Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2009/9255 K.2010/1706

S.S. ... 2 Nolu (Tavukçuluk) Tarımsal Kalkınma Kooperatifi vekili avukat ... ile ... Tavukçuluk Üretim Paz. Ve Tic. A.Ş vekili avukat ... aralarındaki dava hakkında Dazkırı Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 14.2.2008 tarih ve 172-23 sayılı hükmün Dairenin 5.2.2009 tarih ve 9128-1173 sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmişti. Süresi içinde davacı avukatınca kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşuldu.

KARAR

Davacı, taraflar arasında 5.7.2005 ile 5.7.2006 tarihlerini kapsayan yumurta alım satım sözleşmesi yapıldığını, buna göre davalının haftada 200.000 adet yumurta almayı taahhüt ettiğini, aksi halde ciro üzerinden %5 cezai şart ödemesinin kararlaştırıldığını, davalının kuş gribini bahane ederek 6.1.2006 tarihi itibariyle yumurta alımın durdurduğunu, oysa, kuş gribinin mücbir sebep sayılamayacağını ileri sürerek 30.232.47 TL.nin faizi ile tahsilini istemiştir.

Davalı, kuş gribi vakıasının beklenmeyen hal olup, ifa engeli teşkil ettiğini savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, kuş gribinin tavuk ve yumurta sektörünü olumsuz etkilediği öngörülmeyen bu halin mücbir sebep olup, BK. 117.maddesi gereğince ifa engeli teşkil ettiği gerekçesi ile davanın reddine ilişkin verilen karar Dairemizce onanmış, bu defa davacı karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Yukarıda da kısaca özetlendiği gibi, dava, sözleşmeye aykırılık iddiasına dayalı cezai şart alacağına ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık kuş gribi vakıasının BK. 117.maddesi anlamında bir ifa engeli teşkil edip etmediğine ilişkindir.

Hemen belirtmek gerekir ki, mücbir sebep, sözleşmenin yapıldığı sırada öngörülmesi olanağı bulunmayan umulmadık halin yoğunluk gösteren bir şekli olup, yükümlenilen bir borcun yerine getirilmesini engelleyen bir nedendir. Piyasada bir mala olan talebin artması veya azalması veya buna bağlı olarak bir mal fiyatının azalması veya artması mücbir sebep değildir. Bunlar ancak, karşılıklı edimler yükleyen bir sözleşme sözkonusu ise, tarafların borçlarını ağırlaştıran bir sebeptir.

Bu sözleşmenin uygulanması sırasında ve ticari yaşamda kazanç sağlama amacı gerçekleşebildiği kadar gerçekleşmeyebilirde. Hukukumuzda temel prensip sözleşmeye bağlılıktır. Somut olayda, 2006 yılında başgösteren kuş gribi vakıası tavuk ve buna bağlı yan ürünlerin satışında bir düşüklüğe yol açtığı bilinen bir gerçektir.

Ne var ki, sonucu itibariyle yumurta piyasası olumsuz etkilendjği ve yumurta fiyatlarının oldukça düştüğü dosya kapsamından anlaşılmakta ise de, davalının hafta da belli sayıda yumurta alma koşulu yanında sabit fiyat garantisi de verilmemiştir. O halde B.K.nun 117.maddesi anlamında bi ifa engeli değil ifa güçlüğü sözkonusudur. Basiretli bir tacir olan davalının sözleşme hükümleri ile bağlı olduğunun kabulü zorunludur.

Davanın reddine ilişkin verilen kararın bu nedenlerle bozulması gerekirken, zuhulen onandığı bu defa yapılan inceleme ile anlaşıldığından, Dairemizin onama ilamının kaldırılarak hükmün davacı yararına bozulması gerekmiştir.