Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2009/2278 K.2009/7839

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacılar, 1.9.2005 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile davalının işlettiği dershanenin kantinini 3 yıl süre ile kiraladığını, bir yıl kullandıktan sonra dershanenin yeni binaya taşındığını, sözleşmesinin tek taraflı olarak fesih edildiğini ileri sürerek fesih nedeniyle 20.000 YTL kar kaybı, 2.600,00 YTl fazla ödenen kira bedeli ile 10.000,00 YTL cezai şartın tahsilsini istemiştir.

Davalı, sözleşmenin eski binalarındaki kantin için yapıldığını, yeni taşındıkları bina için geçerli olmadığını, davacıların piyasaya fazla miktarda borçları olduğundan Nevşehiri terk ettiklerini savunarak davanın reddine karar verilmesini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 15.000,00 YTL kar kaybı, 2600,00 YTl fazla ödenen kira bedeli ile 10.000,00 YTL cezai şartın tahsiline kararverilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacılar, 1.9.2005 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile davalının işlettiği dershanenin kantinini 3 yıl süre ile kiraladığını, bir yıl kullandıktan sonra dershanenin yeni binaya taşındığını, sözleşmesinin tek taraflı olarak fesih edildiğini ileri sürerek fesih nedeniyle 20.000 YTL kar kaybı, 2.600,00 YTl fazla ödenen kira bedeli ile 10.000,00 YTL cezai şartın tahsil istemi ile eldeki davayı açmış, davalı davanın reddini dilemiştir.Mahkemece yoksun kalınan kar belirlenerek davacının yoksun kaldığı kar, fazla ödenen kira bedeli ile sözleşmede yer alan cezai şartın tahsiline karar verilmiştir.

Taraflar arasında 3 yıl süreli kira sözleşmesinin yapıldığı birinci yıldan sonra davalının dershaneyi yeni binaya taşıması nedeniyle kantinin kullanılamadığı anlaşılmaktadır. Borçlar ununun 158. ve devamı maddelerinde düzenlenen cezai şart, sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde borçlunun belirli bir miktar para ödeme taahhüdüdür. Anılan maddenin 1.fıkrasında seçimlik cezai şart, 2.fıkrasında ise ifaya eklenen cezai şart düzenlenmiştir.

Seçimlik cezai şartın düzenlendiği Borçlar Kanununun 158.maddesinin 1.fıkrasında, “Akdin icra edilmemesi veya natamam olarak icrası halinde tediye edilmek üzere cezai şart kabul edilmiş ise hilafına mukavele olmadıkça alacaklı, ancak ya akdin icrasını veya cezanın tediyesini isteyebilir.” hükmü mevcut olup, madde metninden de açıkca anlaşıldığı üzere sözleşme hiç ya da gereği gibi yerine getirilmediği takdirde aksine kararlaştırma yoksa alacaklı ya edimin ifasını yada cezai şartın ödenmesini isteyebilir.

İkisini bir arada talep etmesi mümkün değildir. Borçlar Kanununun 158. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen “Akdin muayyen zamanda veya meşrut mahalde icra edilmemesi halinde tediye olunmak üzere cezai şart kabul edilmiş ise, alacaklı hem akdin icrasını, hem meşrut cezanın tediyesini talep edebilir.

Meğerki alacaklı bu hakkından sarahatan feragat etmiş veya kayıt dermeyan etmeksizin edayı kabul eylemiş olsun” hükmünü taşıyan ifaya eklenen cezai şartta ise, alacaklı akdin ifası ile birlikte cezai şartın ödenmesini de talep edebilir.

Bu açıklamaların ışığı altında dava konusu olaya bakacak olursak, taraflar arasındaki sözleşmenin “temerrüt ve fesih” başlıklı 5.1. maddesinde “Yukarıdaki sözleşme şartlarına taraflardan birinin uymaması diğer tarafın fesih hakkını tanımaktadır.Tek taraflı fesihlerde , sözleşme maddelerine uymayan taraf diğer tarafa 10.000,00 YTL tazminat ödemek zorundadır.” hükmü mevcut olup, taraflar arasındaki bu kararlaştırma, az yukarda açıklanan BK.

158/1 maddesinde düzenlenmiş olan seçimlik cezai şart niteliğinde olup, alacaklı sözleşmeye aykırılık halinde ya cezai şartı ya da akdin ifasını isteyebilir.

Davacı, dava dilekçesinde sözleşmede öngörülen cezai şartla birlikte yoksun kalınan kar ve fazla ödediği kira bedelini istemişse de , seçimlik cezai şartta alacaklının bu iki olanaktan yalnız birini seçmesi zorunlu olduğundan ve davacı fazla ödediği kira bedelini istemekle sözleşmeden döndüğü gözetildiğinde, mahkemece, fazla ödenen kira bedeli ile yoksun kalınan kara ilişkin kalemlerin reddine karar verilmesi gerekirken, bu husus gözardı edilerek hükmedilen cezai şartla birlikte fazla ödenen kira ile yoksun kalınan karada hükmedilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.