Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2013/1592 K.2013/1980

TÜRK TİCARET KANUNU(MÜLGA) (6762) Madde 25

BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 198

TOHUMCULUK KANUNU (5553) Madde 11

"İçtihat Metni"Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacılardan M.. C.. vekili avukat M.. B.. B.., D.. K.. vekili avukat B..Y..ile davalılardan K.. Tarım Kredi Koop. Vekili avukat Ş.. Y.., G..vekili avukat Y.. R..Ç..'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı M.. K.., 18.1.2010 tarihli dava dilekçesi ile,20.8.2009 tarihli fatura ile davalı A.. K..’tan, 31.8.2009-11.7.2009 tarihli faturalarla ise davalı K.. Ziraat Lim. Şirketinden, davalı G..

Fidenin ürettiği Crimsan Tide F 1 cinsi Karpuz Fidelerini satın aldığını, tekniğine uygun olarak yetiştirdiği halde, meyvelerin üzerinde zamk şeklinde akıntılar oluşup meyveleri çürüttüğünü, 28.7.2009 tarihinde tesbit yaptırdığını, bakteriyel bir hastalık olan meyve yanığı hastalığının tesbit edildiğini bildirerek 86.114 TL maddi, 20.000 TL manevi tazminatın satıcı ve üretici firmalardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı H..

B.., 27.1.2010 tarihli, dava dilekçesi ile, 14.7.2009 tarihli fatura ile, davalı G..Fidenin ürettiği aynı cins karpuz fidelerini satın alıp tekniğine uygun olarak yetiştirdiği halde bakteriyel hastalık nedeniyle ürünün zarar gördüğünü, 27.7.2009 tarihinde tesbit yaptırdığını bildirerek 22.000 TL tazminatın üretici ve satıcıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı M..

C.., 20.1.2010 tarihli dava dilekçesi ile davalı G..Fidenin ürettiği aynı cins karpuz fidelerini davalı K.. Tarım Kredi Kooperatifinden 30.3.2009 tarihli fatura ile satın alıp tekniğine uygun olarak yetiştirdiği halde, bakteriyel hastalık nedeniyle ürünün zarar gördüğünü, 15.7.2009 tarihinde tesbit yaptırdığını bildirerek, 128.000 TL tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı T..

A.., 7.10.2009 tarihli dava dilekçesi ile, davalı G..Fidenin ürettiği aynı cins karpuz fidelerini, davalı A.. K..’tan satın alıp tekniğine uygun olarak yetiştirdiği halde bakteriyel hastalık nedeniyle ürünün zarar gördüğünü, 28.7.2009 tarihinde tesbit yaptırdığını bildirerek 45.150 TL tazminatın üretici ve satıcıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar TTK. un 25/3 maddesi ve BK. nun 198.maddesi hükmüne göre süresinde ayıp ihbarında bulunulmadığından davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmişlerdir. Mahkemece, dava dosyaları birleştirilerek yapılan yargılama sonucunda; TTK. nun 25/3 maddesi uyarınca 8 günlük sürede ve BK. nun 198. maddesi uyarınca derhal ayıp ihbarında bulunulmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar tarafından temyiz edilmiştir.

Davacılar, davalı G.. Fidenin ürettiği ve diğer davalılardan satın aldığı karpuz fidelerinin hastalıkla bulaşık olması nedeniyle zararlarının tahsili için eldeki davayı açmışlardır. Mahkemece, her iki taraf için de ticari sayılan bir sebebe dayandığından davanın ticari dava mahiyetinde olduğu belirtildikten sonra, TTK. nun 25/3. maddesindeki 8 günlük ihbar süresine ve BK. nun 198.maddesindeki derhal ihbar mükellefiyetine uyulmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacılar dava dilekçelerinde kendilerini çiftçi olarak tanımlamışlardır. Davacıların tacir olduğu konusunda dosyada bir araştırma yada delil bulunmadığından davacılar dosya kapsamına göre çiftçidirler. Bu durumda davacılar hakkında Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanamaz.

5553 sayılı Tohumculuk Kanununun kapsam başlıklı 2.maddesinde “ Bu Kanun; tarla bitkileri, bağ-bahçe bitkileri, orman bitki türleri ve diğer bitki türleri çoğaltım materyaline ait çeşitlerin ve genetik kaynakların kayıt altına alınması, tohumlukların üretimi, sertifikasyonu, ticareti, piyasa denetimi ve kurumsal yapılanmalar ile ilgili düzenlemeleri kapsar.” şeklinde düzenleme getirilmiştir.

Tohum ve türevlerinin üretim ve satışı, gerekli izinlerin alınmasının bu kanun kapsamında düzenlendiği de gözetildiğinde, kanunun bu süreçte yer alanlar için uygulanması gerekir. Yine, 5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 11.maddesinde” Fiillerinin ayrıca suç sayılma hâli saklı kalmak üzere, zarara neden olan kusurlu tohumluğu üreten, satan, dağıtan, ithal eden veya başka şekilde piyasaya süren gerçek veya tüzel kişiler, meydana gelen zararı müteselsilen tazmin etmekle yükümlüdür.

Bunlar zararı, kusurları oranında birbirlerine rücu edebilirler.

Dava, zarara uğrayanın zarara uğradığının tespit edilmesinden itibaren altı ay içinde, her hâlde zararın meydana gelmesinden itibaren iki yıl içinde açılabilir.” hükmünü içermektedir. Dava konusu karpuz fidelerinin gelişmeyip çürümeye başlaması üzerine davacılar mahkeme aracılığı ile tesbit yaptırmış,tesbit dosyalarında alınan bilirkişi raporlarının tebliği ile dava konusu zararın karpuz fidelerindeki bakteriyel hastalıktan ileri geldiği öğrenilerek eldeki davalar açılmıştır.

Mahkemece tarafların sorumluluklarının ve süresinde dava açılıp açılmadığı hususlarının 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Bu değerlendirme yapılırken davacıların alıcı olarak iğfal edildiklerini iddia ederek delil olarak gösterdikleri ceza davası dosyası ile özellikle davalıların 3.3.2011 tarihli celsede beyan ettikleri “2009 yılındaki yurt içinde satılan tohumların ayıplı olduğu yurt dışındaki üretici firma tarafından bildirildiği halde, İstanbul Bayii tarafından sahte uygunluk raporu alınarak satışa sunulduğu iddiası ile ceza davası açıldığı Adana 15.Asliye Ceza Mahkemesinin 2011/425 esaslı davasında yargılandıkları,

bir kısım davacıların müdahil olduğu” şeklindeki beyanları da gözetildiğinde eldeki davaların süresinde açıldığı anlaşılmaktadır.Mahkemece taraf delilleri toplanıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.