Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2015/36174 K.2016/12954

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, 29.05.1997 tarihli sözleşme ile 5(beş) adet A grubu devre mülkü davalılardan ...Belediyesi’nin teminatına güvenerek diğer davalı şirketten satın aldığını, sözleşme tarihinden itibaren 30 ay içerisinde teslim edileceğinin taahhüt edilmesine rağmen davalıların edimlerini yerine getirmediğini, taşınmazın değerinin ...Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/12 ve 2008/36 Tal. sayılı dosyalarında tespit edildiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla rayiç değer olan 37500,00 TLnin avans faiziyle birlikte davalılardan tahsilini istemiştir.

Davalılar, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece davanın kabulü ile 37.500,00 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş olup; hükümü, davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Dava, devre mülk satışının ifasının imkansız olması nedeniyle uğranılan zararın tazminine yöneliktir. Dairemizin emsal bozma kararlarında belirtildiği üzere devre mülk satışı nedeniyle sözleşme ilişkisi olmayan davalı ... Yargıtay HGK kararı ile sorumlu tutulduğundan davacının, davalıya yaptığı ödemeleri yasal delillerle kanıtlaması gerekir. Şirket defterleri üzerinde inceleme yapılmadığı için davacı satış bedelini ödediğini ticari defter ve kayıtlarla ispat edememiştir.

Sözleşme de taraf olmayan Belediye aleyhine bu tür sözleşme ve senetlerin her zaman düzenlenmesi imkan dahilinde olduğu için davacı elinde kalan ödeme belgeleriyle ifayı ispat etmek zorundadır. Bu tür davalarda ödeme belgelerinin delil olarak önemi izahtan varestedir. Ödemenin nasıl yapılacağı 818 sayılı BK.nun 87. (TBK m. 103) maddesinde gösterilmiştir. Yasa gereğince borcu ödeyen bir makbuz veya borcun tamamı ödenmişse buna ilişkin senedi geri isteme hakkına sahiptir.

Borcun tamamı ödenmemiş veya borç senedi alacaklıya başkaca haklar da vermekte ise borçlu, ancak makbuz verilmesini ve ödemenin borç senedine işlenmesini isteyebilir.Bu hükme göre borcunu ödeyen borçlunun makbuz alması ve dönemsel ödemelerin kayıtlara işlenmesi gerekir. Usulüne uygun düzenlenmiş makbuz alacaklı veya temsilcisi tarafından imzalanan ve borçluya verilmesi bir yükümlülük olan, borcun ödendiğinin delilini teşkil eden borçlunun en sağlam ifa kanıtıdır.

Senet iadesi ise makbuza göre daha zayıf bir delil olup borcun ödendiğine karine oluşturur. (TBK 103 ve 104. maddeler ) Bu ödemenin aksi her zaman ispatlanabilir.

Somut olayda davacı dava dilekçesinde 5 adet devremülk karşılığı 37500,00 TL istemiş ve mahkemece davanın kabulüne dair karar belediyenin temyizi üzerine Dairemizce, ödeme belgelerinin sıhhati üzerinde araştırılma yapılmaması gerekçesiyle bozulmuştur. Görevsiz mahkemece bozmaya uyulmakla davalı ... lehine usuli müktesep hak doğmuş olup artık bozma gerekleri doğrultusunda karar verilmelidir.

Her nekadar belgeler üzerinde mürekkep yaş incelemesinin teknik olarak imkan olmadığı bildirilmiş ise de belgelerin sıhhatı konusunda değerlendirme yapılmamıştır. Davacı görevsiz mahkemede, 5 adet devremülk satın aldığını, senetleri ödeyememesi üzerine bir tanesini dava dışı...'a 29,05,1998 tarihinde sattığını bu nedenle 4 adet devremülk bedeli ile davalı şirkete fazladan ödediği 1000 USD bedelin tahsilini istediğini beyan edip imzasıyla tasdik etmiştir.

Bu beyan mahkemeyi ve davacıyı bağlar. Davacı talebini kısmen değiştirmiş ve daraltmıştır. Nitekim dosyaya sunulan ibraname başlıklı belgeden de bir devremülkü haricen devrettiği anlaşılmıştır. Bu durumda talepten fazlaya karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Diğer yandan bilirkişi raporunda, bazı senet iadelerinde ödeyecek kimsenin ad ve soyadının bulunmadığını, tüm senetlerin tahsil edildiğini gösterir herhangi bir belgenin bulunmadığını, 4 adet tahsilat makbuzuyla 120,000,000 TL (eski) tahsil edildiğini, ek raporda ise yapılan ödemelerin 5 adet sözleşme bedelinin % 20,01 ine denk geldiğini, makbuzlar baz alındığında 743,868,350 TL (eski) borcunun kaldığını bildirmiştir.

Bilirkişinin bu raporu üzerinde de durulmamıştır. o halde kazanılmış hak dikkate alınarak ödeme belgelerinin usulüne uygun tanzim edilip edilmediği üzerinde durulmalı, senet iadelerinin ifadan kaynaklandığının anlaşılması halinde dairemizce benimsenen geçerli ödemelerin sözleşme bedeline ve dolayısıyla rayiç değere oranından bulunacak sonuca göre karar verilmelidir.

Hal böyle olunca davacının görevsiz mahkemedeki beyanı da dikkate alınarak yukarda anlatılan hususlara uygun bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik araştırma ve incelemeyle davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.