Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2011/8729 K.2011/17639

Taraflar arasındaki sözleşmenin iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacılar; ... Sulh Hukuk Mahkemesine verdiği dava dilekçesinde özetle, ... ili ... ilçesi Koparan köyü ile Velihimmetli köyü hudutlarında bulunan taşınmazlardaki davacılar murisi ... paylarının davalı ... a satışına dair ...

Noterliğinin 25/01/1994 tarih ve 1258 yevmiye numaralı gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi yapıldığını, yapılan bu sözleşmenin ileri yaşta cahil ve saf olan muris ...’ın yaşlılığından ve fiziki düşkünlüğünden yararlanılarak yapıldığını murisin satış ile ödendiği belirtilen bedele ihtiyacı olmadığını, bedelin rayiçlerine göre oldukça düşük olduğunu, 04/04/1997 tarihli gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile aynı gayrimenkullerin davalının diğer kardeşlerine satıldığını, murisin gerçek bir satış iradesi olsaydı ikinci satış vaadi sözleşmesinin düzenlenmesinin gereksiz olduğunu, satış yapılmasını gerektiren hukuki ve fili bir neden olmadığını,

murisin tüm hayatı boyunca çocukları ile yaşadığını belirterek satış vadi sözleşmesinin iptaline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı, kendisi tarafından ... aleyhine 25/01/1994 tarih 1258 yevmiye yolu gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayanılarak ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2004/209 esas sayılı dosyası ile tapu iptali ve tescil davası açıldığını, ... mirasçılarının bu davaya hiç katılmadıklarını, açılan tapu iptali ve tescil davasında savunma olarak ileri sürülebilecek hususların dava konusu edildiğini, bu hali ile açılan davada hukuki menfaat bulunmadığını belirterek davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece; davacılar tarafından murislerinin ehliyetsizliğine ilişkin herhangi bir delilinin dosyaya sunulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm Davacılar tarafından temyiz edilmiştir.

2011/8729-17639

Davacılar eldeki dava ile; dava dışı murisleri Halime’nin sağlığında davalı ile yaptığı satış vaadi sözleşmesinin geçersizliğini ileri sürerek iptalini istemiş, davalı ise kendisi tarafından sağlığında muris Halime aleyhine adı geçen sözleşmeye dayalı olarak tapu iptal –Tescil davası açtığını, eldeki dava nedeninin o davada savunma olarak ileri sürülebileceğini belirterek davanın reddini dilemiştir.

Açılmış bir davanın esasının incelenebilmesi bazı şartların tahakkukuna bağlı olup, bunlara dava şartları denmektedir. Dava şartlarından bir kısmı olumlu (varlığı mutlaka gerekli); diğer bir kısmı da, olumsuz (yokluğu mutlaka gerekli) niteliktedir. Hakim, önüne gelen bir davada, dava şartlarının mevcut olup olmadığını re’sen gözetecektir. Olumlu dava şartlarından biri de, davacının o davayı açmakta hukuki yararının bulunmasıdır.

Açılmasında davacısı yönünden hukuki yarar bulunmayan bir dava, dava şartının yokluğundan dolayı reddedilmelidir. Hukuki yararın varlığı koşulunun mevcut olup olmadığı, her bir davada o davaya konu olayın somut özellikleri çerçevesinde, hakim tarafından değerlendirilmelidir. Bir hakkın, mahkeme kararına gerek olmaksızın, başka bir yolla ve aynı ölçüde güvenli olarak elde edilebilmesinin mümkün bulunduğu hallerde, o hakla ilgili olarak dava açılmasında hukuki yarar yoktur.

Somut olayda; ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 1998/35 esas sayılı dosyasında; davacı ... tarafından davalı Halime Arslan aleyhine 25/01/1994 tarih 1228 yevmiye nolu gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayanılarak açılan satış vaadine dayalı tescil davasının deracattan geçerek halen ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/111 Esas sırasında derdest bulunduğu, eldeki dava ile ileri sürülen hususların 2007/11 Esas sayılı dava dosyasında savunma nedeni olarak ileri sürülebileceği, hal böyle olunca, davacıların eldeki davayı açmalarında hukuki bir yararlarının bulunmadığı anlaşılmakla, mahkemece hukuki yarar yokluğu nedeni ile davanın reddi gerekirken, işin esasına girilerek yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir, Ne var ki; bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın düzeltilerek onanması HUMK'un 438/7 maddesi hükmü gereğidir.