Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2015/9837 K.2016/17350

Taraflar arasındaki tespit ve iptal davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, hastane işlettiğini, dava dışı ...'e ait kimlik bilgileri kullanılarak başka bir kişinin muayene ve tedavi olmasından dolayı davalı kurum tarafından 10.000,00.TL cezai işlem uygulandığını, davacı şirketin ihmal ve kusurunun olmadığını, gerekli kontrollerin yapıldığını bu nedenlerle kesilen cezanın haksız olduğunu ileri sürerek 20/07/2011 gün ve 14.921.696 sayılı yazı ile uygulanan 10.000,00.TL cezanın iptaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, işlemin hukuka ve sözleşmeye uygun olduğunu, davacının kimlik kontrol etme yükümlülüğüne aykırı davrandığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davalı kurumun 20/07/2011 gün ve 14.921.696 sayılı yazıları ile davacıya bildirdiği cezai şartın iptaline, taraflar arasındaki muarazanın(çekişmenin) bu şekilde giderilmesine, karar verilmiş hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, davalı kuruma kayıtlı olmayan bir kişiye davacı tarafından verilen sağlık hizmetinin davalı kuruma kayıtlı başka bir kişi adına fatura edilmesi olayında davacı özel sağlık kuruluşuna yüklenebilecek herhangi bir kusurunun bulunmadığı, dava dışı ...'ın davalı kuruma kayıtlı kardeşiyle aralarındaki benzerlikten faydalanarak davacı şirketi yanılttığı, bu durumu davacının tespit etmesinin mümkün olmadığı, ayrıca davalı kurumun zararının adı geçen kişiler tarafından karşılandığı,

kusuru olmaksızın gerçekleşen bu olay nedeniyle davacı hakkında aralarındaki "Sağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmesi" hükümleri uyarınca işlem yapılmasının sözleşme kapsamına, hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı, gerekçesi ile, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlık, sağlık hizmeti sunucusu olan davacı hastanenin genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sağlık hizmeti sunumu aşamasında ibraz edilen kimlik belgelerinin başvuran kişiye ait olup olmadığını kontrol yükümlülüğü bulunup bulunmadığı ve bu yükümlülüğünün kapsamı noktasındadır. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle yasal mevzuata göz atılmalıdır.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 71. maddesinde, “ Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sağlık hizmeti sunumu aşamasında (acil hallerde ise acil halin sona ermesinden sonra), 67. maddenin üçüncü fıkrasında sayılan belgeleri ve bu belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığını kontrol etmek zorundadır.

Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin kendi adına bir başkasının sağlık hizmeti almasını veya kurumdan haksız bir menfaat temin etmesini sağlaması yasaktır. Bu fiilleri işleyenlerden kurumun uğradığı zararın iki katı kanunî faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsil edilir ve ilgililer hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır.” düzenlemesi mevcuttur.

Olay tarihinde yürürlükte olan Sağlık Uygulama Tebliği'nin (SUT) 3.1.2.maddesine göre. “Sağlık kurum ve kuruluşları, Kurum sağlık yardımlarından yararlandırılan kişilerin müracaatı aşamasında (acil hallerde ise acil halin sona ermesinden sonra) nüfus cüzdanı, sürücü belgesi, evlenme cüzdanı, pasaport veya verilmiş ise Kurum sağlık kartı belgelerinden biri ile kimlik tespiti yapacaktır.

Kimlik tespiti yükümlülüğünü yapmayan ve bu nedenle bir başka kişiye sağlık hizmeti sunulması nedeniyle Kurumun zarara uğramasına sebebiyet veren sağlık hizmeti sunucularından uğranılan zarar geri alınır.” Taraflar arasında düzenlenen Sağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmesinin 5.1.2.maddesinde, ”Faturaya dayanak oluşturan belgeleri gerçeğe aykırı olarak düzenlediğinin kurumca tespit edilmesi halinde: gerçeğe aykırı olarak düzenlenen belge nedeniyle tahukkuk eden hizmet bedelinin 10.000,00 TL.den az olmamak şartıyla beş katı tutarında ...işlem yapılır ” hükmü düzenlenmiştir.

Bu düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında. Sağlık hizmeti sunucusu olan davacının, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sağlık hizmeti sunumu aşamasında (acil hallerde ise acil halin sona ermesinden sonra) nüfus cüzdanı, sürücü belgesi, evlenme cüzdanı, pasaport veya verilmiş ise Kurum sağlık kartı belgelerinden biri ile kimlik tespiti yapmak ve bu belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığını kontrol etmek yükümlülüğü bulunmaktadır.

Dava dışı ...'ın davalı kurum güvencesinden yararlanan ...'in kimliğini kullanarak davacı hastanede doğum yaptığı, kimlik kontrolü yapılmış olsa idi kolayca tespit edilebileceği, yine nüfus cüzdanındaki resimlerden de kimlik kartının başvuran kişiye ait olup olmadığının kolayca anlaşılabileceği, bunun için bir uzmanlığa gerek olmadığı, 3. kişilerin sahte nüfus cüzdanı kullanarak davacı kurum çalışanlarının iradelerinin sakatlanmasına da yol açmadıkları ve davacı kurumun kimlik kontrol etme yükümlülüğünü yerine getirmeyerek davalı kurumu zarara uğrattığı tüm dosya kapsamı ile sabittir.

Hemen belirtmek gerekir ki zararın tazmini için kimlik kontrol etme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi yeterli olup ayrıca kasıt unsuru aranmayacaktır. Hal böyle olunca mahkemece, davalı kurum tarafından uygulanan cezai şartın yerinde olması nedeniyle davanın reddine hükmedilmesi gerekirken, yanlış değerlendirme ve yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.