Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2006/10899 K.2006/12985

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 15.2.2006 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı tesisi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 8.6.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Türk Medeni Kanunun 747.maddesine dayanılarak açılmış geçit hakkı istemine ilişkindir. Mahkemece, davalının kabul beyanı dikkate alınarak 5 parsel sayılı taşınmazın krokide kırımızı ile işaretli bölümünden davacıya ait 6 sayılı parsel yararına geçit tesis edilmiş, hükmü davalı temyiz etmiştir.

Geçit davalarında amaç, genel yolla bağlantısı bulunmayan taşınmazların genel yola ulaşımını sağlamaktır. Bu tür davalar dayanağını komşuluk hukukundan alır. Geçit yeri belirlenirken komşu olan tarafların yararları dengeli biçimde gözetilmeli, fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi hiçbir zaman dikkatten uzak tutulmamalıdır. Geçit davalarının bu niteliklerinden ötürü davada “taraflarca tasarruf ilkesi”nin tam olarak uygulanması olanaklı değildir.

Zira bu ilkeye sıkı sıkı bağlı kalınırsa ileride hakkın kötüye kullanılması gibi sonuçlar ortaya çıkabilir. Anılan özelliğinden dolayı geçit davalarında mahkemenin tarafların yararına olan ve fedakarlığın denkleştirilmesi prensibine uyan geçit seçeneğini resen araması ve geçidi tarafların subjektif arzularına göre değil, objektif esaslara göre saptayıp kurması gerekir. Bunlardan ötürü mahkemenin davalının davayı kabul beyanına göre geçit tesisi doğru olmamıştır.

Somut olayda, davalı 4 ve 5 parsellerin maliki olduğunu, bu parseller üzerinde balıkçılık tesisi kuracağını, oysa her iki parselin işletme bütünlüğünü ortadan kaldıracak şekilde geçit tesis edilirse bu olanaktan yararlanmayacağını, geçidin 5 parselin güney doğusundaki dere sınırından kurulması halinde bedel de istemeyeceğini bildirmiştir. Böylesine bir alternatif davalı yararına olduğu gibi davacı parselinin geçit ihtiyacını da karşılar.

O halde yerinde yeniden keşif yapılarak sözü edilen seçenek doğrultusunda geçit kurulup kurulamayacağı araştırılmalı, kurulacağı sonucuna varılırsa, krokisine işaret ettirilmeli, istem sonucu doğrultusunda değerlendirilmelidir. Eksik inceleme, araştırma ve davalının beyanı dikkate alınarak talebin yazılı şekilde hüküm altına alınması doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.