu vergi alınmayacaktır” denilmektedir.

Tüm bu açıklamaların ışığı altında atıksu bedelinin çevre temizlik vergisi olmadığı, ... hukuk ilişkisine dayalı olarak davacı ... idaresi tarafından davalı aboneden talep edilebileceği göz önüne alınarak mahkemece işin esasına girilerek gerekli araştırma yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.