Yargıtay 13. Hukuk Dairesi E.2019/1026 K.2019/7846

Taraflar arasındaki tanıma ve tenfiz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı şirket ile arasında soğutma ve derin dondurucu tesisatının satışı, sökme ve paketleme işlemleri ile ilgili olarak sözleşme imzalandığını, ... Ticaret Mahkemesi kararı ile taraflar arasında akdedilen sözleşmenin feshine, 42.479,30-Euro'un 18.10.2000 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline, 6.964,35-Euro dava masrafı ile 5.364-Euro hukuk müşaviri ücretinin davalıya yükletilmesine karar verildiğini, kararın kesinleştiğini belirterek yabancı mahkeme kararının tanınmasına ve tenfizine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı, ... Ticaret Mahkemesi’nin kararının tanınması ve tenfizi istemiyle eldeki davayı açmıştır. Mahkemece, Adalet Bakanlığı Uluslar Arası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü’ne yazılan müzekkere cevabında Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Hollanda devleti arasında ilamların tenfizine ilişkin karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma, yahut Hollanda Devletinde Türk mahkemelerinden verilmiş ilamların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiili uygulamanın bulunmadığı bildirildiği, bu durumda Hollanda mahkemesince verilen kararın tenfizi koşulları oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Öncelikle dava dosyası incelenirken dava şartlarının bulunması gerekir. Bir davanın açılmasındaki teminat yatırılması yükümlülüğü hem Hukuk Muhakemeleri Kanunun 84 ve devamı maddelerinde hem de yabancı ile ilgili davalarda 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 48. maddesinde düzenlenmiş bulunmaktadır.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku hakkındaki Kanun’un (MÖHUK) 48/1 maddesi hükmüne göre kural olarak Türk Mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya Türkiye’de İcra takibi yapan alacaklı gerçek veya tüzel kişi, yabancı ise, yargılama giderleri veya takip giderleriyle karşı tarafın zarar veya ziyanını karşılamak üzere mahkemenin veya İcra Dairesinin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.

Benzer bir düzenleme HMK 84. maddesinde yapılmak suretiyle Türkiyede mutad meskeni olmayan Türk vatandaşları için karşı tarafın yargılama giderlerinin karşılanması amacıyla teminat yatırma zorunluluğu getirilmiştir.

Somut uyuşmazlığa konu olayda davacının MÖHUK 48/1. maddesinde yer alan yasal düzenleme kapsamında teminat gösterme mecburiyeti bulunduğu ve teminat gösterilmediği değerlendirilerek davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde esastan davanın reddine dair karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

Ne var ki, yapılan bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın düzeltilerek onanması usulün 438/son maddesi gereğidir.