Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2011/21125 K.2012/4575

Taraflar arasındaki ecrimisil davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı mahkemenin görevsizliğine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı ile hayvancılık üzerine adi ortaklık kurulduğunu, ortaklık sözleşmesinin dayanağının 2007 tarihli kira sözleşmesi olduğunu, çiftlikte bulunan demirbaşların kendisine ait olduğunu, ancak ortaklığın kullanımına tahsis edildiğini, davalının ise çiftliğin işletilmesinde müdür olarak görev aldığını, ancak çiftliği zarara uğratması nedeniyle aralarındaki ortaklığı bitirerek,

yaptıkları protokol ile ortaklık ve kira ilişkisinin sonlandırıldığını, ancak davalının tek taraflı gönderdiği ihtarla protokolü feshettiğini bildirdiğini, davalının çiftlikten çıkmaması nedeniyle savcılığa başvurduğunu, ancak savcılık tarafından tüm malların yediemin sıfatı ile davalıya teslim edildiğini, çiftliğin ve içindeki malların kendisine ait olduğunu belirterek davalının çiftliğine vaki haksız müdahalesinin menine, haksız işgal nedeniyle aylık 2.000 TL'nin davalıdan tahsiline ve traktörler ile sılaj, yem ve yoncanın kendisine teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalıya tebligat yapılmamış ve cevap vermemiştir.

Mahkemece, davanın ticari dava olduğu gerekçesiyle Karşıyaka Asliye Ticaret mahkemesinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmiştir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesinin 1. fıkrasında, "aksine hüküm olmadıkça, dava olunan şeyin değerine göre asliye hukuk veya sulh hukuk mahkemesi ticari davalara dahi bakmaya vazifelidir" hükmü öngörülmüş olup, aynı maddenin 2. fıkrası hükmünde de, "şu kadar ki, bir yerde ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanun'un 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalarla hususi hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere ticaret mahkemesinde bakılacağı"

belirtilmiş, 3. fıkrada ise, "ikinci fıkrada yazılı hallerde, münhasıran iki tarafın arzularına tabi olmayan işler hariç olmak üzere, bir davanın ticari veya hukuki mahiyeti itibariyle mahkemenin ... sahasına girip girmediği yalnız iptidai itiraz şeklinde taraflarca dermeyan olunabilir. İtiraz, varit görüldüğü takdirde, dosyanın ilgili mahkemeye gönderilir" hükmü yer almıştır.

Dava Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmış, mahkemece davaya ticaret mahkemesinde bakılması gerektiğinden söz edilerek gönderme kararı verilmiştir. Ayrı ticaret mahkemesi bulunan yerlerdeki ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki işbölümü ilişkisidir.

Bir ticari dava asliye hukuk mahkemesinde açılırsa, davalı işbölümü itirazında bulunabilir. ... bölümü itirazı ise ilk itirazlardandır. ... bölümü itirazının yapılması halinde mahkemece bu hususta verilecek kararın nihai karar olduğu, temyizinin de ancak esas hakkındaki hükümle birlikte mümkün olacağı kabul edilmekte ise de, eldeki davada davalının böyle bir itirazı mevcut olmayıp mahkemece kendiliğinden gönderme kararı verildiğinden, verilen karar teknik anlamda bir gönderme kararı olmayıp bir nevi görevsizlik kararı mahiyetinde olduğundan verilen kararın temyiz edilebileceğinin kabulü zorunludur.

Bu konudaki 11.10.1976 gün ve 515 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, davalının ... alanı itirazında bulunduğu hallere münhasırdır.

O halde, aralarındaki hukuki ilişki itibariyle taraflar arasında T.T.K. 4. ve 5. maddelerine göre mutlak ticari dava olmadığı gibi taraflarca işbölümü ilk itirazında da bulunulmadığına göre, mahkemece işin esasına girilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken mahkemece kendiliğinden gönderme kararı verilmiş olması doğru olmamıştır. Yukarıda yazılan kanun hükümleri karşısında mahkemenin davaya bakmaya görevli olduğunun kabulü ile tarafların iddia ve savunmaları değerlendirip, işin esası hakkında bir karar vermesi gerekirken, yazılı şekilde mahkemenin görevsizliğine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.