Yargıtay 14. Hukuk Dairesi E.2006/11950 K.2006/13804

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 15.12.2005 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali, tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 29.03.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacılar tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Türk Medeni Kanunun 724. maddesine dayanılarak açılmış temliken tescil istemine ilişkindir.

Mahkemece dava Kadastro Mahkemesince verilen kararın maddi anlamda kesin hüküm olduğu gerekçesiyle reddedilmiş, hükmü davacılar temyiz etmiştir.

Gerçekten, Türk Medeni Kanunun 718. maddesi uyarınca arz mülkiyeti kapsamına yasal kısıtlamalar ayrık olmak üzere binalar, bitki ve kaynaklar da girer. Yasanın 724. maddesi mülkiyet kapsamına istisna getirmiş, zemin ile üzerindeki yapı arasında bağlantıyı kesmiş ve bazı koşullar gerçekleşmiş ise, arazinin yapı sahibi adına tesciline olanak sağlamıştır. Bunun için;

Tapuya kayıtlı özel mülkiyete konu bir taşınmaz üzerinde, temelli kalması amacıyla bir yapı yapılmış olmalıdır.

Anılan maddede bina sahibine tanınan bu hak, kişisel hak niteliğinde olup, bina sahibi ve onun külli halefleri tarafından, inşaat yapılırken taşınmazın maliki kim ise ona ya da onun külli haleflerine karşı ileri sürülebilir.

Bu yapıyı kendi malzemesi ile yapan kişinin, inşaatın başlangıcından bitimine kadar iyi niyetli olması, diğer bir anlatımla zeminin kendisine ait olduğu, ya da 5.7.1944 tarihli 12/26 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da belirtildiği gibi mülkiyetin ileride kendisine geçirileceği inancıyla hareket etmesi gereklidir. (sübjektif koşul)

Yapının, dava tarihine göre hesaplanacak değeri, zemin değerinden, açıkça daha fazla olmalıdır. (objektif koşul)

Yapının bulunduğu arazi parçası davalıya ait taşınmazın bir kısmını kapsıyor ise, tescile konu olacak yer, inşaat alanı ile zorunlu kullanım alanını kapsar. Mahkemece iptal ve tescile karar verebilmek için de bu kısmın ana taşınmazdan ifrazının mümkün olması gereklidir.

İptale konu olacak zemin bedelinin arsa sahibine ödenmesine karar verilmeli, önceden ödenmiş bedel var ise bu miktar, ödenecek bedelden mahsup edilmelidir.

Davacılar tarafından dosya davalılarının da içinde bulunduğu kişiler aleyhine Pülümür Kadastro Mahkemesi’nin 1993/1E. 2003/31K. dosyası ile açılan davada dava konusu 117 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitine itiraz edilmiş, Mahkemece, taşınmazın davalılar adına tesciline ve parsel içinde bulunan krokide (C) harfi ile gösterilen 1987 yılında yapılan 2 katlı kargir bina ile (D) harfi ile gösterilen 1955 yılında yapılan tek katlı petrol ofisi binasının mülkiyetinin muhtesat niteliği ile dosyamız davacıları ... ve ... Anuk’a ait olduğunun beyanlar hanesinde gösterilmesine karar verilmiştir.

Eldeki davada davacılar taşınmazda yaptıkları bu binaların diktikleri meyve ağaçlarının değerinin arsa değerinden fazla olması nedeniyle taşınmazın Türk Medeni Kanunun 724. maddesi hükmünce tescilini istemektedirler.

3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 19.maddesinin ikinci fıkrası “Taşınmaz mal üzerinde malikinden başka kimseye veya paydaşlarından birine ait muhdesat mevcut ise bunun sahibi,cinsi, ihdas tarihi ve iktisap sebebi belirtilerek tutanağın ve kütüğün beyanlar hanesinde gösterilir” hükmünü içermektedir. Anılan yasa uyarınca konulan muhtesat şerhleri, muhtesat sahibinin kişisel hakkına aleniyet kazandırır ve bu hakkı 3 kişiye karşı ileri sürebilme olanağı sağlar.

Öncelikle mahkemenin, davanın reddine neden yaptığı kesin hüküm olgusu üzerinde durulmalıdır. 3402 Sayılı Kanunun 34.maddesi hükmünce Kadastro Mahkemesi kararları davada taraf olanlar ile taraflar dışında hak iddia ederek davaya müdahil sıfatıyla katılanların leh ve aleyhinde kesin hüküm oluşturur. Ancak, görev konusunu düzenliyen aynı yasanın 25.maddesinin son fıkrasında muhdesata bağlı olarak taşınmaz mal iktisabı gibi mahkemeden yenilik doğurucu hüküm almayı gerektiren dava ile, ilgili isteklerin incelenmesinin Kadastro Mahkemesinin görevi dışında olduğu belirtilmiştir. Yenilik doğurucu davalar yeni hukuksal bir durum meydana getirilmesi ya da var olan hukuksal durumu ortadan kaldırılmasını amaçlıyan davalardır.

HUMK.nun 237.maddesinde yer alan maddi anlamda kesin hükümden söz edebilmek için davanın taraflarının davada dayanılan hukuki sebebin ve dava konusunun ayni olması gerekir. Davacılar Kadastro Mahkemesinde tesbite itiraz etmişler, eldeki davada beyanlar hanesinde gösterilen muhtesat ve diktikleri ağaçlar nedeniyle yenilik doğurucu dava niteliğinde olan temliken tescil isteminde bulunmuşlardır. Bu tür davalar Kadastro Mahkemesinde görülemeyeceğinden, Kadastro Mahkemesinde görülen dava ile sonradan açılan bu davada istemler farklı olduğundan önceki dava eldeki dava için kesin hüküm oluşturmaz.

Böyle olunca yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda, davacıların Türk Medeni Kanunu 724.maddesine dayanılarak açtığı temliken tescil davasının koşullarının olay da gerçekleşip gerçekleşmediği saptanarak sonucu doğrultusunda bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddi doğru olmamış, hükmün bozulması gerekmiştir.